← 李维

自建城以来史

§24.15.1-24.15.8

与汉诺交战及格拉古督励奴隶兵

格拉古的罗马军与汉诺的迦太基军开战,但罗马的奴隶兵因忙于获取作为奖赏的“敌军首级”而陷入苦战。格拉古下令扔掉首级专心战斗,并宣布唯有胜利才能带来自由,以此鼓舞士气。

显示 ▾
显示
译文
字体
AI ↗
← 上一节下一节 →
§24.15.1

​postero die ubi signa coeperunt canere, primi omnium parati instructique ad praetorium conveniunt. sole orto Gracchus in aciem copias educit; nec hostes moram dimicandi fecerunt.

第二天,当军号开始鸣响时,他们最先准备就绪并列好队,聚集到主帅帐前。太阳升起时,格拉古将部队带入战场;敌军也没有拖延交战。

§24.15.2

​decem septem milia peditum erant, maxima ex parte Bruttii ac Lucani, equites mille ducenti, inter quos pauci admodum Italici, ceteri Numidae fere omnes Maurique.

步兵有一万七千人,大部分是布鲁提乌姆人和卢卡尼亚人,骑兵一千二百人,其中意大利人极少,其余几乎全是努米底亚人和莫尔人。

§24.15.3

​pugnatum est et acriter et diu; quattuor horis neutro inclinata est pugna. nec alia magis Romanum impediebat res quam capita hostium pretia libertatis facta;1 ​nam ut quisque hostem inpigre occiderat, primum capite aegre inter turbam tumultumque abscidendo terebat tempus; deinde occupata dextra tenendo caput fortissimus quisque pugnator esse desierat, segnibus ac timidis tradita pugna erat.

战斗进行得既激烈又持久;整整四个小时内,战斗没有向任何一方倾斜。没有什么比敌人的首级被作为自由的代价更能阻碍罗马人的了;因为每当有人敏捷地杀死一个敌人,他首先就会在人群和混乱中艰难地割下首级,从而浪费时间;接着,由于右手因拿着首级而被占用,每一个最勇敢的战士都停止了战斗,战斗落入了那些懒惰和胆怯的人手中。

§24.15.5

​quod ubi tribuni militum Graccho nuntiaverunt, neminem stantem iam vulnerari hostem, carnificari iacentes,2 et in dextris militum pro gladiis humana capita esse, signum dari propere iussit, proicerent capita invaderentque hostem:3

当军事护民官们将此事报告给格拉古,说现在已经没有站立的敌人受伤,倒下的人正被屠杀,而士兵们的右手中拿的是人头而不是剑时,他急忙下令发出信号,让他们扔掉首级,向敌人进攻:

§24.15.6

​claram satis et insignem virtutem esse nec dubiam libertatem futuram strenuis viris. tum redintegrata pugna est, et eques etiam in hostes emissus.

说勇敢的人们的勇气已经足够清晰和显著,他们的自由是毋庸置疑的。于是战斗重新开始,骑兵也被派去对付敌人。

§24.15.7

​quibus cum inpigre Numidae occurrissent, nec segnior equitum quam peditum pugna esset, iterum in dubium adducta res.4 cum utrimque duces, Romanus Bruttium Lucanumque totiens a maioribus suis victos subactosque, Poenus mancipia Romana et ex ergastulo militem verbis obtereret, ​postremo pronuntiat Gracchus esse nihil, quod de libertate sperarent,5 nisi eo die fusi fugatique hostes essent.

当努米底亚人敏捷地迎击他们,且骑兵的战斗不比步兵的战斗逊色时,局势再次变得胜负难料。当两边的将领都在用言语羞辱对方时,罗马将领嘲讽布鲁提乌姆人和卢卡尼亚人多次被其祖先战胜和征服,而迦太基将领则辱骂他们是罗马的奴隶和来自奴隶收容所的士兵,最后格拉古宣布,除非在当天将敌人击溃并使其逃跑,否则他们对自由将无所企望。

语法注5 条
  1. 24.15.3capita hostium pretia libertatis facta

    facta 是与 capita(中性复数)一致的完成分词,修饰整个短语 capita hostium,用以表示事件或事实本身:“敌人的首级被作为自由的代价”(即所谓的 ab urbe condita 结构)。

  2. 24.15.5neminem stantem iam vulnerari hostem, carnificari iacentes

    由 nuntiaverunt 引导的间接引语中的“对格与不定式”结构(accusative with infinitive)。vulnerari 和 carnificari 是现在时被动不定式。neminem stantem... hostem 是前者的主语(对格),而 iacentes 是后者的主语(对格)。

  3. 24.15.5proicerent capita invaderentque hostem

    在紧随 iussit 的间接引语(或省略了 ut 的名词从句)中,直接引语中的命令语气由未完成过去时虚拟式(proicerent、invaderent)来表示。

  4. 24.15.7iterum in dubium adducta res

    省略了谓语动词 est(即 adducta [est]),作为主句动词,表示“局势再次变得胜负难料”。

  5. 24.15.8esse nihil, quod de libertate sperarent

    sperarent 在修饰先行词 nihil 的关系从句中,作为表示特征或限制的虚拟式(或因处于间接引语的从句中而采用虚拟式)。

翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-05-25 发布)・修订记录(1 处,最近 2026-10-12)
  • 2026-10-12 统一书写 — 译文 1 处
urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:24.15.1-24.15.8