← 李维

自建城以来史

§23.27.1-23.27.12

塔尔特苏斯人的投降与哈斯德鲁巴求援

塔尔特苏斯人占领阿斯夸后产生松懈,结果遭到哈斯德鲁巴的突袭并惨败归顺。然而,随着哈斯德鲁巴随后接到进军意大利的命令,西班牙的人心转向罗马,他随之向迦太基请求派遣援军和继任者。

显示 ▾
显示
译文
字体
AI ↗
← 上一节下一节 →
§23.27.1

​postquam neque elicere Poenum ad certamen obversati castris poterant neque castrorum oppugnatio facilis erat, ​urbem Ascuam, quo finis hostium ingrediens Hasdrubal frumentum commeatusque alios convexerat, vi capiunt omnique circa agro potiuntur; nec iam aut in agmine aut in castris ullo imperio contineri.1

由于他们在营地前陈兵,既无法引诱迦太基人交战,强攻营地又非易事,于是他们用武力攻占了阿斯夸城,那是哈斯德鲁巴在进入敌境时积蓄粮食和其他物资的地方,并占领了周围的所有土地;此后,无论是在行军中还是在营地里,他们都不再服从任何纪律。

§23.27.3

​quam ubi neglegentiam ex re ut fit, bene gesta oriri2 senserat Hasdrubal, cohortatus milites, ut palatos sine signis hostes adgrederentur, degressus colle pergit ire acie instructa ad castra.

当哈斯德鲁巴察觉到这种松懈——正如通常情况那样,因战事顺利而产生——便鼓励士兵们去袭击那些失去旗帜且分散的敌人,随后他走下山丘,率领整齐的战列向敌营挺进。

§23.27.4

​quem ut adesse tumultuose nuntii refugientes ex speculis stationibusque attulere, ad arma conclamatum est.

当从瞭望台和哨所逃回的探子慌乱地报信说他已临近时,军中响起了拿起武器的呼喊声。

§23.27.5

​ut quisque arma ceperat, sine imperio, sine signo, incompositi, inordinati in proelium ruunt. iam primi conseruerant manus, cum alii catervatim currerent, alii nondum e castris exissent.

各人一拿起武器,在没有命令、没有旗帜的情况下,杂乱无章、毫无秩序地冲向战场。最前面的士兵已经开始交火,而另一些人则成群结队地奔跑,还有些人甚至还没走出营地。

§23.27.6

​tamen primo ipsa audacia terruere hostem; deinde rari in confertos inlati, cum paucitas parum tuta esset, respicere alii alios et undique pulsi coire in orbem, ​et dum corpora corporibus applicant armaque armis iungunt, in artum conpulsi, cum vix movendis armis3 satis spatii esset, corona hostium cincti ad multum diei caeduntur; exigua pars eruptione facta silvas ac montis petit.

然而,起初他们仅凭那股勇敢就吓退了敌人;接着,分散的他们冲入密集的敌群中,由于人数稀少不够安全,他们开始面面相觑,并在四面受敌的情况下退缩并聚成圆阵。当他们身体紧贴在一起、武器与武器相连时,被逼入狭窄的空间,由于几乎没有足够的空间来挥舞武器,他们被敌人的包围圈困住,在一天的大部分时间里惨遭屠杀;只有极少数人突围而出,逃往森林和山中。

§23.27.8

​parique terrore et castra sunt deserta et universa gens postero die in deditionem venit. nec diu in pacto mansit; ​nam subinde ab Carthagine allatum est, ut Hasdrubal primo quoque tempore in Italiam exercitum duceret, quae volgata res per Hispaniam omnium ferme animos ad Romanos avertit.

在同样的恐慌之下,营地也被废弃,整个部族在第二天便归顺了。但他们并未长期遵守协议;因为随后迦太基传来命令,要求哈斯德鲁巴尽早将军队开往意大利,这一消息在西班牙传开后,几乎使所有人的心都倒向了罗马人。

§23.27.10

​itaque Hasdrubal extemplo litteras Carthaginem mittit indicans, quanto fama profectionis suae damno fuisset; si vero inde pergeret, priusquam Hiberum transiret, Romanorum Hispaniam fore:

因此,哈斯德鲁巴立即写信给迦太基,指出他出发的传言造成了多么巨大的损失;如果他真的从那里出发,在渡过埃布罗河之前,西班牙就将属于罗马人。

§23.27.11

​nam praeterquam quod nec praesidium nec ducem haberet, quem relinqueret pro se, eos imperatores esse Romanos, quibus vix aequis viribus resisti posset;4 ​itaque si ulla Hispaniae cura esset, successorem sibi cum valido exercitu mitterent; cui ut omnia prospere evenirent, non tamen otiosam provinciam fore.

因为除了他没有可以留守代替自己的卫队和将军之外,那些罗马将领是即便用对等的兵力也难以抗衡的对手;因此,如果对西班牙还有一丝关切,就应当派遣一位带有强力军队的继任者来接替他;即使对这名继任者而言一切顺利,但该省也绝不会安宁。

语法注4 条
  1. 23.27.2contineri

    用作历史不定式(historical infinitive),其作用相当于接在前面动词 capiunt 和 potiuntur 之后的句子的主要动词。主语为塔尔特苏斯人(与 vi capiunt 的主语相同)。

  2. 23.27.3quam ubi neglegentiam ... oriri

    quam 是关系代词的连接用法,修饰 neglegentiam(“这种松懈”)。oriri 是异态动词 orior 的现在不定式,与 senserat 构成对格不定式(A.C.I.)结构,其逻辑主语是 neglegentiam。

  3. 23.27.7movendis armis

    动形容词(gerundive)结构。通过动形容词 movendis 与 armis 的一致关系来表达“挥舞武器”(arma movere)的意思。在此处作为目的与格或手段夺格,修饰 satis spatii(足够的空间)。

  4. 23.27.11quibus ... resisti posset

    resisti 是不及物动词 resistere(抵抗,支配与格)的无人称被动结构(impersonal passive),与关系代词 quibus(与格复数,先行词为 eos imperatores)连用。直译为“即便用对等的兵力,也几乎无法对他们进行抵抗”。

翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-05-25 发布)urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:23.27.1-23.27.12