← 李维

自建城以来史

§23.23.1-23.23.9

法比乌斯·布特奥补选元老院议员与卸任

独裁官马尔库斯·法比乌斯·布特奥采用极其客观的公职履历标准补选了一百七十七名议员,并在完成任务后立即主动卸任,赢得了市民的广泛赞誉。

显示 ▾
显示
译文
字体
AI ↗
← 上一节下一节 →
§23.23.1

​is ubi cum lictoribus in rostra escendit, neque duos dictatores tempore uno, quod numquam antea factum esset, ​probare se dixit, neque dictatorem sine magistro equitum,1 nec censoriam vim uni permissam et eidem iterum, nec dictatori nisi rei gerendae causa creato in sex menses datum imperium.

当他率领侍从登上了讲坛,他表示,自己既不赞同同时存在两位独裁官,因为这是前所未有的事情,也不赞同没有骑兵长官的独裁官,不赞同将监察官的权力授予单个人、且是同一个人第二次,也不赞同将六个月的统帅权授予一位并非为了主持战事而设立的独裁官。

§23.23.3

​quae inmoderata fors tempus ac necessitas fecerit,2 iis se modum impositurum: nam neque senatu quemquam moturum ex iis, quos C. Flaminius L. Aemilius censores in senatum legissent; ​transcribi tantum recitarique eos iussurum, ne penes unum hominem iudicium arbitriumque de fama ac moribus senatoris fuerit; et ita in demortuorum locum sublecturum, ut ordo ordini, non homo homini praelatus videretur.3

“对于无节制的命运、时势与必然所造成的局面,我将予以限制。因为我绝不会将盖乌斯·弗拉米尼乌斯和卢基乌斯·埃米利乌斯两位监察官选入元老院的任何人从元老院中除名;我将仅命令将他们登记并宣读,以免关于议员名誉与德行的裁判与决定权落入单个人手中;而在补选已故者的空缺时,我将使之看起来是资格优先于资格,而非人优先于人。”

§23.23.5

​recitato vetere senatu inde primos in demortuorum locum legit, qui post L. Aemilium C. Flaminium censores curulem magistratum cepissent necdum in senatum lecti essent, ut quisque eorum primus creatus erat;4 ​tum legit, qui aediles, tribuni plebis quaestoresve fuerant; tum ex iis, qui minores magistratus cepissent, qui spolia ex hoste fixa domi haberent aut civicam coronam accepissent.

在宣读完旧的元老院名册后,他随后补选已故者的空缺,首先选入的是自卢基乌斯·埃米利乌斯和盖乌斯·弗拉米尼乌斯担任监察官以来,担任过高级官职而尚未被选入元老院的人,并按照他们各自最初当选的顺序;随后,他选入了曾担任过市政官、平民护民官或财务官的人;接着,在担任过初级官职的人当中,选入了家中挂有从敌人手中缴获的战利品,或者曾获得过公民冠冕的人。

§23.23.7

​ita centum septuaginta septem cum ingenti adprobatione hominum in senatum lectis extemplo se magistratu abdicavit privatusque de rostris descendit lictoribus abire iussis, turbaeque se inmiscuit privatas agentium res, ​tempus sedulo terens, ne deducendi sui causa populum de foro abduceret: neque tamen elanguit cura hominum ea mora, frequentesque eum domum deduxerunt.

就这样,在人们的极大赞许中,他将一百七十七人选入了元老院,并随即辞去了官职,命令侍从离去,作为普通平民走下讲坛,融入了处理私人事务的人群中。他故意拖延时间,以免人们为了护送他而离开广场;然而,人们的热情并未因这番耽搁而减弱,许多人依然簇拥着将他护送回家。

§23.23.9

​consul nocte insequenti ad exercitum redit non facto certiore senatu, ne *omitiorum causa in urbe retineretur.5

执政官在紧接而来的夜晚返回了军队,并未通知元老院,以免因选举的事宜被留置在城中。

语法注5 条
  1. 23.23.2neque dictatorem sine magistro equitum

    这一系列由 neque... neque... 引导的句式,皆作为 probare se dixit(第2节)的宾语,为并列的带有等置或省略不定式(如 creari 或 esse)的“对格加不定式”结构(如 dictatorem [creari/esse], censoriam vim ... permissam [esse], imperium ... datum [esse])。

  2. 23.23.3quae inmoderata fors tempus ac necessitas fecerit

    关系从句 quae... fecerit 置于其先行词 iis 之前的倒装结构。其逻辑语序为 se modum impositurum [esse] iis [rebus] quae inmoderata fors tempus ac necessitas fecerit。

  3. 23.23.4ut ordo ordini, non homo homini praelatus videretur

    ordo ordini(资格对资格)与 homo homini(人对人)的对比。表明在补选时,优先考虑的是客观的公职等级和晋升序列,而非个人的主观好恶或私人关系。

  4. 23.23.5ut quisque eorum primus creatus erat

    ut quisque 与直陈式(此处为过去完成时 creatus erat)连用,为固定用法,意为“按照各自最先被选出的顺序”或“谁先当选谁就优先”。

  5. 23.23.9ne *omitiorum causa in urbe retineretur

    手稿中的 *omitiorum 显然是 comitiorum(民会、选举)的抄写错误(脱落了首字母 'c'),这在当时的政治语境中非常明确。

翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-05-25 发布)urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:23.23.1-23.23.9