← 李维

自建城以来史

§22.29.1-22.29.11

费比乌斯施救与米努基乌斯认错

费比乌斯的迅速救援解救了陷入绝境的米努基乌斯军队,迫使汉尼拔下令撤退。米努基乌斯在战后承认了自己的错误,并向士兵提议与费比乌斯合兵,尊其为父和保护人。

显示 ▾
显示
译文
字体
AI ↗
← 上一节下一节 →
§22.29.1

​tum Fabius primo clamore paventium audito, dein conspecta procul turbata acie “ita est,” inquit “celerius quam timui deprendit fortuna temeritatem.

这时,费比乌斯先是听到了惊恐之人的第一声呼喊,接着又望见远处混乱的战线,说道:“果然如此,命运捕捉到轻率,比我所担心的还要快。

§22.29.2

​Fabio aequatus imperio1 Hannibalem et virtute et fortuna superiorem videt. sed aliud iurgandi suscensendique tempus erit; nunc signa extra vallum proferte: victoriam hosti extorqueamus, confessionem erroris civibus.”2

与费比乌斯权力平等的那个人,现在看到汉尼拔在勇气和命运上都更胜一筹了。但责备和发怒将另有时间;现在把军旗抬到壕堑外面去:让我们从敌人手中夺走胜利,从同胞那里夺走对错误的承认。”

§22.29.3

​iam magna ex parte caesis aliis, aliis circumspectantibus fugam Fabiana se acies repente velut caelo demissa ad auxilium ostendit.

此时,一部分人已被杀伤大半,其余的人正在四处寻找逃路,费比乌斯的战线突然显现,仿佛自天而降来施以援手。

§22.29.4

​itaque priusquam ad coniectum teli veniret aut manum consereret, et suos a fuga effusa et ab nimis feroci pugna hostis continuit.3 qui solutis ordinibus vage dissipati erant, undique confugerunt ad integram aciem; qui plures simul terga dederant, ​conversi in hostem volventesque orbem nunc sensim referre pedem, nunc conglobati restare.4 ac iam prope una acies facta erat victi atque integri exercitus inferebantque signa in hostem, ​cum Poenus receptui cecinit, palam ferente Hannibale ab se Minucium, se ab Fabio victum.5

因此,在到达投枪射程之内或交手白兵战之前,他既阻止了己方仓皇逃窜,又遏制了敌人过于凶猛的攻势。那些队伍被冲散、四处流散的人,纷纷从各处逃往完好无损的战线;那些曾一同转身逃跑的多路人马,重新转向敌人并结成圆阵,时而缓缓退步,时而聚集固守。此时,战败的军队与完好无损的军队已几乎融为一条战线,并向着敌人推进军旗,这时迦太基人鸣金收兵,汉尼拔公开声称,自己击败了米努基乌斯,而自己却被费比乌斯击败。

§22.29.7

​ita per variam fortunam diei maiore parte exacta cum in castra reditum esset, ​Minucius convocatis militibus “saepe ego” inquit “audivi, milites, eum primum esse virum, qui ipse consulat, quid in rem sit, secundum eum, qui bene monenti oboediat;6 qui nec ipse consulere nec alteri parere sciat, eum extremi ingenii esse.

如此,在起伏不定的命运中度过了一天的大部分时间,当人们回到营地时,米努基乌斯召集士兵说道:“士兵们,我常听人说,那能自行判断何为有利之举的人是第一等的人,那能听从良言劝告的人是第二等的人;而既不知如何自行判断、又不知如何服从他人的人,则是才智最下等的人。

§22.29.9

​nobis quoniam prima animi ingeniique negata sors est, secundam ac mediam teneamus et, dum imperare discimus, parere prudenti in animum inducamus.

既然第一等的心智与才华之运不属于我们,就让我们坚守第二等的中间位置,在学习如何指挥的同时,下定决心服从明智之人。

§22.29.10

​castra cum Fabio iungamus: ad praetorium eius signa cum tulerimus, ubi ego eum parentem appellavero, quod beneficio eius erga nos ac maiestate eius dignum est, ​vos, milites, eos, quorum vos modo arma ac dexterae texerunt, patronos salutabitis, et, si nihil aliud, gratorum certe nobis animorum gloriam dies hic dederit.”

让我们与费比乌斯合兵一营:当我们把军旗抬到他的大帐时,在那里我将称他为‘父亲’——这是他的恩惠对我们以及他的尊严所应得的称呼——你们,士兵们,要向那些刚才用武器和右手庇护了你们的人致以‘保护人’的敬意,即便没有得到别的,这一天也必定会赐予我们具有感恩之心的荣耀。”

语法注6 条
  1. 22.29.2Fabio aequatus imperio

    “Fabio”是与格,修饰“aequatus”;“imperio”是表示“方面”的夺格。此句意为“在指挥权上与费比乌斯平等的人”,带有讽刺意味地指代米努基乌斯。

  2. 22.29.2victoriam hosti extorqueamus, confessionem erroris civibus

    “hosti”和“civibus”都是表示剥夺对象的“分离与格”(或“不利与格”),与动词“extorqueamus”(现在时虚拟式,表示劝诱)连用。这是一个排比结构,意为“让我们从敌人手中夺走胜利,从同胞那里夺走对错误的承认”。

  3. 22.29.4et suos a fuga effusa et ab nimis feroci pugna hostis continuit

    “et...et”是表示并列的关联词。动词“continuit”(主语是“Fabiana acies”)带两个宾格宾语:“suos”(己方士兵)和“hostis”(敌方士兵,为“hostes”的古体或宾格复数形式)。整句意为“它既阻止了己方仓皇逃窜,又遏制了敌人过于凶猛的攻势”。

  4. 22.29.5nunc sensim referre pedem, nunc conglobati restare

    不定式“referre”和“restare”是历史不定式(historical infinitive),用作主句的主动词,主语承接自前句关系代词从句的主语(qui)。这种用法用于生动地描绘过去的行动。

  5. 22.29.6palam ferente Hannibale ab se Minucium, se ab Fabio victum

    “palam ferente Hannibale”是独立夺格结构。分词“ferente”(意为“公开宣称、说明”)引导宾格加不定式结构(省略了不定式“esse”),对比了“Minucium victum [esse] ab se”(米努基乌斯被自己击败)和“se victum [esse] ab Fabio”(自己被费比乌斯击败)两个从句。

  6. 22.29.8eum primum esse virum, qui ipse consulat... secundum eum, qui bene monenti oboediat

    这是受主句动词“audivi”支配的间接引语中的“宾格加不定式”结构(“eum... esse...”)。“qui”从句中的动词(“consulat”, “oboediat”)使用现在时虚拟式,是因为它们是间接引语中的从属从句。

翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-05-25 发布)urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:22.29.1-22.29.11