← 李维

自建城以来史

§1.50.1-1.50.9

图尔努斯在拉丁同盟集会上痛斥塔克文

塔克文召集拉丁人集会却严重迟到,期间阿里基亚的图尔努斯激烈痛斥其独裁野心。塔克文到达后以调解家庭纠纷为由辩解,图尔努斯对此再度予以嘲讽。

显示 ▾
显示
译文
字体
AI ↗
← 上一节下一节 →
§1.50.1

​iam magna Tarquini auctoritas inter Latinorum proceres erat, cum in diem certam ut ad lucum Ferentinae conveniant indicit: esse, quae agere1 de rebus communibus velit.

塔克文在拉丁人的首领中已经有了很大的威望,当时他通知他们在特定的日期在费伦蒂娜神林集会:说有一些关于共同事务的议题,他希望予以讨论。

§1.50.2

​conveniunt frequentes prima luce; ipse Tarquinius diem quidem servavit, sed paulo ante, quam sol occideret, venit. multa ibi toto die in concilio variis iactata sermonibus erant.

他们大清早就成群结队地聚集在一起;塔克文自己虽然遵守了日期,但直到太阳下山前不久才到达。整整一天,集会中一直在通过各种谈论议论着许多事情。

§1.50.3

​Turnus Herdonius ab Aricia ferociter in absentem Tarquinium erat invectus: haud mirum esse Superbo inditum Romae cognomen — iam enim ita clam quidem mussitantes, vulgo tamen eum appellabant —; an quicquam superbius esse quam ludificari sic omne nomen Latinum? principibus longe ab domo excitis ipsum, ​qui concilium indixerit, non adesse. temptari profecto patientiam, ut, si iugum acceperint, obnoxios premat. cui enim non apparere, adfectare eum imperium in Latinos?

来自阿里基亚的图尔努斯·赫尔多尼乌斯对缺席的塔克文进行了激烈的谴责:“在罗马给他冠以‘傲慢者’的称号并不令人惊讶——因为人们已经开始这样称呼他了,虽然是在暗中窃窃私语,但却很普遍——;难道还有比这样愚弄整个拉丁民族更傲慢的事吗?当首领们被从遥远的家乡召集来时,他自己,也就是召集集会的人,却不在场。这显然是在考验我们的耐心,以便在我们接受枷锁时,像对待顺从者一样压迫我们。因为在谁看来,他不是在企图谋取对拉丁人的统治权呢?

§1.50.5

​quod si sui bene crediderint cives2 aut si creditum illud et non raptum parricidio sit, credere et Latinos, quamquam ne sic quidem alienigenae,3 debere; ​sin suos eius paeniteat,4 quippe qui alii super alios trucidentur, exulatum eant, bona amittant, quid spei melioris Latinis portendi? si se audiant, domum suam quemque inde abituros neque magis observaturos diem concilii, quam ipse, qui indixerit, observet.

如果他自己的公民善意地信任他(委任他),或者那权力确实是被托付的,而不是通过杀害长辈强夺的,那么拉丁人也应该信任他,尽管即便如此也不该信任一个异邦人;但如果他自己的同胞都对他感到厌恶(因为他们一个接一个地被屠杀、流放、没收财产),那么拉丁人能有什么更好的希望呢?如果他们听从他的话,每个人就从这里回自己的家,也不要比召集集会的他本人更遵守这个集会的日子。”

§1.50.7

​haec atque alia eodem pertinentia seditiosus facinorosusque homo hisque artibus opes domi nactus cum maxime dissereret, intervenit Tarquinius.

这个煽动性极强、行径恶劣,且正是通过这些手段在母国获得权势的人,正在慷慨激昂地论述这些以及其他指向相同目的的话题时,塔克文到了。

§1.50.8

​is finis orationi fuit; aversi omnes ad Tarquinium salutandum. qui silentio facto monitus a proximis, ut purgaret se, quod id temporis5 venisset, disceptatorem ait se sumptum inter patrem et filium, cura reconciliandi eos in gratiam moratum esse et, quia ea res exemisset illum diem, postero die acturum, quae constituisset.

这就是演说落幕;所有人都转过去向塔克文问候。在安静下来后,塔克文受到身边人的提醒,要他为在那个时候到达辩解,他便声称自己被选为父亲和儿子之间的调停人,因忙于使他们和解而耽搁了;由于那件事占用了那一整天,他将在第二天处理他所决定的事务。

§1.50.9

​ne id quidem ab Turno tulisse tacitum ferunt; dixisse enim nullam breviorem esse cognitionem quam inter patrem et filium, paucisque transigi verbis posse: ni pareat patri, habiturum infortunium6 esse.

据说,图尔努斯甚至连这话也没让他默默过关;因为他说过,父亲和儿子之间的裁决没有比这更简短的了,可以用寥寥数语解决:如果不听父亲的话,就会吃苦头。

语法注6 条
  1. 1.50.1esse, quae agere

    间接引语(宾格加不定式结构)以 esse 开始,并没有显式的“说”字动词,该含义已暗含在 indicit(宣告、召集)之中。esse 在此作非人称使用,主语为 quae 引导的从句。

  2. 1.50.5sui bene crediderint cives

    sui cives(他自己的公民,即罗马人)为主语。副词 bene 修饰 crediderint(信任、托付)。意为“如果他自己的公民善意地信任他”或“如果他们的托付带来了好的结果”。

  3. 1.50.5alienigenae

    名词 alienigena(异邦人、外国人)的单数给格。修饰 debere 的补足不定式 credere(要求给格,“信任”)。隐含着“尽管即便如此也不该信任一个异邦人”的省略语气。

  4. 1.50.6sin suos eius paeniteat

    非人称动词 paenitet 要求表示后悔的人用宾格(suos,指罗马市民),表示后悔原因或对象的人用属格(eius,指塔克文)。意为“但是,如果他的同胞们对他感到厌恶”。

  5. 1.50.8id temporis

    这是一个习惯表达,其中 id 是表示时间的副词性宾格,temporis 是修饰指示代名词 id 的部分属格。意为“在那个时候”或“在如此晚的时间”。

  6. 1.50.9habiturum infortunium

    在间接引语中,省略了主语宾格 eum(或 filium),而助动词 esse 在原文中已有(即 habiturum [eum] infortunium esse)。infortunium(不幸、灾祸)在口语和喜剧中常指“惩罚(体罚)”,在此暗示父亲会用武力强迫儿子服从。

翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-05-25 发布)・修订记录(1 处,最近 2026-09-21)
  • 2026-09-21 AI校阅 — 注 1 处
urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:1.50.1-1.50.9