← 贺拉斯

书信诗

§2.1.1-2.1.67

致奥古斯都:对盲目尊崇古人的批判

诗人致信皇帝奥古斯都,批评罗马人盲目崇拜古代文学、贬低当代优秀作品的倾向,并通过对“古代”作品定义的讨论来阐明其荒谬性。

显示 ▾
显示
译文
字体
AI ↗
← 上一节下一节 →
1

​Cum tot sustineas et tanta negotia solus,

凯撒啊,既然你独自一人承担着如此多、如此重大的国务,

​res Italas armis tuteris, moribus ornes,

用武力保护意大利之地,用道德加以点缀,

​legibus emendes, in publica commoda peccem,

用法律予以纠正,那么如果我用长篇大论拖延你的时间,

​si longo sermone morer1 tua tempora, Caesar.

我就将对公共利益犯下罪过。

5

​Romulus et Liber pater et cum Castore Pollux,

罗穆卢斯、利伯神,以及与卡斯托尔在一起的波鲁克斯,

​post ingentia facta deorum in templa recepti,

在立下丰功伟绩后被迎入诸神的庙宇,

​dum terras hominumque colunt genus, aspera bella

当他们开垦土地、繁衍人类、调停残酷的战争、

​componunt, agros assignant, oppida condunt,

分配土地、建立城镇时,

​ploravere suis non respondere favorem

曾哀叹所期望的恩泽未能回应他们的功绩。

10

​speratum meritis, diram qui contudit hydram2

那位消灭了可怕的九头蛇、

​notaque fatali portenta labore subegit,

并通过命中注定的劳苦降伏了著名的怪物的英雄,

​comperit invidiam supremo fine domari,

也发现嫉妒只有在生命的终点才能被征服。

​urit enim fulgore suo, qui praegravat artis

因为,那些压倒置于其下的才能之人,用自己的光芒灼烧他人;

​infra se positas; exstinctus amabitur idem.

但在他死后,这同一个人将受到爱戴。

15

​praesenti tibi maturos largimur honores,

对于在世的你,我们慷慨地赋予成熟的荣耀,

​iurandasque tuum per numen ponimus aras,

并设立祭坛以便奉你的神灵之名起誓,

​nil oriturum alias, nil ortum tale fatentes.

承认世上从未有过、也绝不会再有你这样的存在。

​Sed tuus hic populus sapiens et iustus in uno,

然而你的这群子民,仅在一件事上显得贤明与公正,

​te nostris ducibus, te Grais anteferendo,

即将你置于我们及希腊的领袖之上,

20

​cetera nequaquam simili ratione modoque

但在评估其他事物时,绝不使用同样的理性和标准,

​aestimat et, nisi quae terris semota suisque

除非是那些已经离开尘世、

​temporibus defuncta videt, fastidit et odit;

结束了他们时代的事物,否则他们一概厌恶和憎恨;

​sic fautor veterum, ut tabulas peccare vetantis,

他们如此拥护古人,以至于执意宣称,那禁止犯罪的法律——

​quas bis quinque viri sanxerunt, foedera regum

即十人委员会所制定的法律,以及与加比伊或与严厉的萨宾人

25

​vel Gabiis vel cum rigidis aequata Sabinis,

缔结的平等之王室条约、

​pontificum libros, annosa volumina vatum

祭司的书籍、预言家们古老的卷册,

​dictitet Albano Musas in monte locutas.

都是缪斯女神在阿尔巴山上说出的话。

​Si, quia Graiorum sunt antiquissima quaeque

如果因为希腊人最古老的著作

​scripta vel optima, Romani pensantur eadem

也就是最好的著作,便用同样的

30

​scriptores trutina, non est quod multa loquamur:

天平来衡量罗马的作家,那么我们无需多言:

​nil intra est olea, nil extra est in nuce duri;3

橄榄内部没有硬物,胡桃外部也没有硬壳。

​venimus ad summum fortunae, pingimus atque

我们已经达到了命运的顶峰,我们画画、

​psallimus et luctamur Achivis doctius unctis.

弹琴、摔跤,甚至比涂了橄榄油的希腊人还要精妙。

​Si meliora dies, ut vina, poemata reddit,

如果岁月能像美酒一样让诗歌变得更好,

35

​scire velim, chartis pretium quotus arroget annus.

我倒想知道,到底是哪一年的岁月赋予了书卷价值。

​scriptor abhinc annos centum qui decidit, inter

一个在一百年前去世的作家,应该被归入

​perfectos veteresque referri debet an inter

完美而古老的作家之列,还是

​vilis atque novos? excludat iurgia finis.

卑微而现代的作家之列?让一个期限来排除争端吧。

​est vetus atque probus, centum qui perficit annos.

“满一百年的人,就是古老而优秀的作家。”

40

​quid, qui deperiit minor uno mense vel anno,

那么,那些只少了一个月或一年去世的人,

​inter quos referendus erit? veteresne poetas,

应该被归入哪一类呢?是古老的诗人之列,

​an quos et praesens et postera respuat aetas?

还是现在和未来的时代都应该唾弃的人之列?

“iste quidem veteres inter ponetur honeste,

“那个人确实可以体面地被列入古人之中,

​qui vel mense brevi vel toto est iunior anno.”

即使他只少了一个月,或者少了整整一年。”

45

​utor permisso, caudaeque pilos ut equinae

我利用这个被允许的特权,就像拔马尾上的毛一样,

​paulatim vello et demo unum, demo etiam unum,

一点一点地拔,拔掉一根,再拔掉一根,

​dum cadat elusus ratione ruentis acervi,4

直到那个被崩塌的砂山逻辑所愚弄、

​qui redit in fastos et virtutem aestimat annis

追溯编年史、用年份来评估美德、

​miraturque nihil nisi quod Libitina sacravit.

并且除了殡葬女神所圣别的东西之外什么也不赞美的人,最终陷入破灭。

50

​Ennius et sapiens et fortis et alter Homerus,

被批评家们称为贤明、勇敢且是第二位荷马的恩尼乌斯,

​ut critici dicunt, leviter curare videtur,

似乎也并不怎么关心

​quo promissa cadant et somnia Pythagorea.

他的诺言和毕达哥拉斯式的梦想最终会落在何处。

​Naevius in manibus non est5 et mentibus haeret

奈维乌斯难道不在我们手中,却几乎像新歌一样留存在人们心中吗?

​paene recens? adeo sanctum est vetus omne poema,

所有的古诗竟被神圣化到了如此地步。

55

​ambigitur quotiens, uter utro sit prior, aufert

每当争论谁比谁更优秀时,

​Pacuvius docti famam senis, Accius alti,

帕库维乌斯赢得了博学老人的名望,阿基乌斯博得了高雅的名望,

​dicitur Afrani toga convenisse Menandro,

听说阿夫拉尼乌斯的托加剧适合梅南德罗斯,

​Plautus ad exemplar Siculi properare Epicharmi,

普劳图斯则急于模仿西西里的埃皮卡尔摩斯,

​vincere Caecilius gravitate, Terentius arte.

凯基利乌斯在庄重上胜出,泰伦提乌斯在艺术上领先。

60

​hos ediscit et hos arto stipata theatro

强盛的罗马背诵着这些,并在拥挤的剧场里

​spectat Roma potens; habet hos numeratque poetas

观看这些;从作家里维乌斯的时代到我们的时代,

​ad nostrum tempus Livi scriptoris ab aevo.

罗马一直将他们视作诗人并加以推崇。

​Interdum volgus rectum videt, est ubi peccat,

有时大众能看到正确的事物,但也有犯错的时候。

​si veteres ita miratur laudatque poetas,

如果他们对古老诗人的崇拜和赞美达到了

65

​ut nihil anteferat, nihil illis comparet, errat.

认为没有什么能超越他们、没有什么能与他们相比的地步,那他们就错了。

​si quaedam nimis antique, si pleraque dure

如果他们相信古人在某些地方说得过于古板,在大多数地方说得过于生硬,

​dicere credit eos, ignave multa fatetur,

并且承认许多地方显得拙劣,

语法注5 条
  1. 2.1.3in publica commoda peccem, si longo sermone morer...

    虚拟语气现在时条件句(主句 peccem,条件句 morer),将占用奥古斯都时间这一假设作为当前温和、委婉的设想来表达。

  2. 2.1.10diram qui contudit hydram

    省略先行词的关系从句。在文脉中,指完成了十二项伟业的希腊英雄赫拉克勒斯。

  3. 2.1.31nil intra est olea, nil extra est in nuce duri

    duri 是部分属格,修饰 nil。这是一个表示极端荒谬的比喻:“橄榄内部没有硬物,胡桃外部也没有硬壳”。

  4. 2.1.47ruentis acervi

    指的是“砂山悖论”(sorites,一粒一粒地拿走沙子,何时才不算沙山?)。用于嘲讽通过年份(百年)这一任意标准来界定“古代”的荒谬性。

  5. 2.1.53Naevius in manibus non est

    in manibus esse 是一个常用表达,意为“在读者手中(被阅读)”。此处与 mentibus haeret(留在人们心中)相对照,讽刺了奈维乌斯虽已极少有人阅读,却因其古老而受到盲目崇拜的状况。

翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-05-22 发布)・修订记录(1 处,最近 2026-09-21)
  • 2026-09-21 AI校阅 — 译文 1 处
urn:cts:latinLit:phi0893.phi005.humanitext-lat2:2.1.1-2.1.67