← 泰伦提乌斯

婆母

§426-486

潘皮卢斯的纠结与拒绝接回妻子

潘皮卢斯打发帕尔美诺去跑腿以将其支开,并在隐瞒分娩与孝道之间挣扎。随后,父亲拉克斯和岳父菲迪普斯出现,潘皮卢斯以优先考虑对母亲的孝道为由,拒绝接回妻子。

显示 ▾
显示
译文
字体
AI ↗
← 上一节下一节 →
426

​Olim quidem te causae impellebant leves

帕尔美诺:索西亚,过去曾有轻微的理由促使你去做你现在威胁要去做的事。

​Quod nunc minitare facere ut faceres,1 Sosia.

(接前行)

​Sed Pamphilum ipsum video stare ante ostium.

但我看到潘皮卢斯本人正站在门口。

​Ite intro: ego hunc adibo si quid me velit.

你们进去吧;我上前去,看看他对我是不是有什么吩咐。

430

​Here, etiam tu hic stas?

老爷,您还站在这里吗?

​Et quidem te exspecto.

潘皮卢斯:是的,我确实正在等你。

​Quid est?

帕尔美诺:什么事?

​In arcem transcurso opus est.

潘皮卢斯:需要往城塞跑一趟。

​Cui homini?

帕尔美诺:谁去?

​Tibi.

潘皮卢斯:你。

​In arcem? quid eo?

帕尔美诺:去城塞?去那里做什么?

​Callidemidem hospitem

潘皮卢斯:去见卡里德米德斯,我的客人,

​Myconium, qui mecum una advectus est, conveni.

那个来自米科诺斯、与我一同乘船来的人。

​Perii! vovisse hunc dicam, si salvus domum

帕尔美诺:完蛋了!我要说这个人是许了愿,如果他能安然

435

​Redisset unquam, ut me ambulando rumperet.2

返回家中的话,一定要让我走路走到累死。

​Quid cessas?

潘皮卢斯:你磨蹭什么?

​Quid vis dicam? an conveniam modo?

帕尔美诺:您要我说什么?还是只要见个面就行?

​Immo, quod constitui me hodie conventurum eum

潘皮卢斯:不,就说我今天不能履行与他会面的约定,

​Non posse; ne me frustra illic exspectet: vola.

免得他在那里白白等我;快飞过去。

​At non novi hominis faciem.

帕尔美诺:可我不认识那人的长相。

​At faciam ut noveris.

潘皮卢斯:那我让你认识。

440

​Magnus, rubicundus, crispus, crassus, caesius,

他身材高大、面色红润、头发卷曲、体型肥胖、蓝眼睛,

​Cadaverosa facie.

还有一张死人般的脸。

​Di illum perduint.

帕尔美诺:愿诸神毁灭他。

​Quid si non veniet? maneamne usque ad vesperum?

如果他不来怎么办?我要一直等到傍晚吗?

​Maneto: curre.

潘皮卢斯:等着;跑吧。

​Non queo; ita defessus sum.

帕尔美诺:我跑不动,我都累坏了。

​Ille abiit: quid agam infelix? prorsus nescio

潘皮卢斯:他走了。不幸的我该怎么办?我完全不知道

445

​Quo pacto hoc celem quod me oravit Myrrhina,

该如何隐瞒妙丽娜恳求我的事,

​Suae gnatae partum; nam me miseret mulieris.

也就是她女儿的生产;因为我太怜悯那个女人了。

​Quod potero faciam, tamen ut pietatem colam;3

我会尽我所能,但仍要顾及孝道;

​Nam me parenti potius quam amori obsequi

因为我应当顺从父母,而非顺从爱情。

​Oportet. Atat eccum Phidippum et patrem

哎呀,瞧,我看到菲迪普斯和我父亲了;

450

​Video: horsum pergunt. Quid dicam hisce incertus sum.

他们正朝这边走来。我不知道该对他们说什么。

​Dixtin dudum illam dixisse se exspectare filium?

拉克斯:你刚才不是说她说过她在等待我的儿子吗?

​Factum.

菲迪普斯:确实说过。

​Venisse aiunt: redeat.

拉克斯:听说他回来了;让她回去吧。

​Quam causam dicam patri

潘皮卢斯:我不知道该用什么理由向父亲解释我为什么不接她回来。

​Quamobrem non reducam nescio.

(接前行)

​Quem ego hic audivi loqui?

拉克斯:我刚才听见谁在这里说话?

​Certum offirmare est viam me quam decrevi persequi.

潘皮卢斯:我决意坚持我所选定的道路。

455

​Ipsus est de quo hic agebam tecum.

拉克斯:正是刚才我与你谈论的那个人。

​Salve, mi pater.

潘皮卢斯:您好,我的父亲。

​Gnate mi, salve.

拉克斯:你好,我的儿子。

​Bene factum te advenisse, Pamphile;

菲迪普斯:回来得好,潘皮卢斯;

​Atque adeo, quod maximum est, salvum atque validum.

而且最重要之极的是,安然无恙且身体健康。

​Creditur.

潘皮卢斯:承蒙关照。

​Advenis modo?

拉克斯:你刚刚到吗?

​Admodum.

潘皮卢斯:正是。

​Cedo, quid reliquit Phania

拉克斯:快说,我们的表亲法尼亚留下了什么?

​Consobrinus noster?

潘皮卢斯:赫拉克勒斯作证,他生前确实是个耽于享乐的人;

​Sane hercle homo voluptati obsequens

(接前行)

460

​Fuit dum vixit; et qui sic sunt haud multum heredem iuvant:

而这样的人并不会给继承人带来太多好处;

​Sibi vero hanc laudem relinquunt: "Vixit, dum vixit, bene."

他们确实只为自己留下了这样的美誉:“他活着时,活得很好。”

​Tum tu igitur nihil attulisti huc plus una sententia?

拉克斯:这么说,你除了带回来这么一句格言之外,就什么也没带回来?

​Quicquid est id quod reliquit profuit.

潘皮卢斯:无论他留下了什么,那都是有益的。

​Immo obfuit;

拉克斯:不,反而有害;

​Nam illum vivum et salvum vellem.

因为我宁愿他活着且安好。

​Impune optare istuc licet:

潘皮卢斯:您这么希望倒是没有什么代价的;

465

​Ille reviviscet iam nunquam; et tamen utrum malis scio.

他再也不会活过来了;不过我很清楚您更希望是哪一个。

​Heri Philumenam ad se arcessi hic iussit: dic iussisse te.

拉克斯:昨天,这个人派人把比鲁美娜唤回他家;你就说这是你的命令。

​Noli fodere: iussi.

菲迪普斯:别碰我;是我命令的。

​Sed eam iam remittet.

拉克斯:但他现在就会把她送回来。

​Scilicet.

菲迪普斯:当然。

​Omnem rem scio ut sit gesta: adveniens audivi omnia.

潘皮卢斯:我知道整件事的经过;一到这里我就全听说了。

​At istos invidos Di perdant qui haec libenter nuntiant.

拉克斯:但愿诸神毁灭那些乐于传播这些消息的嫉妒之徒。

470

​Ego me scio cavisse ne ulla merito contumelia

潘皮卢斯:我知道我曾小心谨慎,使你们不至于有理由对我进行侮辱;

​Fieri a vobis posset: idque si nunc memorare hic velim,

如果我现在想在这里提及,我对她怀有

​Quam fideli animo et benigno in illam et clementi fui,

多麽忠诚、和善且温柔的心,我确实能够说出来;除非我更希望您从她自己那里得知这一切;

​Vere possum; ni te ex ipsa haec magis velim resciscere;4

(接前行)

​Namque eo pacto maxime apud te meo erit ingenio fides,

因为只有用这种方式,当现在对我不公的她对我做出公正的评价时,

475

​Quum illa quae nunc in me iniqua est aequa de me dixerit:

您对我的品性才会产生最大的信任;

​Neque mea culpa hoc discidium evenisse, id testor Deos.

而这桩分立并非因我的过错而发生,我呼唤诸神作证。

​Sed quando sese esse indignam deputat matri meae

但既然她自认为无法向我的母亲屈从,

​Quae concedat, cuiusque mores toleret sua modestia,

无法以自己的谦逊来容忍母亲的脾气,

​Neque alio pacto componi potest inter eas gratia,

且她们之间的和气也无法以其他方式调解,

480

​Segreganda aut mater a me est, Phidippe, aut Philumena:

菲迪普斯啊,要么我的母亲必须与我分开,要么就是比鲁美娜;

​Nunc me pietas matris potius commodum suadet sequi.

现在,我对母亲的孝道更说服我去顺从母亲的安适。

​Pamphile, haud invito ad aures sermo mihi accessit tuus,

拉克斯:潘皮卢斯,你的话传入我的耳中,并非不合我意,

​Quum te postputasse omnes res prae parente intelligo.

因为我明白你将所有事情都置于父母之后。

​Verum vide ne impulsus ita prave insistas, Pamphile.

但是你要注意,潘皮卢斯,免得因一时激愤而执迷于错误的道路。

485

​Quibus iris impulsus nunc in illam iniquus siem?

潘皮卢斯:我是受了什么愤怒的驱使,现在才会对她不公呢?

​Quae nunquam quicquam erga me commerita est, pater,

父亲,她从未对我做过任何错事。

语法注4 条
  1. 427quod nunc minitare facere ut faceres

    ut faceres 是主动词 impellebant(促使)所引导的目的从句(未完成过去时虚拟语气)。该从句中不定式 facere 的宾语是由关系代词 quod 引导的无先行词关系从句,意为“你现在威胁要做的(逃跑)那件事”。

  2. 434vovisse hunc dicam ... ut me ambulando rumperet

    间接引语中不定式 vovisse 的逻辑主语是 hunc(潘皮卢斯),而 ut 从句(未完成过去时虚拟语气 rumperet)表示誓言的内容。动名词夺格 ambulando 表示方式,意为“通过让我不停走动来累死(折磨死)我”。

  3. 447tamen ut pietatem colam

    tamen ut(接现在时虚拟语气 colam)修饰前文的 faciam(我会尽力),表示某种限制、目的或方式(“然而还是要以维护孝道的方式”)。这体现了潘皮卢斯既想遵守对岳母的承诺,又不想损害对父母的孝道(pietas)之间的内心挣扎。

  4. 471idque si nunc memorare hic velim ... vere possum; ni te ex ipsa haec magis velim resciscere

    这是一个混合条件句,由条件从句中的现在时虚拟语气 velim 和主句中的现在时直陈语气 possum 构成,用 possum 作为事实来肯定眼下的能力(“如果我现在想提及……我确实能够做到”)。而由 ni(nisi)引导的从句则增加了一个否定的限制条件(“除非我更希望……”)。

翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-05-22 发布)・修订记录(1 处,最近 2026-09-22)
  • 2026-09-22 AI校阅 — 原文 1 处
urn:cts:latinLit:phi0134.phi005.humanitext-lat2:426-486