欧律诺墨神庙与巴塞的阿波罗神庙｜保萨尼亚斯《希腊志》第八卷 8.41.1–8.41.10 希腊语原文·中文译文

§8.41.1

Φιγαλεῦσι δὲ ἐπὶ τῆς ἀγορᾶς καὶ πολυάνδριον τῶν λογάδων τῶν Ὀρεσθασίων ἐστί, καὶ ὡς ἥρωσιν αὐτοῖς ἐναγίζουσιν ἀνὰ πᾶν ἔτος.

在菲加利亚人的广场上，还有一座奥雷斯塔西翁选拔出来的勇士们的合葬墓，他们每年像对待英雄一样向他们献祭。

§8.41.2

ποταμὸς δὲ ὁ καλούμενος Λύμαξ ἐκδίδωσι μὲν ἐς τὴν Νέδαν παρʼ αὐτὴν ῥέων Φιγαλίαν, γενέσθαι δὲ τοὔνομά φασι τῷ ποταμῷ καθαρσίων τῶν Ῥέας ἕνεκα. ὡς γὰρ δὴ τεκοῦσαν τὸν Δία ἐκάθηραν ἐπὶ ταῖς ὠδῖσιν αἱ Νύμφαι, τὰ καθάρματα ἐς τοῦτον ἐμβάλλουσι τὸν ποταμόν· ὠνόμαζον δὲ ἄρα οἱ ἀρχαῖοι αὐτὰ λύματα. μαρτυρεῖ δὲ καὶ Ὅμηρος, ἀπολυμαίνεσθαί τε ἐπὶ λύσει τοῦ λοιμοῦ τοὺς Ἕλληνας καὶ ἐμβάλλειν τὰ λύματα εἰπὼν σφᾶς ἐς θάλασσαν.

被称为吕马克斯的河流流经菲加利亚城旁，并注入内达河，人们说这条河的名字是因瑞亚的净化而得名。因为当宁芙仙女们在瑞亚生下宙斯后为她清洗产后的污垢时，她们将这些净化之物扔进了这条河里；古人确实称这些污垢为“吕马塔”。荷马也对此作了见证，说希腊人为消除瘟疫而洗净自身，并将这些污垢（吕马塔）丢入大海。

§8.41.3

εἰσὶ δὲ αἱ πηγαὶ τῆς Νέδας ἐν ὄρει τῷ Κεραυσίῳ· τοῦ Λυκαίου δὲ μοῖρά ἐστι. καθότι δὲ ἐγγύτατα ἡ Νέδα Φιγαλέων τῆς πόλεως γίνεται, κατὰ τοῦτο οἱ Φιγαλέων παῖδες ἀποκείρονται τῷ ποταμῷ τὰς κόμας· τὰ δὲ πρὸς θαλάσσῃ καὶ ἀναπλεῖται ναυσὶν οὐ μεγάλαις ἡ Νέδα. ποταμῶν δὲ ὁπόσους ἴσμεν Μαίανδρος μὲν σκολιῷ μάλιστα κάτεισι τῷ ῥεύματι, ἔς τε τὸ ἄνω καμπὰς καὶ αὖθις ἐπιστροφὰς παρεχόμενος πλείστας· δεύτερα δὲ ἑλιγμῶν γε ἕνεκα φέροιτο ἂν¹ ἡ Νέδα.

内达河的源头在凯劳西翁山，这是吕凯翁山的一部分。在内达河距离菲加利亚人的城市最近的地方，菲加利亚的少年们会将头发剪下献给这条河；而在靠近大海的地方，内达河可供不大的船只航行。在我们所知道的所有河流中，美安德罗斯河确实是以最弯曲的流向流下，呈现出极多向上游的弯曲和再次的回转；而在弯曲程度上，内达河或许会被列为第二位。

§8.41.4

σταδίοις δὲ ὅσον δώδεκα ἀνωτέρω Φιγαλίας θερμά τέ ἐστι λουτρὰ καὶ τούτων οὐ πόρρω κάτεισιν ὁ Λύμαξ ἐς τὴν Νέδαν· ᾗ δὲ συμβάλλουσι τὰ ῥεύματα, ἔστι τῆς Εὐρυνόμης τὸ ἱερόν, ἅγιόν τε ἐκ παλαιοῦ καὶ ὑπὸ τραχύτητος τοῦ χωρίου δυσπρόσοδον· περὶ αὐτὸ καὶ κυπάρισσοι πεφύκασι πολλαί τε καὶ ἀλλήλαις συνεχεῖς.

在菲加利亚上方大约十二斯塔德的地方有温泉浴池，离此不远吕马克斯河注入内达河；在两股水流汇合的地方，有欧律诺墨的神庙，它自古神圣，由于该地地势险峻而难以接近；神庙周围生长着许多柏树，茂密且彼此相连。

§8.41.5

τὴν δὲ Εὐρυνόμην ὁ μὲν τῶν Φιγαλέων δῆμος ἐπίκλησιν εἶναι πεπίστευκεν Ἀρτέμιδος· ὅσοι δὲ αὐτῶν παρειλήφασιν ὑπομνήματα ἀρχαῖα, θυγατέρα Ὠκεανοῦ φασιν εἶναι τὴν Εὐρυνόμην, ἧς δὴ καὶ Ὅμηρος ἐν Ἰλιάδι ἐποιήσατο μνήμην ὡς ὁμοῦ Θέτιδι ὑποδέξαιτο Ἥφαιστον. ἡμέρᾳ δὲ τῇ αὐτῇ κατὰ ἔτος ἕκαστον τὸ ἱερὸν ἀνοιγνύουσι τῆς Εὐρυνόμης, τὸν δὲ ἄλλον χρόνον οὔ σφισιν ἀνοιγνύναι καθέστηκε·²

至于欧律诺墨，菲加利亚的民众相信这是阿耳忒弥斯的别称；但他们中继承了古代记录的人则说，欧律诺墨是欧申纳斯之女，荷马在《伊利亚特》中也曾提到她，说她与忒提斯一起接待了赫菲斯托斯。每年在同一天，他们会打开欧律诺墨的神庙，但在其他时间，不打开神庙已成为他们的惯例。

§8.41.6

τηνικαῦτα δὲ καὶ θυσίας δημοσίᾳ τε καὶ ἰδιῶται θύουσιν. ἀφικέσθαι μὲν δή μοι τῆς ἑορτῆς οὐκ ἐξεγένετο ἐς καιρὸν οὐδὲ τῆς Εὐρυνόμης τὸ ἄγαλμα εἶδον· τῶν Φιγαλέων δʼ ἤκουσα ὡς χρυσαῖ τε τὸ ξόανον συνδέουσιν ἁλύσεις καὶ εἰκὼν γυναικὸς τὰ ἄχρι τῶν γλουτῶν, τὸ ἀπὸ τούτου δέ ἐστιν ἰχθύς. θυγατρὶ μὲν δὴ Ὠκεανοῦ καὶ ἐν βυθῷ τῆς θαλάσσης ὁμοῦ Θέτιδι οἰκούσῃ παρέχοιτο ἄν τι ἐς γνώρισμα αὐτῆς ὁ ἰχθύς· Ἀρτέμιδι δὲ οὐκ ἔστιν ὅπως ἂν μετά γε τοῦ εἰκότος λόγου μετείη³ τοιούτου σχήματος.

在这个时候，公家和私人都会进行献祭。我未能在节日期间及时赶到，也没有看到欧律诺墨的雕像；但我从菲加利亚人那里听说，金链子锁着那尊木雕神像，它在臀部以上是女人的形象，而以下则是鱼。对于一个与忒提斯一起居住在海洋深处的欧申纳斯之女来说，鱼确实可以作为她的某种标志；但对于阿耳忒弥斯，绝不可能有合理的理由认为她会具有如此形象。

§8.41.7

περιέχεται δὲ ἡ Φιγαλία ὄρεσιν, ἐν ἀριστερᾷ μὲν ὑπὸ τοῦ καλουμένου Κωτιλίου, τὰ δὲ ἐς δεξιὰν ἕτερον προβεβλημένον ἐστὶν αὐτῆς ὄρος τὸ Ἐλάιον. ἀπέχει δὲ τῆς πόλεως ἐς τεσσαράκοντα τὸ Κωτίλιον μάλιστα σταδίους· ἐν δὲ αὐτῷ χωρίον τέ ἐστι καλούμενον Βᾶσσαι καὶ ὁ ναὸς τοῦ Ἀπόλλωνος τοῦ Ἐπικουρίου, λίθου⁴ καὶ αὐτὸς καὶ ὁ ὄροφος.

菲加利亚被群山环抱，左边是被称为科蒂利翁的山，右边则是另一座耸立在其前方的山，名为埃莱翁。科蒂利翁山距离城市大约四十斯塔德；山上有一个叫作巴塞的地方，还有阿波罗·埃皮库里乌斯的神庙，神庙本身和屋顶都是石制的。

§8.41.8

ναῶν δὲ ὅσοι Πελοποννησίοις εἰσί, μετά γε τὸν ἐν Τεγέᾳ προτιμῷτο οὗτος ἂν τοῦ λίθου τε ἐς κάλλος καὶ τῆς ἁρμονίας ἕνεκα. τὸ δὲ ὄνομα ἐγένετο τῷ Ἀπόλλωνι ἐπικουρήσαντι ἐπὶ νόσῳ λοιμώδει, καθότι καὶ παρὰ Ἀθηναίοις ἐπωνυμίαν ἔλαβεν Ἀλεξίκακος ἀποτρέψας καὶ τούτοις τὴν νόσον.

在伯罗奔尼撒半岛所有的神殿中，仅次于特格阿的那座神殿，这一座因其石材的美丽和建筑的和谐而最受推崇。这个名字之所以授予阿波罗，是因为他在一场瘟疫中提供了救济，正如在雅典人那里，他也因为帮助他们避开瘟疫而获得了“避邪者”的称号一样。

§8.41.9

ἔπαυσε⁵ δὲ ὑπὸ τὸν Πελοποννησίων καὶ Ἀθηναίων πόλεμον καὶ τοὺς Φιγαλέας καὶ οὐκ ἐν ἑτέρῳ καιρῷ· μαρτύρια δὲ αἵ τε ἐπικλήσεις ἀμφότεραι τοῦ Ἀπόλλωνος ἐοικός τι ὑποσημαίνουσαι καὶ Ἰκτῖνος ὁ ἀρχιτέκτων τοῦ ἐν Φιγαλίᾳ ναοῦ γεγονὼς τῇ ἡλικίᾳ κατὰ Περικλέα καὶ Ἀθηναίοις τὸν Παρθενῶνα καλούμενον κατασκευάσας. ἐδίδαξε δὲ ὁ λόγος ἤδη μοι τὸ ἄγαλμα εἶναι τοῦ Ἀπόλλωνος Μεγαλοπολιτῶν ἐν τῇ ἀγορᾷ.

在伯罗奔尼撒人与雅典人战争期间，他也为菲加利亚人制止了瘟疫，而并非在其他时候；其证据是阿波罗的这两个别称都暗指了类似的事情，以及菲加利亚神庙的建筑师伊克蒂诺斯，他在年龄上是伯里克利的同时代人，并为雅典人建造了被称为帕特农的神庙。我的记述已经表明，阿波罗的雕像就立在梅加洛波利斯人的广场上。

§8.41.10

ἔστι δὲ ὕδατος ἐν τῷ ὄρει τῷ Κωτιλίῳ πηγή, καὶ ὅπου συνέγραψεν ἤδη τις ἀπὸ ταύτης τῷ ποταμῷ τὸ ῥεῦμα τῷ Λύμακι ἄρχεσθαι, συνέγραψεν οὔτε αὐτὸς θεασάμενος οὔτε ἀνδρὸς ἀκοὴν ἰδόντος· ἃ καὶ ἀμφότερα παρῆσαν⁶ ἐμοί· τὸ μὲν ποταμοῦ ῥεῦμα ὂν ἑωρῶμεν, τῆς δὲ ἐν τῷ Κωτιλίῳ πηγῆς οὐκ ἐπὶ πολὺ ἐξικνούμενον τὸ ὕδωρ ἀλλὰ ἐντὸς ὀλίγου παντάπασιν ἀφανὲς γινόμενον. οὐ μὴν οὐδὲ ὅπου τῆς Ἀρκάδων ἐστὶν ἡ πηγὴ τῷ Λύμακι, ἐπῆλθε πολυπραγμονῆσαί μοι. ἔστι δὲ ὑπὲρ τὸ ἱερὸν τοῦ Ἀπόλλωνος τοῦ Ἐπικουρίου χωρίον Κώτιλον μὲν ἐπίκλησιν, Ἀφροδίτη δέ ἐστιν ἐν Κωτίλῳ· καὶ αὐτῇ ναός τε ἦν οὐκ ἔχων ἔτι ὄροφον καὶ ἄγαλμα ἐπεποίητο.

在科蒂利翁山上有水源，如果曾有人写道吕马克斯河的溪流始于这一水源，那么他写作时既没有自己亲眼见过，也没有听见过亲眼见过的人说过；这两点对我来说都是具备的：我们确实看到了河流的溪流，但科蒂利翁山上的水源流得并不远，而是在很短的距离内就完全消失了。然而，去探究吕马克斯河在阿卡迪亚的真正源头在哪里，并未引起我的兴趣。在阿波罗·埃皮库里乌斯神殿上方有一个被称为科蒂隆的地方，科蒂隆供奉着阿佛洛狄忒；她曾有一座神庙，如今已没有屋顶，而且曾为她制作了一尊雕像。

语法注6 条

8.41.3φέροιτο ἄν
潜在希求语气（potential optative），表示作者谦虚的推测，意为在弯曲程度方面，内达河“或许会被列为第二位”。
8.41.5καθέστηκε
此处为无人称用法，意为“已成为惯例”，其后接带与格的不定式结构（οὔ σφισιν ἀνοιγνύναι，“他们不打开神庙”）作为主语。
8.41.6οὐκ ἔστιν ὅπως ἂν... μετείη
表示强烈否定可能性的句型。无人称短语 οὐκ ἔστιν ὅπως（绝无可能）与潜在希求语气 ἄν + μετείη（具有、享有）相结合，构成“绝不可能有合理的理由认为阿耳忒弥斯会具有如此形象”的强硬推论。
8.41.7λίθου
材料属格（genitive of material），作为省略的系动词 ἐστί 的表语，意为“神殿本身和屋顶都是石制的”。
8.41.9ἔπαυσε
及物动词 παύω 的主动语气不定过去时（aorist）在此处使用，未明确指明主语（即瘟疫），具有不及物或无人称的含义，意为“停止折磨”，而宾格的 καὶ τοὺς Φιγαλέας（“菲加利亚人也”）作为其直接宾语。
8.41.10παρῆσαν
尽管主语是中性复数 ἃ καὶ ἀμφότερα（“这两者”），动词却使用了复数形式（παρῆσαν）。这是中性复数主语通常配单数动词这一常规法则的例外，旨在分别强调这两个不同的事实。

翻译：Gemini 3.5 Flash（2026-05-25 发布）・修订记录（1 处，最近 2026-09-21）

2026-09-21 AI校阅 — 注 1 处

urn:cts:greekLit:tlg0525.tlg001.humanitext-grc2:8.41.1-8.41.10