波奥蒂亚的传说、多多纳神谕与沿岸记述｜斯特拉波《地理学》第九卷 9.2.4–9.2.7 希腊语原文·中文译文

§9.2.4

φησὶ δʼ Ἔφορος τοὺς μὲν Θρᾷκας ποιησαμένους σπονδὰς πρὸς τοὺς Βοιωτοὺς ἐπιθέσθαι νύκτωρ στρατοπεδεύουσιν ὀλιγωρότερον ὡς εἰρήνης γεγονυίας·¹ διακρουσαμένων [δʼ] αὐτοὺς αἰτιωμένων τε ἅμα² ὅτι τὰς σπονδὰς παρέβαινον, μὴ παραβῆναι φάσκειν ἐκείνους· συνθέσθαι γὰρ ἡμέρας, νύκτωρ δʼ ἐπιθέσθαι·³ ἀφʼ οὗ δὴ καὶ τὴν παροιμίαν εἰρῆσθαι Θρᾳκία παρεύρεσις. τοὺς δὲ Πελασγοὺς μένοντος ἔτι τοῦ πολέμου χρηστηριασομένους ἀπελθεῖν, ἀπελθεῖν δὲ καὶ τοὺς Βοιωτούς· τὸν μὲν οὖν τοῖς Πελασγοῖς δοθέντα χρησμὸν ἔφη μὴ ἔχειν εἰπεῖν, τοῖς δὲ Βοιωτοῖς ἀνελεῖν τὴν προφῆτιν ἀσεβήσαντας εὖ πράξειν· τοὺς δὲ θεωροὺς ὑπονοήσαντας χαριζομένην τοῖς Πελασγοῖς τὴν προφῆτιν κατὰ τὸ συγγενὲς (ἐπειδὴ καὶ τὸ ἱερὸν Πελασγικὸν ἐξ ἀρχῆς ὑπῆρξεν) οὕτως ἀνελεῖν, ἁρπάσαντας τὴν ἄνθρωπον εἰς πυρὰν ἐμβαλεῖν ἐνθυμηθέντας, εἴτε κακουργήσασαν εἴτε μή, πρὸς ἀμφότερα ὀρθῶς ἔχειν,⁴ εἰ μὲν παρεχρηστηρίασε, κολασθείσης αὐτῆς, εἰ δʼ οὐδὲν ἐκακούργησε, τὸ προσταχθὲν αὐτῶν πραξάντων. τοὺς δὲ περὶ τὸ ἱερὸν τὸ μὲν ἀκρίτους κτείνειν τοὺς πράξαντας, καὶ ταῦτʼ ἐν ἱερῷ, μὴ δοκιμάσαι, καθιστάναι δʼ εἰς κρίσιν, καλεῖν δʼ ἐπὶ τὰς ἱερείας, ταύτας δὲ εἶναι τὰς προφήτιδας αἳ λοιπαὶ τριῶν οὐσῶν περιῆσαν· λεγόντων δʼ ὡς οὐδαμοῦ νόμος εἴη δικάζειν γυναῖκας, προσελέσθαι καὶ ἄνδρας ἴσους ταῖς γυναιξὶ τὸν ἀριθμόν· τοὺς μὲν οὖν ἄνδρας ἀπογνῶναι, τὰς δὲ γυναῖκας καταγνῶναι, ἴσων δὲ τῶν ψήφων γενομένων τὰς ἀπολυούσας νικῆσαι· ἐκ δὲ τούτων Βοιωτοῖς μόνοις ἄνδρας προθεσπίζειν ἐν Δωδώνῃ. τὰς μέντοι προφήτιδας ἐξηγουμένας τὸ μαντεῖον εἰπεῖν, ὅτι προστάττοι ὁ θεὸς τοῖς Βοιωτοῖς τοὺς παρʼ αὐτοῖς τρίποδας συλήσαντας ἕνα εἰς Δωδώνην πέμπειν κατʼ ἔτος· καὶ δὴ καὶ ποιεῖν τοῦτο· ἀεὶ γάρ τινα τῶν ἀνακειμένων τριπόδων νύκτωρ καθαιροῦντας καὶ κατακαλύπτοντας ἱματίοις ὡς ἂν λάθρᾳ τριποδηφορεῖν εἰς Δωδώνην.

埃福罗斯说，色雷斯人与波奥蒂亚人缔结和约后，乘着波奥蒂亚人认为和平已经到来而较为疏忽地安营扎寨时，在夜间袭击了他们。当波奥蒂亚人击退他们并同时谴责他们违反和约时，色雷斯人却声称他们没有违反，因为他们是在白天缔结协定的，而在夜间发起袭击。正是由此，才有了“色雷斯人的借口”这一谚语。在战争仍在继续期间，佩拉斯吉人前去请求神谕，波奥蒂亚人也前去请求。埃福罗斯说他无法说出给佩拉斯吉人的神谕，但对于波奥蒂亚人，女预言者回答说，如果他们做出不敬的行为，就会诸事顺利。使节们怀疑女预言者是因同族关系而偏袒佩拉斯吉人（因为该神殿最初就是佩拉斯吉人的），便认为无论她是否作恶，将她投入火中在两种情况下都是正确的：如果她给出了假神谕，她就得到了惩罚；如果她没有作恶，他们也只是执行了神谕所命令的事。于是他们抓起那个女人扔进了火里。然而，神殿周围的人不赞成在没有审判的情况下杀死这些行为者，更不用说是在神殿里了，于是他们将他们交付审判，并召集了女祭司，她们是原本三个女预言者中幸存的两个。当人们说任何地方都没有法律允许妇女担任法官时，他们又选出了与妇女同等人数的男子。男子们判其无罪，而妇女们判其有罪，在票数相等的情况下，判无罪的一方获胜。由于这一事件，在多多纳，只有男子为波奥蒂亚人预言。然而，女预言者在解释神谕时说，神是在命令波奥蒂亚人夺取本国奉献的三脚祭台，每年送一个到多多纳。事实上他们也正是这样做的；因为他们总是夜间取下奉献的三脚台之一，用衣服盖住，仿佛秘密地将三脚台运往多多纳。

§9.2.5

μετὰ δὲ ταῦτα τὴν Αἰολικὴν ἀποικίαν συνέπραξαν τοῖς περὶ Πενθίλον, πλείστους ἐξ ἑαυτῶν συμπέμψαντες, ὥστε καὶ Βοιωτικὴν προσαγορευθῆναι. ὕστερον δὲ χρόνοις πολλοῖς ὁ Περσικὸς πόλεμος περὶ Πλαταιὰς γενόμενος διελυμήνατο τὴν χώραν. εἶτʼ ἀνέλαβον σφᾶς πάλιν ἐπὶ τοσοῦτον ὥστε καὶ τῆς τῶν Ἑλλήνων ἀρχῆς ἀμφισβητῆσαι Θηβαίους δυσὶ μάχαις κρατήσαντας Λακεδαιμονίους. Ἐπαμεινώνδα δὲ πεσόντος ἐν τῇ μάχῃ ταύτης μὲν τῆς ἐλπίδος διεσφάλησαν, ὑπὲρ δὲ τῶν Ἑλλήνων ὅμως ἐπολέμησαν πρὸς Φωκέας τοὺς τὸ ἱερὸν συλήσαντας τὸ κοινόν. κακωθέντες δʼ ὑπό τε τούτου τοῦ πολέμου καὶ τῶν Μακεδόνων ἐπιθεμένων τοῖς Ἕλλησιν, ὑπὸ τῶν αὐτῶν τούτων καὶ ἀπέβαλον τὴν πόλιν κατασκαφεῖσαν καὶ ἀνέλαβον ἀνακτισθεῖσαν. ἐξ ἐκείνου δʼ ἤδη πράττοντες ἐνδεέστερον ἀεὶ μέχρι εἰς ἡμᾶς οὐδὲ κώμης ἀξιολόγου τύπον σώζουσι· καὶ [αἱ] ἄλλαι δὲ πόλεις ἀνάλογον πλὴν Τανάγρας καὶ Θεσπιῶν· αὗται δʼ ἱκανῶς συμμένουσι πρὸς ἐκείνας κρινόμεναι.

在此之后，他们协助了彭蒂卢斯及其随从的埃奥利斯殖民活动，派出了大量他们自己的人一同前往，以至于该殖民地也被称为波奥蒂亚殖民地。后来，经过许多年，在普拉台亚周边发生的波斯战争摧毁了这个国家。然而，此后他们重新恢复了元气，底比斯人在两次战役中击败了拉刻代蒙人，甚至开始争夺希腊人的霸权。但是，当伊帕密诺达在战斗中牺牲后，他们的这一希望便破灭了，但他们仍然为了希腊人的共同利益，与掠夺了公共神殿的福基斯人作战。由于这场战争以及袭击希腊人的马其顿人，他们受到了重创，并被这些相同的马其顿人彻底摧毁了城市，但在城市重建后又重新收回。从那时起，他们的境况便不断衰落，直到我们这个时代，甚至连一个像样的村庄的轮廓都未能保存下来。其他城市也成比例地衰落了，只有塔纳格拉和塞斯皮埃例外；与那些城市相比，这两座城市仍然保存得相当完好。

§9.2.6

ἑξῆς δὲ τὴν περιήγησιν τῆς χώρας ποιητέον ἀρξαμένους ἀπὸ τῆς πρὸς Εὔβοιαν παραλίας τῆς συνεχοῦς τῇ Ἀττικῇ. ἀρχὴ δʼ ὁ Ὠρωπὸς καὶ ὁ ἱερὸς λιμὴν ὃν καλοῦσι Δελφίνιον, καθʼ ὃν ἡ παλαιὰ Ἐρέτρια ἐν τῇ Εὐβοίᾳ, διάπλουν ἔχουσα ἑξήκοντα σταδίων. μετὰ δὲ τὸ Δελφίνιον ὁ Ὠρωπὸς ἐν εἴκοσι σταδίοις· κατὰ δὲ τοῦτόν ἐστιν ἡ νῦν Ἐρέτρια, διάπλους δʼ ἐπʼ αὐτὴν στάδιοι τετταράκοντα.

接下来，我们必须对这个地方进行周回记述，从与阿特提卡相连的面向厄维亚的海岸开始。其起点是奥罗波斯和他们称为德尔菲尼翁的圣港，其对面是厄维亚的旧埃雷特里亚，渡海距离为六十斯塔迪翁。在德尔菲尼翁之后，相距二十斯塔迪翁是奥罗波斯；其对面是现在的埃雷特里亚，通往那里的渡海距离为四十斯塔迪翁。

§9.2.7

εἶτα Δήλιον τὸ ἱερὸν τοῦ Ἀπόλλωνος ἐκ Δήλου ἀφιδρυμένον, Ταναγραίων πολίχνιον Αὐλίδος διέχον σταδίους τριάκοντα, ὅπου μάχῃ λειφθέντες Ἀθηναῖοι προτροπάδην ἔφυγον· ἐν δὲ τῇ φυγῇ πεσόντα ἀφʼ ἵππου Ξενοφῶντα ἰδὼν κείμενον τὸν Γρύλλου Σωκράτης ὁ φιλόσοφος στρατεύων πεζὸς τοῦ ἵππου γεγονότος ἐκποδὼν⁵ ἀνέλαβε τοῖς ὤμοις αὐτόν, καὶ ἔσωσεν ἐπὶ πολλοὺς σταδίους ἕως ἐπαύσατο ἡ φυγή.

其次是德里翁，这是从德洛斯岛引来的阿波罗神殿，是塔纳格拉人的一个小镇，距离奥利斯三十斯塔迪翁，在这里阿特奈人在战斗中失败后狼狈逃窜。在这次溃逃中，哲学家苏格拉底（他因失去马匹而作为步兵参战）看到格里卢斯之子色诺芬从马上跌落倒在地上，便把他背在肩膀上，带他安全行进了许多斯塔迪翁，直到溃退停止。

语法注5 条

9.2.4ὡς εἰρήνης γεγονυίας
连词 ὡς 与独立属格 εἰρήνης γεγονυίας 的结合，表示主句主语波奥蒂亚人的主观认识（“相信和平已经到来”）。
9.2.4διακρουσαμένων αὐτοὺς αἰτιωμένων τε ἅμα
虽为独立属格，但其逻辑主语（波奥蒂亚人）并未明示，需要根据上下文补充。
9.2.4συνθέσθαι γὰρ ἡμέρας, νύκτωρ δʼ ἐπιθέσθαι
表示时间的属格 ἡμέρας（“在白天”）与时间副词 νύκτωρ（“在夜间”）相对比，在句法上展示了色雷斯人诡辩的依据。
9.2.4εἴτε κακουργήσασαν εἴτε μή, πρὸς ἀμφότερα ὀρθῶς ἔχειν
分词 κακουργήσασαν 修饰 τὴν ἄνθρωπον（女预言者），而 ἔχειν 是间接引语中的不定式，承接了非人称句式 ὀρθῶς ἔχει。
9.2.7τοῦ ἵππου γεγονότος ἐκποδὼν
表示原因的独立属格。解释了苏格拉底作为步兵（而非骑兵）参战的直接原因（因为他的马匹丢失或无法使用）。

翻译：Gemini 3.5 Flash（2026-05-25 发布）・修订记录（1 处，最近 2026-09-21）

2026-09-21 AI校阅 — 译文 1 处

urn:cts:greekLit:tlg0099.tlg001.humanitext-grc2:9.2.4-9.2.7