马戈斯人的火崇拜与波斯人的教育习俗｜斯特拉波《地理学》第十五卷 15.3.15–15.3.19 希腊语原文·中文译文

§15.3.15

ἐν δὲ τῇ Καππαδοκίᾳ (πολὺ γὰρ ἐκεῖ τὸ τῶν Μάγων φῦλον, οἳ καὶ πύραιθοι καλοῦνται· πολλὰ δὲ καὶ τῶν Περσικῶν θεῶν ἱερά), οὐδὲ μαχαίρᾳ θύουσιν, ἀλλὰ κορμῷ τινι ὡς ἂν ὑπέρῳ τύπτοντες.¹ ἔστι δὲ καὶ πυραιθεῖα, σηκοί τινες ἀξιόλογοι· ἐν δὲ τούτοις μέσοις βωμός, ἐν ᾧ πολλή τε σποδός, καὶ πῦρ ἄσβεστον φυλάττουσιν οἱ Μάγοι· καὶ καθʼ ἡμέραν δὲ εἰσιόντες, ἐπᾴδουσιν ὥραν σχεδόν τι πρὸ τοῦ πυρὸς τὴν δέσμην τῶν ῥάβδων ἔχοντες, τιάρας περικείμενοι πιλωτὰς καθεικυίας² ἑκατέρωθεν μέχρι τοῦ καλύπτειν τὰ χείλη τὰς παραγναθίδας. ταὐτὰ δʼ ἐν τοῖς τῆς Ἀναΐτιδος καὶ τοῦ Ὠμάνου ἱεροῖς νενόμισται· τούτων δὲ καὶ σηκοί εἰσι, καὶ ξόανον τοῦ Ὠμάνου πομπεύει. ταῦτα μὲν οὖν ἡμεῖς ἑωράκαμεν, ἐκεῖνα δʼ ἐν ταῖς ἱστορίαις λέγεται καὶ τὰ ἐφεξῆς.

在卡帕多西亚（因为那里有许多马戈斯人的族群，他们也被称为“燃火者”；那里也有许多波斯神明的神殿），他们甚至不用刀来献祭，而是用一种木头击打，仿佛用乳杵一样。那里也有火庙，即一些值得瞩目的圣所；在这些圣所的中央有一个祭坛，里面有许多灰烬，马戈斯人保持着不灭之火。他们每天进入其中，在火前吟唱约一个小时，手里拿着一束木棒，头上戴着毡制的头巾，头巾两侧垂下护颊，以致遮住嘴唇。在阿奈蒂斯和奥马诺斯的神殿中也有相同的习俗；这些神殿也有圣所，奥马诺斯的木雕神像会进行巡游。这些是我们亲眼所见的，而其他的事情在历史书中已有记载，以及随后的内容。

§15.3.16

εἰς γὰρ ποταμὸν οὔτʼ οὐροῦσιν οὔτε νίπτονται Πέρσαι, οὐδὲ λούονται, οὐδὲ νεκρὸν ἐμβάλλουσιν οὐδʼ ἄλλα τῶν δοκούντων εἶναι μυσαρῶν· ὅτῳ δʼ ἂν θύσωσι θεῷ, πρώτῳ τῷ πυρὶ εὔχονται.

因为波斯人既不在河里小便，也不在河里洗手脸，不洗澡，也不将尸体或任何被认为污秽的其他东西扔进河里；而且无论他们向哪位神献祭，他们首先向火祈祷。

§15.3.17

βασιλεύονται δʼ ὑπὸ τῶν ἀπὸ γένους· ὁ δʼ ἀπειθῶν ἀποτμηθεὶς κεφαλὴν καὶ βραχίονα ῥίπτεται. γαμοῦσι δὲ πολλὰς καὶ ἅμα παλλακὰς τρέφουσι πλείους πολυτεκνίας χάριν. τιθέασι δὲ καὶ οἱ βασιλεῖς ἆθλα πολυτεκνίας κατʼ ἔτος· τὰ δὲ τρεφόμενα μέχρι ἐτῶν τεττάρων οὐκ ἄγεται τοῖς γονεῦσιν εἰς ὄψιν. οἱ δὲ γάμοι κατὰ τὰς ἀρχὰς τῆς ἐαρινῆς ἰσημερίας ἐπιτελοῦνται … παρέρχεται δʼ ἐπὶ τὸν θάλαμον προφαγὼν μῆλον ἢ καμήλου μυελόν, ἄλλο δʼ οὐδὲν τὴν ἡμέραν ἐκείνην.

他们由王室家族成员统治；不服从者被砍下头颅和一只手臂扔掉。他们娶许多妻子，同时供养更多的妾，以便繁衍众多子孙。国王们也每年为繁衍子孙最多的人设立奖项。被抚养的孩子在四岁之前不被带到父母面前（不让他们看见）。婚礼在春分之始举行。新郎在进入洞房前，先吃一个苹果或骆驼骨髓，但那天不再吃其他任何东西。

§15.3.18

Ἀπὸ δὲ πέντε ἐτῶν ἕως τετάρτου καὶ εἰκοστοῦ παιδεύονται τοξεύειν καὶ ἀκοντίζειν καὶ ἱππάζεσθαι καὶ ἀληθεύειν, διδασκάλοις τε λόγων τοῖς σωφρονεστάτοις χρῶνται, οἳ καὶ τὸ μυθῶδες πρὸς τὸ συμφέρον ἀνάγοντες παραπλέκουσι,³ καὶ μέλους χωρὶς καὶ μετʼ ᾠδῆς ἔργα θεῶν τε καὶ ἀνδρῶν τῶν ἀρίστων ἀναδιδόντες. συνάγουσι δʼ εἰς ἕνα τόπον, ψόφῳ χαλκοῦ πρὸ ὄρθρου διεγείροντες ὡς ἐπὶ ἐξοπλισίαν ἢ θήραν· τάξαντες δʼ ἀνὰ πεντήκοντα ἡγεμόνα τῶν βασιλέως τινὰ παίδων αὐτοῖς ἢ σατράπου τρέχοντι κελεύουσιν ἕπεσθαι, χωρίον ἀφορίσαντες τριάκοντα ἢ τετταράκοντα σταδίων. ἀπαιτοῦσι δὲ καὶ λόγον ἑκάστου μαθήματος, ἅμα καὶ μεγαλοφωνίαν καὶ πνεῦμα καὶ πλευρὰν ἀσκοῦντες, καὶ πρὸς καῦμα δὲ καὶ πρὸς ψῦχος καὶ ὄμβρους καὶ χειμάρρων διαβάσεις ὥστʼ ἄβροχα φυλάττειν καὶ ὅπλα καὶ ἐσθῆτα, καὶ ποιμαίνειν δὲ καὶ ἀγραυλεῖν καὶ καρποῖς ἀγρίοις χρῆσθαι, τερμίνθῳ δρυοβαλάνοις ἀχράδι. ἡ δὲ καθʼ ἡμέραν δίαιτα ἄρτος μετὰ τὸ γυμνάσιον καὶ μᾶζα καὶ κάρδαμον καὶ ἁλῶν χόνδρος καὶ κρέα ὀπτὰ ἢ ἑφθὰ ἐξ ὕδατος, ποτὸν δʼ ὕδωρ. θηρεύουσι δὲ σαύνια ἀφʼ ἵππων βάλλοντες καὶ τοξεύματα καὶ σφενδονῶντες. δείλης δὲ φυτουργεῖν καὶ ῥιζοτομεῖν ἀσκοῦσι καὶ ὁπλοποιεῖν καὶ λίνα καὶ ἄρκυς φιλοτεχνεῖν. οὐχ ἅπτονται δὲ τῶν θηρευμάτων οἱ παῖδες, ἀλλὰ κομίζειν οἴκαδε ἔθος. τίθεται δʼ ὑπὸ τοῦ βασιλέως ἆθλα δρόμου καὶ τῶν [ἄλλων τῶν] ἐν τοῖς πεντάθλοις. κοσμοῦνται δʼ οἱ παῖδες χρυσῷ, τὸ πυρωπὸν τιθεμένων ἐν τιμῇ· διὸ οὐδὲ νεκρῷ προσφέρουσι καθάπερ οὐδὲ τὸ πῦρ κατὰ τιμήν.⁴

从五岁到二十四岁，他们接受射箭、投枪、骑马和说真话的教育，并聘请最克制的人作为言论的老师。这些老师为了有益的目的而穿插神话内容，在没有旋律的情况下，或伴随着歌声，传授神明和最杰出人物的功绩。他们将年轻人们聚集在一个地方，在黎明前用青铜的声音唤醒他们，仿佛要去武装演练或打猎。他们每五十人编为一队，以国王或总督的一个儿子为他们的领袖，命令他们跑步跟随他，规定的距离为三十或四十斯塔迪亚。他们还要求每个人汇报所学的功课，同时训练他们洪亮的声音、呼吸和肺活量，并训练他们御暑、御寒、防雨、渡过急流，以使武器和衣服保持干燥，还让他们学习放牧、露宿以及以野生果实（黄连木、橡子、野梨）为食。他们运动后的日常饮食是面包、大麦饼、水芹、岩盐，以及烤肉或水煮肉，饮料是水。他们骑在马上投掷标枪、射箭或用弹弓打猎。黄昏时，他们练习种植植物、切根、制造武器以及巧妙地制作网和陷阱。孩子们不碰猎物，将其带回家是他们的习俗。国王设立跑步和五项全能的奖项。孩子们用金子装饰自己，因为他们敬重如火般的光泽（金子）；因此，正如他们出于敬意不让火接近尸体一样，他们也不让金子接近尸体。

§15.3.19

στρατεύονται δὲ καὶ ἄρχουσιν ἀπὸ εἴκοσιν ἐτῶν ἕως πεντήκοντα πεζοί τε καὶ ἱππεῖς· ἀγορᾶς δὲ οὐχ ἅπτονται· οὔτε γὰρ πωλοῦσιν οὔτʼ ὠνοῦνται. ὁπλίζονται δὲ γέρρῳ ῥομβοειδεῖ, παρὰ δὲ τὰς φαρέτρας σαγάρεις ἔχουσι καὶ κοπίδας, περὶ δὲ τῇ κεφαλῇ πίλημα πυργωτόν, θώραξ δʼ ἐστὶν αὐτοῖς φολιδωτός. ἐσθὴς δὲ τοῖς ἡγεμόσι μὲν ἀναξυρὶς τριπλῆ, χιτὼν δὲ χειριδωτὸς διπλοῦς ἕως γόνατος, ὁ ὑπενδύτης μὲν λευκός, ἄνθινος δʼ ὁ ἐπάνω· ἱμάτιον δὲ θέρους μὲν πορφυροῦν ἢ ἰάνθινον, χειμῶνος δʼ ἄνθινον, τιᾶραι παραπλήσιαι ταῖς τῶν Μάγων, ὑπόδημα κοῖλον διπλοῦν, τοῖς δὲ πολλοῖς χιτὼν ἕως μεσοκνημίου διπλοῦς, ῥάκος δὲ σινδόνιόν τι περὶ τῇ κεφαλῇ· ἔχει δʼ ἕκαστος τόξον καὶ σφενδόνην. δειπνοῦσι [δὲ] πολυτελῶς Πέρσαι τιθέντες καὶ ὁλομελῆ καὶ πολλὰ καὶ ποικίλα· κόσμος τε λαμπρὸς στρωμνῆς ἐκπωμάτων τε [καὶ] τῶν ἄλλων ὥστε χρυσῷ καὶ ἀργύρῳ καταλάμπεσθαι.

他们从二十岁到五十岁服兵役并担任官职，无论是步兵还是骑兵。他们不涉足市场，因为他们既不卖也不买。他们装备有菱形的盾牌，在箭筒旁备有战斧和砍刀，头上戴着塔状的毡帽，身穿鳞甲。领袖们的衣服是三重裤子，以及一件膝盖以上的双层有袖短袍（内衣是白色的，外衣是带花纹的）。他们的斗篷在夏天是紫色或紫罗兰色的，在冬天是带花纹的，头戴类似于马戈斯人的头巾，脚穿双层深鞋。而普通人则穿一件及小腿中部的双层短袍，头上缠着一些麻布。每个人都有弓和弹弓。波斯人宴飨奢华，甚至摆出整肢的野兽和许多多样的菜肴。床榻、杯皿和其他器皿都装饰华丽，以致在金银的光辉下熠熠生辉。

语法注4 条

15.3.15ὡς ἂν ὑπέρῳ τύπτοντες
ὡς ἄν 搭配分词的句式，表示假设性的比较：“仿佛用乳杵击打一样”。小词 ἄν 为分词增添了潜在或假设的色彩。
15.3.15καθεικυίας
动词 καθίημι 的完成主动分词阴性宾格复数形式。它修饰其后的宾格名词 τὰς παραγναθίδας（护颊），意为“使（护颊）垂下”。
15.3.18οἳ καὶ τὸ μυθῶδες πρὸς τὸ συμφέρον ἀνάγοντες παραπλέκουσι
关系代词 οἵ 作主语，分词 ἀνάγοντες 修饰主语，动词 παραπλέκουσι 为关系从句的主要动词。πρὸς τὸ συμφέρον 表示目的或方向：“为了有益的目的”。
15.3.18διὸ οὐδὲ νεκρῷ προσφέρουσι καθάπερ οὐδὲ τὸ πῦρ κατὰ τιμήν
承接前句的“用金子装饰”，在此省去了宾格作目的语（χρυσόν）。此外，在 καθάπερ οὐδὲ τὸ πῦρ 之后亦需补出动词 προσφέρουσι，从而理解这一双重省略：“因此，出于敬意，他们不让金子接近尸体，正如他们不让火接近尸体一样”。

翻译：Gemini 3.5 Flash（2026-05-25 发布）urn:cts:greekLit:tlg0099.tlg001.humanitext-grc2:15.3.15-15.3.19