再论阿波罗多洛对埃福罗斯部族划分的批评｜斯特拉波《地理学》第十四卷 14.5.24–14.5.26 希腊语原文·中文译文

§14.5.24

φαίνεται δʼ οὔτε τοῦ Ἐφόρου τὴν ἀπόφασιν διαιτῶν ἱκανῶς τά τε τοῦ ποιητοῦ ταράττων καὶ καταψευδόμενος.¹ Ἐφόρου τε γὰρ τοῦτο πρῶτον ἀπαιτεῖν ἐχρῆν, τί δὴ τοὺς Χάλυβας τίθησιν ἐντὸς τῆς χερρονήσου τοσοῦτον ἀφεστῶτας καὶ Σινώπης καὶ Ἀμισοῦ πρὸς ἕω; οἱ γὰρ λέγοντες τὸν ἰσθμὸν τῆς χερρονήσου ταύτης τὴν ἀπὸ Ἰσσοῦ γραμμὴν ἐπὶ τὸν Εὔξεινον, ὡς ἂν μεσημβρινήν τινα τιθέασι ταύτην, [ἣν] οἱ μὲν εἶναι νομίζουσι τὴν ἐπὶ Σινώπης οἱ δὲ τὴν ἐπʼ Ἀμισοῦ, ἐπὶ δὲ τῶν Χαλύβων οὐδείς· λοξὴ γάρ ἐστι τελέως. ὁ γὰρ δὴ διὰ Χαλύβων μεσημβρινὸς διὰ τῆς μικρᾶς Ἀρμενίας γράφοιτʼ ἂν καὶ τοῦ Εὐφράτου τὴν Καππαδοκίαν ὅλην ἐντὸς ἀπολαμβάνων καὶ τὴν Κομμαγηνὴν καὶ τὸν Ἀμανὸν καὶ τὸν Ἰσσικὸν κόλπον. εἰ δʼ οὖν καὶ τὴν λοξὴν γραμμὴν ὁρίζειν τὸν ἰσθμὸν συγχωρήσαιμεν, τὰ πλεῖστά γε τούτων καὶ μάλιστα ἡ Καππαδοκία ἐντὸς ἀπολαμβάνοιτʼ ἂν καὶ ὁ νῦν ἰδίως λεγόμενος Πόντος τῆς Καππαδοκίας μέρος ὢν τὸ πρὸς τῷ Εὐξείνῳ, ὥστʼ εἰ τοὺς Χάλυβας τῆς χερρονήσου θετέον μέρος, πολὺ μᾶλλον τοὺς Κατάονας καὶ Καππάδοκας ἀμφοτέρους² καὶ Λυκάονας δέ, οὓς καὶ αὐτοὺς παρῆκε. διὰ τί δʼ ἐν τοῖς μεσογαίοις ἔταξε τοὺς Χάλυβας, οὓς ὁ ποιητὴς Ἁλιζῶνας ἐκάλεσεν, ὥσπερ καὶ ἡμεῖς ἀπεδείξαμεν; ἄμεινον γὰρ ἦν διελεῖν καὶ τοὺς μὲν ἐπὶ τῇ θαλάττῃ φάναι τοὺς δὲ ἐν τῇ μεσογαίᾳ· ὅπερ καὶ ἐπὶ τῆς Καππαδοκίας ποιητέον καὶ τῆς Κιλικίας. ὁ δὲ τὴν μὲν οὐδʼ ὠνόμακε, τοὺς Κίλικας δὲ τοὺς ἐπὶ τῇ θαλάττῃ μόνον εἴρηκεν. οἱ οὖν ἐπʼ Ἀντιπάτρῳ τῷ Δερβήτῃ καὶ οἱ Ὁμοναδεῖς καὶ ἄλλοι πλείους οἱ συνάπτοντες τοῖς Πισίδαις, "οἳ οὐκ ἴσασι θάλατταν ἀνέρες, οὐδέ θʼ ἅλεσσι μεμιγμένον εἶδαρ ἔδουσι" τίνα λάβωσι τάξιν; ἀλλʼ οὐδὲ Λυδοὺς οὐδὲ Μῄονας εἴρηκεν, εἴτε δύο εἴθʼ οἱ αὐτοί εἰσι, καὶ εἴτε καθʼ ἑαυτοὺς εἴτʼ ἐν ἑτέρῳ γένει περιεχομένους. οὕτω γὰρ ἐπίσημον ἔθνος οὐκ ἀποκρύψαι δυνατόν, ὅ τε μὴ λέγων περὶ αὐτοῦ μηδὲν οὐκ ἂν δόξειε παραλιπεῖν τι τῶν κυριωτάτων;

但他似乎不仅未能充分审查埃福罗斯的言论，而且还混淆并虚假陈述了诗人的话。因为他首先应该质问埃福罗斯：为什么他把距离西诺普和阿米苏斯向东如此遥远的哈吕贝斯人置于半岛之内？因为那些说该半岛的地峡是从伊苏斯到黑海之线的人，把这当作某种子午线，有人认为它是到西诺普的线，有人认为是到阿米苏斯的线，但没有人认为是到哈吕贝斯人的线；因为那条线完全是倾斜的。因为穿过哈吕贝斯人的子午线将会穿过小亚美尼亚和幼发拉底河，将整个卡帕多西亚、科马基尼、阿马努斯山和伊苏斯湾都包容在内。但是，即使我们承认这条倾斜的线界定了地峡，这些地方的大部分，尤其是卡帕多西亚，也会被包容在内，还有现在专门被称为蓬托斯的地方，即靠近黑海的卡帕多西亚部分；因此，如果应该把哈吕贝斯人作为半岛的一部分，那么就更应该把卡陶尼亚人和两部分的卡帕多西亚人，以及他也同样遗漏的吕考尼亚人，都算作半岛的一部分。而且，为什么他把诗人口中称为哈利佐涅斯人的哈吕贝斯人（正如我们也已证明的那样）归入内陆居民之中呢？因为最好是进行划分，并说一些人在海边，另一些人在内陆；对于卡帕多西亚和基利家也应当这样做。然而，他甚至没有提及前者，而只提到了海边的基利家人。那么，在德尔贝的安提帕特统治下的人、霍莫纳德人，以及与皮西迪亚人接壤的其他许多人——即那些“不知大海、也不吃掺盐食物的人”——应该得到什么样的归类呢？此外，他也既没有提到吕底亚人，也没有提到梅奥尼亚人，无论他们是两个族群还是同一个族群，也无论是独立存在还是被包含在另一个族群中。因为要隐瞒如此著名的民族是不可能的，而对之只字不提的人，岂不是显得遗漏了最重要的事情之一吗？

§14.5.25

τίνες δʼ εἰσὶν οἱ μιγάδες; οὐ γὰρ ἂν ἔχοιμεν εἰπεῖν παρὰ τοὺς λεχθέντας τόπους ἢ ὠνομάσθαι ὑπʼ αὐτοῦ ἢ παραλελεῖφθαι ἄλλους οὓς ἀποδώσομεν τοῖς μιγάσιν, οὐδέ γε αὐτῶν τινας τούτων ὧν ἢ εἶπεν ἢ παρέλιπε.³ καὶ γὰρ εἰ κατεμίχθησαν, ἀλλʼ ἡ ἐπικράτεια πεποίηκεν ἢ Ἕλληνας ἢ βαρβάρους· τρίτον δὲ γένος οὐδὲν ἴσμεν τὸ μικτόν.

那么，混血的人又是谁呢？因为我们无法在所述地区之外，指出其他被他提及或遗漏的、我们可以归为混血的人，也无法将他提及或遗漏的这些人中的任何一部分归为混血人。因为即使他们混合在一起，占主导地位的要素也使他们要么成为希腊人，要么成为蛮族；而我们并不知道有第三种混合的族群。

§14.5.26

πῶς δὲ τρία γένη τῶν Ἑλλήνων ἐστὶ τὰ τὴν χερρόνησον οἰκοῦντα; εἰ γάρ, ὅτι τὸ παλαιὸν οἱ αὐτοὶ ἦσαν Ἴωνες καὶ Ἀθηναῖοι.⁴ λεγέσθωσαν καὶ οἱ Δωριεῖς καὶ οἱ Αἰολεῖς οἱ αὐτοί, ὥστε δύο ἔθνη γίνοιτʼ ἄν· εἰ δὲ διαιρετέον κατὰ τὰ ὕστερα ἔθη, καθάπερ καὶ τὰς διαλέκτους, τέτταρα ἂν εἴη καὶ τὰ ἔθνη, καθάπερ καὶ αἱ διάλεκτοι. οἰκοῦσι δὲ τὴν χερρόνησον ταύτην, καὶ μάλιστα κατὰ τὸν τοῦ Ἐφόρου διορισμόν, οὐκ Ἴωνες μόνον ἀλλὰ καὶ Ἀθηναῖοι, καθάπερ ἐν τοῖς καθʼ ἕκαστα δεδήλωται. τοιαῦτα μὲν δὴ πρὸς τὸν Ἔφορον διαπορεῖν ἄξιον· Ἀπολλόδωρος δὲ τούτων μὲν ἐφρόντισεν οὐδέν, τοῖς δὲ ἑκκαίδεκα ἔθνεσι προστίθησιν ἑπτακαιδέκατον, τὸ τῶν Γαλατῶν, ἄλλως μὲν χρήσιμον λεχθῆναι, πρὸς δὲ τὴν δίαιταν τῶν ὑπὸ τοῦ Ἐφόρου λεγομένων ἢ παραλειπομένων οὐ δέον· εἴρηκε δὲ τὴν αἰτίαν αὐτός, ὅτι ταῦτα πάντα νεώτερα τῆς ἐκείνου ἡλικίας.

那么，居住在半岛上的希腊人又怎么会是三个族群呢？因为如果是因为在古代伊奥尼亚人和阿提卡人（雅典人）是相同的，那么也可以说多利亚人和埃奥利亚人也是相同的，这样就成了两个族群；但如果是必须根据后来的习俗、就像方言那样来划分，那么族群也应该是四个，就像方言一样。而且，居住在这一半岛上的，尤其是在埃福罗斯的界定下，不仅有伊奥尼亚人，还有雅典人，正如在各部分的细节中已表明的那样。针对埃福罗斯提出这样的疑问是合理的；但阿波罗多洛对此毫不在意，在十六个族群之外又增加了第十七个，即加拉太人——这在其他方面提起来是有用的，但对于审查埃福罗斯所说或遗漏的内容则是多余的；他自己也说出了原因，即所有这些都比埃福罗斯的时代要晚。

语法注4 条

14.5.24φαίνεται δʼ οὔτε τοῦ Ἐφόρου τὴν ἀπόφασιν διαιτῶν ἱκανῶς τά τε τοῦ ποιητοῦ ταράττων καὶ καταψευδόμενος.
动词 φαίνεται 与分词（διαιτῶν, ταράττων, καταψευδόμενος）连用，表示“显然在做……”或“被看到在做……”。不寻常的关联结构 οὔτε ... τε ... 将否定的前半句（未能充分审查埃福罗斯的言论）与肯定的后半句（混淆并虚假陈述诗人的话）相对比地连接起来。
14.5.24τοὺς Κατάονας καὶ Καππάδοκας ἀμφοτέρους
形容词 ἀμφοτέρους（“双方的”）修饰 Καππάδοκας。在斯特拉波的地理体系中，卡帕多西亚被分为两个地区（大卡帕多西亚和靠近黑海的卡帕多西亚），因此该短语指的是除卡陶尼亚人之外的“两部分卡帕多西亚人双方”。
14.5.25οὐδὲ γὰρ ἂν ἔχοιμεν εἰπεῖν... οὐδέ γε αὐτῶν τινας τούτων ὧν ἢ εἶπεν ἢ παρέλιπε.
由 οὐ γὰρ ἂν ἔχοιμεν εἰπεῖν（“因为我们无法说出/指出”）引导。从句中的关系代词 ὧν 被其先行词属格代词 αὐτῶν 吸引为属格（原本应为宾格 ἃ 或 οὓς）。
14.5.26εἰ γάρ, ὅτι τὸ παλαιὸν οἱ αὐτοὶ ἦσαν Ἴωνες καὶ Ἀθηναῖοι.
一个高度省略的短语，在 εἰ γάρ 之后省略了表示说话或争论的动词（“因为如果[有人说]是因为……”），以此设立一个条件前设，由主句中的命令式 λεγέσθωσαν 来回答。

翻译：Gemini 3.5 Flash（2026-05-25 发布）・修订记录（2 处，最近 2026-09-21）

2026-09-21 AI校阅 — 注 1 处
2026-09-21 AI校阅 — 译文 1 处

urn:cts:greekLit:tlg0099.tlg001.humanitext-grc2:14.5.24-14.5.26