阿尔克拉乌斯的例子与关于不义者是否幸福的争论｜柏拉图《高尔吉亚篇》470–471 希腊语原文·中文译文

§470

ΣΩ. ἔχεις οὖν εἰπεῖν διʼ ὅτι μέμφῃ τὴν τοιαύτην δύναμιν; ΠΩΛ. ἔγωγε. ΣΩ. τί δή; λέγε. ΠΩΛ. ὅτι ἀναγκαῖον τὸν οὕτω πράττοντα ζημιοῦσθαί ἐστιν. ΣΩ. τὸ δὲ ζημιοῦσθαι οὐ κακόν; ΠΩΛ. πάνυ γε. ΣΩ. οὐκοῦν, ὦ θαυμάσιε, πάλιν αὖ σοι φαίνεται, ἐὰν μὲν πράττοντι ἃ δοκεῖ ἕπηται τὸ ὠφελίμως πράττειν,¹ ἀγαθόν τε εἶναι, καὶ τοῦτο, ὡς ἔοικεν, ἐστὶν τὸ μέγα δύνασθαι· εἰ δὲ μή, κακὸν καὶ σμικρὸν δύνασθαι. σκεψώμεθα δὲ καὶ τόδε· ἄλλο τι² ὁμολογοῦμεν ἐνίοτε μὲν ἄμεινον εἶναι ταῦτα ποιεῖν ἃ νυνδὴ ἐλέγομεν, ἀποκτεινύναι τε καὶ ἐξελαύνειν ἀνθρώπους καὶ ἀφαιρεῖσθαι χρήματα, ἐνίοτε δὲ οὔ; ΠΩΛ. πάνυ γε. ΣΩ. τοῦτο μὲν δή, ὡς ἔοικε, καὶ παρὰ σοῦ καὶ παρʼ ἐμοῦ ὁμολογεῖται. ΠΩΛ. ναί. ΣΩ. πότε οὖν σὺ φῂς ἄμεινον εἶναι ταῦτα ποιεῖν; εἰπὲ τίνα ὅρον ὁρίζῃ. ΠΩΛ. σὺ μὲν οὖν, ὦ Σώκρατες, ἀπόκριναι τοῦτο. ΣΩ. ἐγὼ μὲν τοίνυν φημί, ὦ Πῶλε, εἴ σοι παρʼ ἐμοῦ ἥδιόν ἐστιν ἀκούειν, ὅταν μὲν δικαίως τις ταῦτα ποιῇ, ἄμεινον εἶναι, ὅταν δὲ ἀδίκως, κάκιον. ΠΩΛ. χαλεπόν γέ σε ἐλέγξαι, ὦ Σώκρατες· ἀλλʼ οὐχὶ κἂν παῖς σε ἐλέγξειεν ὅτι οὐκ ἀληθῆ λέγεις; ΣΩ. πολλὴν ἄρα ἐγὼ τῷ παιδὶ χάριν ἕξω, ἴσην δὲ καὶ σοί, ἐάν με ἐλέγξῃς καὶ ἀπαλλάξῃς φλυαρίας. ἀλλὰ μὴ κάμῃς φίλον ἄνδρα εὐεργετῶν, ἀλλʼ ἔλεγχε. ΠΩΛ. ἀλλὰ μήν, ὦ Σώκρατες, οὐδέν γέ σε δεῖ παλαιοῖς πράγμασιν ἐλέγχειν· τὰ γὰρ ἐχθὲς καὶ πρώην γεγονότα ταῦτα ἱκανά σε ἐξελέγξαι ἐστὶν καὶ ἀποδεῖξαι ὡς πολλοὶ ἀδικοῦντες ἄνθρωποι εὐδαίμονές εἰσιν. ΣΩ. τὰ ποῖα ταῦτα; ΠΩΛ. Ἀρχέλαον δήπου τοῦτον τὸν Περδίκκου ὁρᾷς ἄρχοντα Μακεδονίας; ΣΩ. εἰ δὲ μή,³ ἀλλʼ ἀκούω γε. ΠΩΛ. εὐδαίμων οὖν σοι δοκεῖ εἶναι ἢ ἄθλιος; ΣΩ. οὐκ οἶδα, ὦ Πῶλε· οὐ γάρ πω συγγέγονα τῷ ἀνδρί. ΠΩΛ. τί δέ; συγγενόμενος ἂν γνοίης, ἄλλως δὲ αὐτόθεν οὐ γιγνώσκεις ὅτι εὐδαιμονεῖ; ΣΩ. μὰ Δίʼ οὐ δῆτα. ΠΩΛ. δῆλον δή, ὦ Σώκρατες, ὅτι οὐδὲ τὸν μέγαν βασιλέα γιγνώσκειν φήσεις εὐδαίμονα ὄντα. ΣΩ. καὶ ἀληθῆ γε ἐρῶ· οὐ γὰρ οἶδα παιδείας ὅπως ἔχει καὶ δικαιοσύνης.⁴ ΠΩΛ. τί δέ; ἐν τούτῳ ἡ πᾶσα εὐδαιμονία ἐστίν; ΣΩ. ὥς γε ἐγὼ λέγω, ὦ Πῶλε· τὸν μὲν γὰρ καλὸν καὶ ἀγαθὸν ἄνδρα καὶ γυναῖκα εὐδαίμονα εἶναί φημι, τὸν δὲ ἄδικον καὶ πονηρὸν ἄθλιον.

苏格拉底：那么，你能说出你为什么非难这种力量吗？波洛斯：我能。苏格拉底：为什么呢？说吧。波洛斯：因为如此行事的人不可避免地要遭受处罚。苏格拉底：而遭受处罚难道不是一件坏事吗？波洛斯：当然是。苏格拉底：那么，我优秀的朋友，在你看来事情又是这样了：如果一个人随心所欲地行事能带来有益的结果，这就是一件好事，而且这似乎就是拥有巨大的力量；但如果不能，这就是一件坏事，而且是力量微小。让我们再考虑一下这一点：我们是否同意，有时做我们刚才说的那些事——杀人、驱逐和剥夺财产——是比较好的，而有时则不然？波洛斯：当然同意。苏格拉底：那么，这显然是你我都同意的了。波洛斯：是的。苏格拉底：那么，你认为什么时候做这些事比较好？告诉我你定下的界限是什么。波洛斯：还是你，苏格拉底，自己来回答这个问题吧。苏格拉底：那么，波洛斯，如果你更愿意听我回答，我说：当有人正义地做这些事时，就是比较好的；当非正义地做时，就是比较坏的。波洛斯：要驳倒你可真难啊，苏格拉底！但是，难道连一个孩子不能驳倒你，证明你说的不是真话吗？苏格拉底：如果是这样，我将非常感谢那个孩子，如果你能驳倒我，使我摆脱愚蠢，我也同样感谢你。请不要厌倦于给朋友带来恩惠，开始反驳吧。波洛斯：但是，苏格拉底，根本不需要用古老的事来反驳你；因为昨天和前天发生的事，就足以反驳你，并证明许多行不义的人也是幸福的。苏格拉底：那些是什么事？波洛斯：你一定看到了这个佩尔迪卡斯的儿子阿尔克拉乌斯正在统治马其顿吧？苏格拉底：即使没有亲眼看到，至少我听说了。波洛斯：那么在你看来，他是幸福的还是悲惨的？苏格拉底：我不知道，波洛斯；因为我还没有结识这个人。波洛斯：什么？结识了你才能知道吗？难道你在当下不能直接看出他是幸福的吗？苏格拉底：凭宙斯发誓，确实不能。波洛斯：显然，苏格拉底，你也会说你不知道大王是幸福的。苏格拉底：而且我说的是实话；因为我不知道他在教养和正义方面处于何种状态。波洛斯：什么？难道全部的幸福就在于此吗？苏格拉底：正如我所说，波洛斯：因为我认为，优秀的男人和女人是幸福的，而不义和邪恶的人是悲惨的。

§471

ΠΩΛ. ἄθλιος ἄρα οὗτός ἐστιν ὁ Ἀρχέλαος κατὰ τὸν σὸν λόγον; ΣΩ. εἴπερ γε, ὦ φίλε, ἄδικος. ΠΩΛ. ἀλλὰ μὲν δὴ πῶς οὐκ ἄδικος; ᾧ γε προσῆκε μὲν τῆς ἀρχῆς οὐδὲν ἣν νῦν ἔχει, ὄντι ἐκ γυναικὸς ἣ ἦν δούλη Ἀλκέτου τοῦ Περδίκκου ἀδελφοῦ, καὶ κατὰ μὲν τὸ δίκαιον δοῦλος ἦν Ἀλκέτου, καὶ εἰ ἐβούλετο τὰ δίκαια ποιεῖν, ἐδούλευεν ἂν Ἀλκέτῃ καὶ ἦν εὐδαίμων κατὰ τὸν σὸν λόγον. νῦν δὲ θαυμασίως ὡς⁵ ἄθλιος γέγονεν, ἐπεὶ τὰ μέγιστα ἠδίκηκεν· ὅς γε πρῶτον μὲν τοῦτον αὐτὸν τὸν δεσπότην καὶ θεῖον μεταπεμψάμενος ὡς ἀποδώσων τὴν ἀρχὴν ἣν Περδίκκας αὐτὸν ἀφείλετο, ξενίσας καὶ καταμεθύσας αὐτόν τε καὶ τὸν ὑὸν αὐτοῦ Ἀλέξανδρον, ἀνεψιὸν αὑτοῦ, σχεδὸν ἡλικιώτην, ἐμβαλὼν εἰς ἅμαξαν, νύκτωρ ἐξαγαγὼν ἀπέσφαξέν τε καὶ ἠφάνισεν ἀμφοτέρους. καὶ ταῦτα ἀδικήσας ἔλαθεν ἑαυτὸν ἀθλιώτατος γενόμενος⁶ καὶ οὐ μετεμέλησεν αὐτῷ, ἀλλʼ ὀλίγον ὕστερον τὸν ἀδελφόν, τὸν γνήσιον τοῦ Περδίκκου ὑόν, παῖδα ὡς ἑπτέτη, οὗ ἡ ἀρχὴ ἐγίγνετο κατὰ τὸ δίκαιον, οὐκ ἐβουλήθη εὐδαίμων γενέσθαι δικαίως ἐκθρέψας καὶ ἀποδοὺς τὴν ἀρχὴν ἐκείνῳ, ἀλλʼ εἰς φρέαρ ἐμβαλὼν καὶ ἀποπνίξας πρὸς τὴν μητέρα αὐτοῦ Κλεοπάτραν χῆνα ἔφη διώκοντα ἐμπεσεῖν καὶ ἀποθανεῖν. τοιγάρτοι νῦν, ἅτε μέγιστα ἠδικηκὼς τῶν ἐν Μακεδονίᾳ, ἀθλιώτατός ἐστιν πάντων Μακεδόνων, ἀλλʼ οὐκ εὐδαιμονέστατος, καὶ ἴσως ἔστιν ὅστις Ἀθηναίων ἀπὸ σοῦ ἀρξάμενος δέξαιτʼ ἂν ἄλλος ὁστισοῦν Μακεδόνων γενέσθαι μᾶλλον ἢ Ἀρχέλαος. ΣΩ. καὶ κατʼ ἀρχὰς τῶν λόγων, ὦ Πῶλε, ἔγωγέ σε ἐπῄνεσα ὅτι μοι δοκεῖς εὖ πρὸς τὴν ῥητορικὴν πεπαιδεῦσθαι, τοῦ δὲ διαλέγεσθαι ἠμεληκέναι· καὶ νῦν ἄλλο τι οὗτός ἐστιν ὁ λόγος, ᾧ με καὶ ἂν παῖς ἐξελέγξειε, καὶ ἐγὼ ὑπὸ σοῦ νῦν, ὡς σὺ οἴει, ἐξελήλεγμαι τούτῳ τῷ λόγῳ, φάσκων τὸν ἀδικοῦντα οὐκ εὐδαίμονα εἶναι; πόθεν, ὠγαθέ; καὶ μὴν οὐδέν γέ σοι τούτων ὁμολογῶ ὧν σὺ φῄς. ΠΩΛ. οὐ γὰρ ἐθέλεις, ἐπεὶ δοκεῖ γέ σοι ὡς ἐγὼ λέγω.

波洛斯：那么，根据你的说法，这个阿尔克拉乌斯是悲惨的了？苏格拉底：如果他确实是不义的话，我的朋友。波洛斯：但他怎么会不是不义的呢？他对自己现在拥有的统治权本来没有任何份，因为他是佩尔迪卡斯的兄弟阿尔克塔斯的奴隶所生的儿子。按照正义，他本来是阿尔克塔斯的奴隶，如果他想做正义的事，他就应该服侍阿尔克塔斯，而且根据你的说法也会是幸福的。但现在他却变得惊人地悲惨，因为他犯下了最大的罪行；他首先把这位主人兼叔父召来，声称要归还佩尔迪卡斯夺走他的统治权，在款待并灌醉了叔父和其子亚历山大（阿尔克拉乌斯自己的堂弟，年纪相仿）之后，将他们塞进马车，趁夜色带出去杀害并藏匿了他们。犯下这些不义罪行之后，他自己并没有察觉到自己已经变得最为悲惨，也毫无悔意；反而在不久之后，对于佩尔迪卡斯的嫡子，也就是一个大约七岁的孩子，按照正义本该继承统治权的人，他不愿意通过正当地抚养他并归还统治权而使自己成为正义的幸福之人，反而将他投入井中溺死，并对他的母亲克利奥帕特拉谎称，孩子是在追赶一只鹅时掉下去淹死的。因此，现在他作为马其顿犯下最大罪行的人，成了所有马其顿人中最悲惨的，而不是最幸福的。而且，可能任何一个雅典人，从你开始，都会宁愿成为其他任何一个马其顿人，也不愿成为阿尔克拉乌斯。苏格拉底：波洛斯，在谈话开始时，我赞扬过你，因为我觉得你在辩论术方面受过很好的训练，但忽略了对话。现在，这就是连孩子都能驳倒我的论证吗？我真的被你用这个论证驳倒了——正如你所认为的那样，而我却仍主张行不义的人是不幸福的？这怎么可能呢，我的好朋友？因为我绝不同意你所说的任何一件事。波洛斯：因为你不想同意，其实你心里想的正和我所说的一样。

语法注6 条

470aἐὰν μὲν πράττοντι ἃ δοκεῖ ἕπηται τὸ ὠφελίμως πράττειν
与格分词 πράττοντι 作为动词 ἕπηται 的与格补足语，该从句的主语是带冠词的不定式短语 τὸ ὠφελίμως πράττειν（有益地行事）。
470bἄλλο τι
这是 ἄλλο τι ἤ 省略了 ἤ 的惯用表达，引导一个期望得到肯定回答的疑问句（“难道不是……吗？”）。
470dεἰ δὲ μή
基于前述动词（此处为 ὁρᾷς）否定的条件从句省略形式，意为“即使[我没有亲眼目睹]，但至少我听说了”。
470eπαιδείας ὅπως ἔχει καὶ δικαιοσύνης
这是一个先行（prolepsis）句法结构，本应作为从句主语的概念以属格 παιδείας ... καὶ δικαιοσύνης 提前，作主句的限制语，并修饰 ὅπως 和不及物动词 ἔχει（他在教养和正义方面处于何种状态）。
471aθαυμασίως ὡς
这是非人称表达 θαυμαστόν ἐστιν ὡς（如何……是令人惊异的）的口语化缩写，在句中作副词性短语，意为“令人惊异地”或“不可思议地”。
471bἔλαθεν ἑαυτὸν ἀθλιώτατος γενόμενος
动词 λανθάνω 与反身代词宾格 ἑαυτόν 及带主格补足语的分词 γενόμενος 连用，表示“他自己没有察觉到自己已经变得最为悲惨”。

翻译：Gemini 3.5 Flash（2026-05-22 发布）urn:cts:greekLit:tlg0059.tlg023.humanitext-grc2:470-471