传授知识的说服与修辞学产生的信念｜柏拉图《高尔吉亚篇》454 希腊语原文·中文译文

§454

ΣΩ. οὐκοῦν ἐάν τις ἐρωτᾷ ἡμᾶς ποίας πειθοῦς καὶ περὶ τί, ἀποκρινούμεθά που αὐτῷ ὅτι τῆς διδασκαλικῆς¹ τῆς περὶ τὸ ἄρτιόν τε καὶ τὸ περιττὸν ὅσον ἐστίν· καὶ τὰς ἄλλας ἃς νυνδὴ ἐλέγομεν τέχνας ἁπάσας ἕξομεν ἀποδεῖξαι πειθοῦς δημιουργοὺς οὔσας καὶ ἧστινος καὶ περὶ ὅτι· ἢ οὔ; ΓΟΡ. ναί. ΣΩ. οὐκ ἄρα ῥητορικὴ μόνη πειθοῦς ἐστιν δημιουργός. ΓΟΡ. ἀληθῆ λέγεις. ΣΩ. ἐπειδὴ τοίνυν οὐ μόνη ἀπεργάζεται τοῦτο τὸ ἔργον, ἀλλὰ καὶ ἄλλαι, δικαίως ὥσπερ περὶ τοῦ ζωγράφου μετὰ τοῦτο ἐπανεροίμεθʼ ἂν τὸν λέγοντα· ποίας δὴ πειθοῦς καὶ τῆς περὶ τί πειθοῦς ἡ ῥητορική ἐστιν τέχνη; ἢ οὐ δοκεῖ σοι δίκαιον εἶναι ἐπανερέσθαι; ΓΟΡ. ἔμοιγε. ΣΩ. ἀπόκριναι δή, ὦ Γοργία, ἐπειδή γε καὶ σοὶ δοκεῖ οὕτως. ΓΟΡ. ταύτης τοίνυν τῆς πειθοῦς λέγω, ὦ Σώκρατες, τῆς ἐν τοῖς δικαστηρίοις καὶ ἐν τοῖς ἄλλοις ὄχλοις, ὥσπερ καὶ ἄρτι ἔλεγον, καὶ περὶ τούτων ἅ ἐστι δίκαιά τε καὶ ἄδικα. ΣΩ. καὶ ἐγώ τοι ὑπώπτευον ταύτην σε λέγειν τὴν πειθὼ καὶ περὶ τούτων, ὦ Γοργία· ἀλλʼ ἵνα μὴ θαυμάζῃς ἐὰν καὶ ὀλίγον ὕστερον τοιοῦτόν τί σε ἀνέρωμαι, ὃ δοκεῖ μὲν δῆλον εἶναι, ἐγὼ δʼ ἐπανερωτῶ—ὅπερ γὰρ λέγω, τοῦ ἑξῆς ἕνεκα περαίνεσθαι τὸν λόγον² ἐρωτῶ, οὐ σοῦ ἕνεκα ἀλλʼ ἵνα μὴ ἐθιζώμεθα ὑπονοοῦντες προαρπάζειν ἀλλήλων τὰ λεγόμενα, ἀλλὰ σὺ τὰ σαυτοῦ κατὰ τὴν ὑπόθεσιν ὅπως ἂν βούλῃ περαίνῃς. ΓΟΡ. καὶ ὀρθῶς γέ μοι δοκεῖς ποιεῖν, ὦ Σώκρατες. ΣΩ. ἴθι δὴ καὶ τόδε ἐπισκεψώμεθα. καλεῖς τι μεμαθηκέναι; ΓΟΡ. καλῶ. ΣΩ. τί δέ; πεπιστευκέναι; ΓΟΡ. ἔγωγε. ΣΩ. πότερον οὖν ταὐτὸν δοκεῖ σοι εἶναι μεμαθηκέναι καὶ πεπιστευκέναι, καὶ μάθησις καὶ πίστις, ἢ ἄλλο τι; ΓΟΡ. οἴομαι μὲν ἔγωγε, ὦ Σώκρατες, ἄλλο. ΣΩ. καλῶς γὰρ οἴει· γνώσῃ δὲ ἐνθένδε. εἰ γάρ τίς σε ἔροιτο· ἆρʼ ἔστιν τις, ὦ Γοργία, πίστις ψευδὴς καὶ ἀληθής; φαίης ἄν, ὡς ἐγὼ οἶμαι. ΓΟΡ. ναί. ΣΩ. τί δέ; ἐπιστήμη ἐστὶν ψευδὴς καὶ ἀληθής; ΓΟΡ. οὐδαμῶς. ΣΩ. δῆλον ἄρʼ αὖ ὅτι οὐ ταὐτόν ἐστιν. ΓΟΡ. ἀληθῆ λέγεις. ΣΩ. ἀλλὰ μὴν οἵ τέ γε μεμαθηκότες πεπεισμένοι εἰσὶν καὶ οἱ πεπιστευκότες. ΓΟΡ. ἔστι ταῦτα. ΣΩ. βούλει οὖν δύο εἴδη θῶμεν πειθοῦς, τὸ μὲν πίστιν παρεχόμενον ἄνευ τοῦ εἰδέναι, τὸ δʼ ἐπιστήμην;³ ΓΟΡ. πάνυ γε. ΣΩ. ποτέραν οὖν ἡ ῥητορικὴ πειθὼ ποιεῖ ἐν δικαστηρίοις τε καὶ τοῖς ἄλλοις ὄχλοις περὶ τῶν δικαίων τε καὶ ἀδίκων; ἐξ ἧς πιστεύειν γίγνεται ἄνευ τοῦ εἰδέναι ἢ ἐξ ἧς τὸ εἰδέναι; ΓΟΡ. δῆλον δήπου, ὦ Σώκρατες, ὅτι ἐξ ἧς τὸ πιστεύειν.

苏格拉底：那么，如果有人问我们，那是哪一种说服，又是关于什么的，我们大概会回答他说，是关于偶数和奇数有多少的教导性的说服。而且，对于我们刚才所说的其他所有技艺，我们难道不也能够证明它们是说服的创造者，并且说明是哪一种说服以及关于什么吗？还是不能呢？高尔吉亚：是的。苏格拉底：那么，修辞学并不是唯一的说服创造者了。高尔吉亚：你说得对。苏格拉底：那么，既然并非只有修辞学能完成这项工作，其他技艺也能，就像关于画家的例子一样，此后我们难道不应该合理地追问说话者：‘那么，修辞学究竟是关于哪一种说服、以及关于什么事情的说服的技艺？’或者你认为这样追问是不合理的吗？高尔吉亚：阁下，我认为是合理的。苏格拉底：那么高尔吉亚，既然你也这样认为，就请回答吧。高尔吉亚：苏格拉底，那么我所说的，正如我刚才也说过的，是那类在法庭和在其他群众中所产生的说服，并且是关于那些正义和非正义的事情的说服。苏格拉底：高尔吉亚，其实我也猜测你说的是这种说服，并且是关于这些事情的。但是，为了让你在稍后如果我再问你一个类似的问题时不至于感到惊讶——它虽然看起来是显而易见的，但我还是要追问。正如我所说，我提问是为了让讨论能有条不紊地进行到底，而不是为了针对你，这是为了不让我们习惯于通过猜测而抢夺彼此所说的话，而是让你能按照你自己的设想，以你希望的方式来完成你的陈述。高尔吉亚：苏格拉底，我觉得你做得非常正确。苏格拉底：来，那么也请我们来考察一下这件事。你是否把某种状态称为‘已经学习过’？高尔吉亚：是的。苏格拉底：那么，‘已经相信’呢？高尔吉亚：当然也如此。苏格拉底：那么，在你看来，‘已经学习过’和‘已经相信’，以及‘学习’和‘信念’，是同一个东西，还是有所不同？高尔吉亚：苏格拉底，我个人认为它们是不同的。苏格拉底：你认为得很对，你可以从以下这点明白。因为如果有人问你：‘高尔吉亚，是否存在某种虚假的信念和真实的信念？’我认为你会说，是的，有。高尔吉亚：是的。苏格拉底：那么知识呢？是否存在虚假的知识和真实的知识？高尔吉亚：绝没有。苏格拉底：那么，显然它们又不是同一个东西了。高尔吉亚：你说得对。苏格拉底：然而，无论是学过的人还是已经相信的人，都是处于被说服的状态。高尔吉亚：确实如此。苏格拉底：那么，你是否愿意让我们设定两种说服，一种是在不确知的情况下产生信念，另一种是产生知识？高尔吉亚：完全同意。苏格拉底：那么，修辞学在法庭和其它群众中，关于正义和非正义的事，所产生的是这两种说服中的哪一种呢？是产生不确知的相信，还是产生确知？高尔吉亚：苏格拉底，这显然是产生相信的那一种。

语法注3 条

454τῆς διδασκαλικῆς
由于这是对前文疑问 ποίας πειθοῦς（哪一种说服）的回答，因此阴性属格形容词 τῆς διδασκαλικῆς 被理解为省略了名词 πειθοῦς（说服）。
454cτοῦ ἑξῆς ἕνεκα περαίνεσθαι τὸν λόγον
介词 ἕνεκα 支配着由冠词 τοῦ 名词化的宾格不定词短语 περαίνεσθαι τὸν λόγον（讨论完结），副词短语 ἑξῆς（依次、有条不紊地）插入其中，共同构成表示目的的句式。
454eτὸ μὲν πίστιν παρεχόμενον ἄνευ τοῦ εἰδέναι, τὸ δʼ ἐπιστήμην
前文的 δύο εἴδη（两种，中性复数）通过中性单数的定冠词 τὸ μὲν ... τὸ δʼ（一则……另一则……）被分别进行同位语式的解释。在 τὸ δʼ 之后，前句的分词 παρεχόμενον 被省略。

翻译：Gemini 3.5 Flash（2026-05-22 发布）urn:cts:greekLit:tlg0059.tlg023.humanitext-grc2:454