普拉提亚战役中的勇士与对阿里斯托德穆斯的评价｜希罗多德《历史》第九卷 9.71.1–9.71.4 希腊语原文·中文译文

§9.71.1

ἠρίστευσε δὲ τῶν βαρβάρων πεζὸς μὲν ὁ Περσέων, ἵππος δὲ ἡ Σακέων, ἀνὴρ δὲ λέγεται Μαρδόνιος· Ἑλλήνων δέ, ἀγαθῶν γενομένων καὶ Τεγεητέων καὶ Ἀθηναίων, ὑπερεβάλοντο ἀρετῇ Λακεδαιμόνιοι.

在蛮族中，表现最出色的是波斯步兵和萨卡骑兵，而在个人方面，据说最杰出的是马尔多尼乌斯。在希腊人中，尽管特格阿人和雅典人都表现得十分英勇，但拉刻代蒙人在勇武上超越了他们。

§9.71.2

ἄλλῳ μὲν οὐδενὶ ἔχω ἀποσημήνασθαι (ἅπαντες γὰρ οὗτοι τοὺς κατʼ ἑωυτοὺς ἐνίκων), ὅτι δὲ¹ κατὰ τὸ ἰσχυρότερον προσηνείχθησαν καὶ τούτων ἐκράτησαν. καὶ ἄριστος ἐγένετο μακρῷ Ἀριστόδημος κατὰ γνώμας τὰς ἡμετέρας, ὃς ἐκ Θερμοπυλέων μοῦνος τῶν τριηκοσίων σωθεὶς εἶχε ὄνειδος καὶ ἀτιμίην. μετὰ δὲ τοῦτον ἠρίστευσαν Ποσειδώνιός τε καὶ Φιλοκύων καὶ Ἀμομφάρετος ὁ Σπαρτιήτης.

我无法用其他任何证据来证明这一点（因为所有这些人都击败了他们当面的敌人），而只能凭借他们迎击了更强大的敌军并战胜了他们这一事实。根据我们的看法，表现最出众的显然是阿里斯托德穆斯，他是从温泉关的三百人中唯一生还的人，因而承受着耻辱和不名誉。在他之后，波塞多尼乌斯、菲洛库翁和斯巴达人阿莫姆法雷托斯也表现得最英勇。

§9.71.3

καίτοι γενομένης λέσχης ὃς γένοιτο αὐτῶν ἄριστος, ἔγνωσαν οἱ παραγενόμενοι Σπαρτιητέων² Ἀριστόδημον μὲν βουλόμενον φανερῶς ἀποθανεῖν ἐκ τῆς παρεούσης οἱ αἰτίης, λυσσῶντά τε καὶ ἐκλείποντα τὴν τάξιν ἔργα ἀποδέξασθαι μεγάλα, Ποσειδώνιον δὲ οὐ βουλόμενον ἀποθνήσκειν ἄνδρα γενέσθαι ἀγαθόν· τοσούτῳ τοῦτον εἶναι ἀμείνω.³

然而，当人们争论他们中谁最优秀时，在场的斯巴达人判定，阿里斯托德穆斯是因为承受着指责而显然一心求死，因而陷入狂热并脱离队列，立下了赫赫战功，而波塞多尼乌斯在并不求死的情况下依然表现得像个勇士；因此，后者要优秀得多。

§9.71.4

ἀλλὰ ταῦτα μὲν καὶ φθόνῳ ἂν εἴποιεν·⁴ οὗτοι δὲ τοὺς κατέλεξα πάντες, πλὴν Ἀριστοδήμου, τῶν ἀποθανόντων ἐν ταύτῃ τῇ μάχῃ τίμιοι ἐγένοντο· Ἀριστόδημος δὲ βουλόμενος ἀποθανεῖν διὰ τὴν προειρημένην αἰτίην οὐκ ἐτιμήθη.

但这些话也可能是出于嫉妒而说的。除阿里斯托德穆斯外，我所列举的这些在战斗中牺牲的人，都获得了崇高的荣誉；而阿里斯托德穆斯由于上述原因一心求死，因而未获得荣誉。

语法注4 条

9.71.2ἄλλῳ μὲν οὐδενὶ ἔχω ἀποσημήνασθαι... ὅτι δὲ...
动词 ἔχω 搭配不定式 ἀποσημήνασθαι 意为“能够证明/指出”。ὅτι 引导的从句在逻辑上与 ἄλλῳ μὲν οὐδενὶ（“没有用其他任何手段”）相对应，表示原因或依据，在后半句的对比中，主句动词“（我能证明）”被省略了。
9.71.3ἔγνωσαν οἱ παραγενόμενοι Σπαρτιητέων...
属格 Σπαρτιητέων 是部分属格，修饰 οἱ παραγενόμενοι（“在场的斯巴达人”）。主句动词 ἔγνωσαν（“判定”）支配了后面的一系列“对格加不定式”结构（Ἀριστόδημον μὲν... ἀποδέξασθαι、Ποσειδώνιον δὲ... γενέσθαι 以及 τοσούτῳ τοῦτον εἶναι ἀμείνω）。
9.71.3τοσούτῳ τοῦτον εἶναι ἀμείνω
与格 τοσούτῳ 表示差异的程度，修饰比较级形容词 ἀμείνω（ἀμείνονα 的缩约形），意为“因此、就那点而言”。τοῦτον（“此人”）指代前文最后提到的波塞多尼乌斯。
9.71.4ἂν εἴποιεν
语气小词 ἄν 搭配希求法 εἴποιεν·（潜在希求法），表示当下的可能性或推测（“他们或许会说”）。作者在此暗示，斯巴达人的判定可能是出于对阿里斯托德穆斯的嫉妒。

翻译：Gemini 3.5 Flash（2026-05-25 发布）・修订记录（1 处，最近 2026-09-21）

2026-09-21 AI校阅 — 注 1 处

urn:cts:greekLit:tlg0016.tlg001.humanitext-grc2:9.71.1-9.71.4