阿斯提阿格斯的审问与居鲁士的辩白｜希罗多德《历史》第一卷 1.115.1–1.115.3 希腊语原文·中文译文

§1.115.1

ἀκούσας δὲ καὶ ἰδὼν Ἀστυάγης, θέλων τιμωρῆσαι τῷ παιδὶ¹ τιμῆς τῆς Ἀρτεμβάρεος εἵνεκα, μετεπέμπετο τόν τε βουκόλον καὶ τὸν παῖδα. ἐπείτε δὲ παρῆσαν ἀμφότεροι, βλέψας πρὸς τὸν Κῦρον ὁ Ἀστυάγης ἔφη σὺ δὴ ἐὼν τοῦδε τοιούτου ἐόντος² παῖς ἐτόλμησας τὸν τοῦδε παῖδα ἐόντος πρώτου παρʼ ἐμοὶ³ ἀεικείῃ τοιῇδε περισπεῖν; ὁ δὲ ἀμείβετο ὧδε. ὦ δέσποτα, ἐγὼ ταῦτα τοῦτον ἐποίησα⁴ σὺν δίκῃ. οἱ γάρ με ἐκ τῆς κώμης παῖδες, τῶν καὶ ὅδε ἦν, παίζοντες σφέων αὐτῶν ἐστήσαντο βασιλέα· ἐδόκεον γὰρ σφι εἶναι ἐς τοῦτο ἐπιτηδεότατος.

阿斯提阿格斯听了这些话，又见到了这孩子的伤痕，为了向阿尔提姆巴雷斯表示敬意，并想为这孩子复仇，便召来了牧牛人和他的儿子。当两人都来到时，阿斯提阿格斯看着居鲁士说道：“你既然是这样一个人的儿子，怎敢对在我身边地位最高的一位人物的儿子，施加如此的侮辱？” 居鲁士回答道： “主人，我对他做这些事是合乎情理的。因为村里的孩子们（他也是其中之一）在游戏时，立我为他们的国王，因为在他们看来，我是最适合这个职位的。

§1.115.3

οἱ μέν νυν ἄλλοι παῖδες τὰ ἐπιτασσόμενα ἐπετέλεον, οὗτος δὲ ἀνηκούστεέ τε καὶ λόγον εἶχε οὐδένα, ἐς ὃ ἔλαβε τὴν δίκην.⁵ εἰ ὦν δὴ τοῦδε εἵνεκα ἄξιός τευ κακοῦ εἰμί, ὅδε τοὶ πάρειμι.

其他孩子都执行了指派给他们的任务，唯独此人不听命令，毫不理会，直到最后受到了惩罚。如果说我因此应该受到什么惩罚的话，瞧，我现在就在您面前。”

语法注5 条

1.115.1θέλων τιμωρῆσαι τῷ παιδὶ
动词 τιμωρέω 接与格（τῷ παιδὶ）时，意为“为（某人）复仇”或“帮助（某人）”；若接宾格，则意为“惩罚（某人）”。此处使用与格，表示“想要为这孩子复仇（讨回公道）”。
1.115.2τοῦδε τοιούτου ἐόντος
指示代词 τοῦδε 指代站在一旁的牧牛人。分词短语 τοιούτου ἐόντος 是属格独立结构（“既然他是这样一个身份的人”），强调了牧牛人卑贱的社会地位。
1.115.2τὸν τοῦδε παῖδα ἐόντος πρώτου παρʼ ἐμοὶ
复杂的修饰结构。定冠词 τὸν 修饰宾格的 παῖδα（“儿子”），但在其间嵌入了属格的 τοῦδε（“这位”，即阿尔提姆巴雷斯）。分词短语 ἐόντος πρώτου παρʼ ἐμοὶ（“在我身边地位最高的人”）是与 τοῦδε 一致的属格，用于修饰阿尔提姆巴雷斯，而非修饰他的儿子。
1.115.2ἐγὼ ταῦτα τοῦτον ἐποίησα
动词 ποιέω 此处带双宾格，分别是指代事情的 ταῦτα（“这些事”）和指代人的 τοῦτον（“他”），意为“我对他做了这些事”。
1.115.3ἐς ὃ ἔλαβὲ τὴν δίκην
短语 ἐς ὅ 意为“直到……”。δίκην λαμβάνω（字面意为“取得惩罚”）在此处作被动理解，意为“直到他受到了惩罚”（以被鞭打的男孩为主语）。虽然也可以将居鲁士作为主语，理解为“直到（我）对他执行了惩罚”，但从上下文来看，将其理解为该男孩最终承受了不顺从的后果（即“受到惩罚”）更为自然。

翻译：Gemini 3.5 Flash（2026-05-25 发布）・修订记录（1 处，最近 2026-09-21）

2026-09-21 AI校阅 — 原文 1 处

urn:cts:greekLit:tlg0016.tlg001.humanitext-grc2:1.115.1-1.115.3