哈尔帕哥斯命牧人米特拉达特斯弃婴｜希罗多德《历史》第一卷 1.110.1–1.110.3 希腊语原文·中文译文

§1.110.1

ταῦτα εἶπε καὶ αὐτίκα ἄγγελον ἔπεμπε ἐπὶ τῶν βουκόλων¹ τῶν Ἀστυάγεος τὸν ἠπίστατο νομάς τε ἐπιτηδεοτάτας νέμοντα² καὶ ὄρεα θηριωδέστατα· τῷ οὔνομα ἦν Μιτραδάτης, συνοίκεε δὲ ἑωυτοῦ συνδούλῃ, οὔνομα δὲ τῇ γυναικὶ ἦν τῇ συνοίκεε Κυνὼ κατὰ τὴν Ἑλλήνων γλῶσσαν, κατὰ δὲ τὴν Μηδικὴν Σπακώ· τὴν γὰρ κύνα καλέουσι σπάκα Μῆδοι.

他说完这些话，便立即派使者去召阿斯提阿格斯的一个牧牛人，他知道这人在最适宜的牧场和野兽最多的山中放牧。这人名叫米特拉达特斯，与他的一位同为奴隶的女人同居；同居的妻子的名字，按希腊语叫作丘诺，按米底亚语则叫作斯帕科，因为米底亚人把母犬称为“斯帕卡”。

§1.110.2

αἱ δὲ ὑπώρεαί εἰσὶ τῶν ὀρέων, ἔνθα τὰς νομὰς τῶν βοῶν εἶχε οὗτος δὴ ὁ βουκόλος, πρὸς βορέω τε ἀνέμου τῶν Ἀγβατάνων³ καὶ πρὸς τοῦ πόντου τοῦ Εὐξείνου· ταύτῃ μὲν γὰρ ἡ Μηδικὴ χωρῇ πρὸς Σασπείρων ὀρεινή ἐστι κάρτα καὶ ὑψηλή τε καὶ ἴδῃσι συνηρεφής, ἡ δὲ ἄλλη Μηδικὴ χωρῇ ἐστὶ πᾶσα ἄπεδος.

这位牧牛人放牧牛群的山麓，位于埃克巴坦那以北，靠近厄克辛海（黑海）。因为在这个方向，即靠近萨斯佩雷斯人居住的地方，米底亚的土地非常多山，地势高耸且森林茂密，而米底亚的其他地方则全是一片平原。

§1.110.3

ἐπεὶ ὦν ὁ βουκόλος σπουδῇ πολλῇ καλεόμενος ἀπίκετο, ἔλεγε ὁ Ἅρπαγος τάδε. κελεύει σε Ἀστυάγης τὸ παιδίον τοῦτο λαβόντα θεῖναι ἐς τὸ ἐρημότατον τῶν ὀρέων, ὅκως ἂν τάχιστα διαφθαρείη·⁴ καὶ τάδε τοὶ ἐκέλευσε εἰπεῖν, ἢν μὴ ἀποκτείνῃς αὐτὸ ἀλλὰ τεῷ τρόπῳ περιποιήσῃς, ὀλέθρῳ τῷ κακίστῳ σε διαχρήσεσθαι.⁵ ἐπορᾶν δὲ ἐκκείμενον τέταγμαι ἐγώ.

因此，当那个牧牛人因被紧急召见而赶到时，哈尔帕哥斯对他说了以下的话： “阿斯提阿格斯命令你把这个孩子接过去，丢弃在山中最荒凉的地方，好让他尽快死掉。他还命令我转告你：如果你不杀死他，而是通过某种方法让他活下来，你将被处以最惨的死刑。而我则被派来监督这次遗弃。”

语法注5 条

1.110.1ἐπὶ τῶν βουκόλων
介词 ἐπί 接属格在此表示派遣使者的目的或方向，即“去召集”或“去寻找”牧牛人。
1.110.1τὸν ἠπίστατο νομάς τε ἐπιτηδεοτάτας νέμοντα
关系代词 τὸν 指代某位特定的牧牛人（后文观察到为米特拉达特斯），分词短语 νέμοντα 作为 ἠπίστατο（知道）的补充分词，表示“他所知道的正在放牧的那个人”。
1.110.2πρὸς βορέω τε ἀνέμου τῶν Ἀγβατάνων
介词 πρὸς 接属格表示“在……的方向”。βορέω ἀνέμου（北风）指代北方，τῶν Ἀγβατάνων（埃克巴坦那的）是表示位置起点的属格，用以指示相对于埃克巴坦那的位置。
1.110.3ὅκως ἂν τάχιστα διαφθαρείη
ὅκως ἂν 接optative（διαφθαρείη）在爱奥尼亚方言中引导目的从句（“为了使……”）。使用希求语气（optative）而非虚拟语气（subjunctive）是因为主句动词 κελεύει（历史现在时）带有过去时态的语境。
1.110.3ὀλέθρῳ τῷ κακίστῳ σε διαχρήσεσθαι
间接引语中的不定式。作为主句动词 ἐκέλευσε（命令）的宾语，其传达的内容由带体词不定式（σε διαχρήσεσθαι，“你将被处死”）来表示。动词 διαχράομαι 在此处具有被动意义（“被消灭”或“被处死”）。

翻译：Gemini 3.5 Flash（2026-05-25 发布）・修订记录（1 处，最近 2026-09-21）

2026-09-21 AI校阅 — 译文 1 处

urn:cts:greekLit:tlg0016.tlg001.humanitext-grc2:1.110.1-1.110.3