狄奥尼索斯的诞生地尼萨与神圣地位的确立｜荷马诗颂《荷马诗颂 1：致狄奥尼索斯》第1–21行希腊语原文·中文译文

οἳ μὲν γὰρ Δρακάνῳ σʼ, οἳ δʼ¹ Ἰκάρῳ ἠνεμοέσσῃ

有人说你在德拉卡农，有人说在风吹的伊卡罗斯，

φάσʼ, οἳ δʼ ἐν Νάξῳ, δῖον γένος, εἰραφιῶτα,

有人在纳克索斯，噢，缝衣之神，神圣的后裔，

οἳ δέ σʼ ἐπʼ Ἀλφειῷ ποταμῷ βαθυδινήεντι

还有人说，在深涡流转的阿尔斐俄斯河畔，

κυσαμένην Σεμέλην τεκέειν Διὶ τερπικεραύνῳ·

怀孕的塞墨勒将你生给喜悦雷霆的宙斯。

ἄλλοι δʼ ἐν Θήβῃσιν, ἄναξ, σε λέγουσι γενέσθαι,

主啊，另一些人则说你出生在底比斯，

ψευδόμενοι· σὲ δʼ ἔτικτε πατὴρ ἀνδρῶν τε θεῶν τε

他们在撒谎。人类与众神之父生下了你，

πολλὸν ἀπʼ ἀνθρώπων, κρύπτων λευκώλενον Ἥρην.

远离人类之处，瞒着白臂的赫拉。

ἔστι δέ τις Νύση, ὕπατον ὄρος, ἀνθέον ὕλῃ,

有一座山名叫尼萨，极高之山，森林茂盛，

τηλοῦ Φοινίκης, σχεδὸν Αἰγύπτοιο ῥοάων,

远离腓尼基，临近埃及的河流。

καί οἱ² ἀναστήσουσιν ἀγάλματα πόλλʼ ἐνὶ νηοῖς.

“人们将在神殿中为他树立许多神像。

ὣς δὲ τὰ μὲν τρία, σοὶ πάντως τριετηρίσιν αἰεὶ

如此这三者；而对你，无论如何，在三年一度的节日里，

ἄνθρωποι ῥέξουσι τεληέσσας ἑκατόμβας.

人们将献上完美的百牲祭。”

ἦ³ καὶ κυανέῃσιν ἐπʼ ὀφρύσι νεῦσε Κρονίων·

他说着，克罗诺斯之子用黑色的双眉点头示意；

ἀμβρόσιαι δʼ ἄρα χαῖται ἐπερρώσαντο ἄνακτος

顿时，王那不朽头颅上的

κρατὸς ἀπʼ ἀθανάτοιο· μέγαν δʼ ἐλέλιξεν Ὄλυμπον.

神圣发丝飘动起来；他震动了巨大的奥林匹斯。

ὣς εἰπὼν ἐπένευσε καρήατι μητίετα Ζεύς.

智谋深广的宙斯如此说着，用头点头示意。

ἵληθʼ, εἰραφιῶτα, γυναιμανές· οἱ δέ σʼ ἀοιδοὶ

赐予恩典吧，缝衣之神，使女人狂热者啊；我们歌者

ᾁδομεν ἀρχόμενοι λήγοντές τʼ· οὐδέ πῃ ἔστι

在歌唱的开始与结束都歌颂你；无论如何也无法

σεῖʼ ἐπιληθομένῳ⁴ ἱερῆς μεμνῆσθαι ἀοιδῆς.

让忘却你的人忆起神圣的歌声。

καὶ σὺ μὲν οὕτω χαῖρε, Διώνυσʼ εἰραφιῶτα,

因而祝你安好，狄奥尼索斯，缝衣之神，

σὺν μητρὶ Σεμέλῃ, ἥν περ καλέουσι Θυώνην.

与你的母亲塞墨勒一起，人们称她为席奥涅。

语法注4 条

1οἳ μὲν... οἳ δʼ
关系代名词作为指示代名词使用的早期用法，形成了“有人……，其他人……”的并列结构。支配整个句式的主动词是 §2 的 φάσʼ (φάσι)。
10οἱ
第三人称代词的与格（附着词），此处指狄奥尼索斯（“为了他”或“以他的名义”）。
13ἦ
既可解释为动词 ἠμί（说）的单数第三人称过去时（“他说”），也可解释为确言副词（“确实”），但在荷马式程式化表达中，最自然的理解是 ἦ καί（“他语毕，然后……”）。
19σεῖʼ ἐπιληθομένῳ
伴随无人称表达 οὐδέ πῃ ἔστι（“绝不可能……”）而来的不定式 μεμνῆσθαι，其逻辑主语由与格分词 ἐπιληθομένῳ（对于忘却的人）表示。属格代名词 σεῖʼ (σεῖο) 是该分词的宾语（“忘却你”）。

翻译：Gemini 3.5 Flash（2026-05-22 发布）・修订记录（1 处，最近 2026-09-21）

urn:cts:greekLit:tlg0013.tlg001.humanitext-grc2:1-21