奥德修斯造筏起航与波塞冬的发现｜《奥德赛》§5.215-5.285（荷马）希腊语原文与中文翻译

πότνα θεά, μή μοι τόδε χώεο· οἶδα καὶ αὐτὸς

“尊贵的女神啊，请不要为此向我发怒；我自己也深知

πάντα μάλʼ, οὕνεκα σεῖο περίφρων Πηνελόπεια

这一切，知道贤惠的佩涅洛佩娅在容貌和身材上

εἶδος ἀκιδνοτέρη μέγεθός τʼ¹ εἰσάντα ἰδέσθαι·

面对面看去都远为逊色；

ἡ μὲν γὰρ βροτός ἐστι, σὺ δʼ ἀθάνατος καὶ ἀγήρως.

因为她是凡人，而你却是不死且不老的。

ἀλλὰ καὶ ὣς ἐθέλω καὶ ἐέλδομαι ἤματα πάντα

然而，即便如此，我依然天天渴望并期盼着

οἴκαδέ τʼ ἐλθέμεναι καὶ νόστιμον ἦμαρ ἰδέσθαι.

回到家中，并看见那归家之日。

εἰ δʼ αὖ τις ῥαίῃσι³ θεῶν ἐνὶ οἴνοπι πόντῳ,

如果又有哪位神明在酒绿色的海上将我击碎，

τλήσομαι ἐν στήθεσσιν ἔχων ταλαπενθέα θυμόν·

我也会在胸中怀着坚忍痛苦的心，去默默承受；

ἤδη γὰρ μάλα πολλὰ πάθον καὶ πολλὰ μόγησα

因为我已经历了极多的苦难，承受了极多的劳瘁，

κύμασι καὶ πολέμῳ· μετὰ καὶ τόδε τοῖσι γενέσθω.

在波涛和战争之中；让这桩苦难也随它们去吧。”

ὣς ἔφατʼ, ἠέλιος δʼ ἄρʼ ἔδυ καὶ ἐπὶ κνέφας ἦλθεν·

他说完，太阳便落山了，暮色降临。

ἐλθόντες δʼ ἄρα τώ γε μυχῷ σπείους γλαφυροῖο

于是，他们二人来到幽深洞窟的深处，

τερπέσθην φιλότητι, παρʼ ἀλλήλοισι μένοντες.

依偎在彼此身边，尽享情爱的欢乐。

ἦμος δʼ ἠριγένεια φάνη ῥοδοδάκτυλος Ἠώς,

当清晨伊始、玫瑰色手指的黎明女神显现时，

αὐτίχʼ ὁ μὲν χλαῖνάν τε χιτῶνά τε ἕννυτʼ Ὀδυσσεύς,

奥德修斯立刻穿上了外套和内衣，

αὐτὴ δʼ ἀργύφεον φᾶρος μέγα ἕννυτο νύμφη,

仙女自己也穿上了银白色的美丽长袍，

λεπτὸν καὶ χαρίεν, περὶ δὲ ζώνην βάλετʼ ἰξυῖ

既轻盈又雅致，并在腰间束上了

καλὴν χρυσείην, κεφαλῇ δʼ ἐφύπερθε καλύπτρην.

美丽的金腰带，又在头上蒙上了面纱。

καὶ τότʼ Ὀδυσσῆι μεγαλήτορι μήδετο πομπήν·

这时，她便着手为伟大的奥德修斯筹划启程之事；

δῶκέν οἱ πέλεκυν μέγαν, ἄρμενον ἐν παλάμῃσι,

她递给他一把大斧，正合他的双手，

χάλκεον, ἀμφοτέρωθεν ἀκαχμένον· αὐτὰρ ἐν αὐτῷ

青铜打制，双刃锋利；上面

στειλειὸν περικαλλὲς ἐλάινον, εὖ ἐναρηρός·

装有一根极其精美的橄榄木柄，十分牢固；

δῶκε δʼ ἔπειτα σκέπαρνον ἐύξοον· ἦρχε δʼ ὁδοῖο

接着她又递给他一把打磨光滑的刨锛，并带路

νήσου ἐπʼ ἐσχατιῆς, ὅθι δένδρεα μακρὰ πεφύκει,

走向岛屿的边缘，那里长着高大的树木，

κλήθρη τʼ αἴγειρός τʼ, ἐλάτη τʼ ἦν οὐρανομήκης,

桤木、白杨，还有直插云霄的松树，

αὖα πάλαι, περίκηλα, τά οἱ πλώοιεν⁴ ἐλαφρῶς.

它们早已干枯，十分干燥，正好能让他轻松地漂浮。

αὐτὰρ ἐπεὶ δὴ δεῖξʼ, ὅθι δένδρεα μακρὰ πεφύκει,

当她指明了那片长着高大树木的地方后，

ἡ μὲν ἔβη πρὸς δῶμα Καλυψώ, δῖα θεάων,

女神中高贵的卡吕普索便回转宫殿，

αὐτὰρ ὁ τάμνετο δοῦρα· θοῶς δέ οἱ ἤνυτο ἔργον.

而他则开始砍伐木料；他的工作进展神速。

εἴκοσι δʼ ἔκβαλε πάντα, πελέκκησεν δʼ ἄρα χαλκῷ,

他总共砍倒了二十棵树，用青铜斧削去枝杈，

ξέσσε δʼ ἐπισταμένως καὶ ἐπὶ στάθμην ἴθυνεν.

熟练地加以刨平，并用墨线拉直。

τόφρα δʼ ἔνεικε τέρετρα Καλυψώ, δῖα θεάων·

期间，女神中高贵的卡吕普索给他送来了钻子；

τέτρηνεν δʼ ἄρα πάντα καὶ ἥρμοσεν ἀλλήλοισιν,

他给所有的木料钻了眼，将它们彼此咬合，

γόμφοισιν δʼ ἄρα τήν γε καὶ ἁρμονίῃσιν ἄρασσεν.

接着用木钉和接榫将木筏锤击固定。

ὅσσον τίς τʼ ἔδαφος νηὸς τορνώσεται ἀνὴρ

正如一位深谙木工手艺的匠人，在建造一艘

φορτίδος εὐρείης, ἐὺ εἰδὼς τεκτοσυνάων,

宽大货船的船底时所画的轮廓那样，

τόσσον ἔπʼ εὐρεῖαν σχεδίην ποιήσατʼ Ὀδυσσεύς.

奥德修斯也将他的宽大木筏做成了那般大小。

ἴκρια δὲ στήσας, ἀραρὼν θαμέσι σταμίνεσσι,

他竖起甲板，将其紧固在密集的肋骨上，

ποίει· ἀτὰρ μακρῇσιν ἐπηγκενίδεσσι τελεύτα.

ποιέι· ἀτὰρ μακρῇσιν ἐπηγκενίδεσσι τελεύτα. 如此建造着；最后用长长的外板完成了封顶。

ἐν δʼ ἱστὸν ποίει καὶ ἐπίκριον ἄρμενον αὐτῷ·

并在其中竖起桅杆，配上合适的帆桁；

πρὸς δʼ ἄρα πηδάλιον ποιήσατο, ὄφρʼ ἰθύνοι.

随后他又做了一把舵，以便指引航向。

φράξε δέ μιν ῥίπεσσι διαμπερὲς οἰσυΐνῃσι

他用柳条编织的篱笆将船身通体围起，

κύματος εἶλαρ ἔμεν⁵· πολλὴν δʼ ἐπεχεύατο ὕλην.

作为抵御波涛的屏障；并在舱底铺了许多垫料。

τόφρα δὲ φάρεʼ ἔνεικε Καλυψώ, δῖα θεάων,

与此同时，女神中高贵的卡吕普索给他送来了布匹，

ἱστία ποιήσασθαι· ὁ δʼ εὖ τεχνήσατο καὶ τά.

用以缝制船帆；他也同样巧妙地将其做好。

ἐν δʼ ὑπέρας τε κάλους τε πόδας τʼ ἐνέδησεν ἐν αὐτῇ,

他在桅杆和船帆上系好了操帆索、升降索和拉帆索，

μοχλοῖσιν δʼ ἄρα τήν γε κατείρυσεν εἰς ἅλα δῖαν.

接着用杠杆将木筏推入神圣的大海。

τέτρατον ἦμαρ ἔην, καὶ τῷ τετέλεστο ἅπαντα·

到了第四天，他的一切工作皆已告竣；

τῷ δʼ ἄρα πέμπτῳ πέμπʼ ἀπὸ νήσου δῖα Καλυψώ,

到了第五天，高贵的卡吕普索送他离开岛屿，

εἵματά τʼ ἀμφιέσασα θυώδεα καὶ λούσασα.

此前已为他沐浴并穿上了香气四溢的衣裳。

ἐν δέ οἱ ἀσκὸν ἔθηκε θεὰ μέλανος οἴνοιο

女神在船上放了一个装满红葡萄酒的皮囊，

τὸν ἕτερον, ἕτερον δʼ ὕδατος μέγαν, ἐν δὲ καὶ ᾖα

另一个则是装水的大皮囊，还在一个皮袋里

κωρύκῳ· ἐν δέ οἱ ὄψα τίθει μενοεικέα πολλά·

装了许多干粮；她又给他带了许多合心口的美味佳肴；

οὖρον δὲ προέηκεν ἀπήμονά τε λιαρόν τε.

并且送去了一阵温和而安全的顺风。

γηθόσυνος δʼ οὔρῳ πέτασʼ ἱστία δῖος Ὀδυσσεύς.

于是，高贵的奥德修斯欣喜地迎风扬起风帆。

αὐτὰρ ὁ πηδαλίῳ ἰθύνετο τεχνηέντως

αὐτάρ ὁ πηδαλίῳ ἰθύνετο τεχνηέντως 他坐在那里，极其娴熟地用舵掌控航向，

ἥμενος, οὐδέ οἱ ὕπνος ἐπὶ βλεφάροισιν ἔπιπτεν

他的眼睑上未曾落下一丝睡意，

Πληιάδας τʼ ἐσορῶντι καὶ ὀψὲ δύοντα Βοώτην

他一直注视着普勒阿得斯星群、迟迟不落的博欧忒斯，

Ἄρκτον θʼ, ἣν καὶ ἄμαξαν ἐπίκλησιν καλέουσιν,

还有被称为“大车”的大熊星。

ἥ τʼ αὐτοῦ στρέφεται καί τʼ Ὠρίωνα δοκεύει,

它在原地打转，警惕地窥视着奥里翁，

οἴη δʼ ἄμμορός ἐστι λοετρῶν Ὠκεανοῖο·

并且是唯一不曾沐浴于大洋河水中的星辰。

τὴν γὰρ δή μιν ἄνωγε Καλυψώ, δῖα θεάων,

την γὰρ δή μιν ἄνωγε Καλυψώ, δῖα θεάων, 因为女神中高贵的卡吕普索曾叮嘱他，

ποντοπορευέμεναι ἐπʼ ἀριστερὰ χειρὸς ἔχοντα.

在海上航行时，须将此星保持在左手一侧。

ἑπτὰ δὲ καὶ δέκα μὲν πλέεν ἤματα ποντοπορεύων,

他在海上航行了整整十七天，

ὀκτωκαιδεκάτῃ δʼ ἐφάνη ὄρεα σκιόεντα

到了第十八天，法埃亚克斯人土地上

γαίης Φαιήκων, ὅθι τʼ ἄγχιστον πέλεν αὐτῷ·

那些阴影笼罩的山峦显现出来，那正是离他最近的地方；

εἴσατο δʼ ὡς ὅτε ῥινὸν⁶ ἐν ἠεροειδέι πόντῳ.

它看上去就像是烟波浩渺的大海上的一块盾牌。

τὸν δʼ ἐξ Αἰθιόπων ἀνιὼν κρείων ἐνοσίχθων

这时，那大地的震动者、强有力的主宰从埃塞俄比亚人那里回来，

τηλόθεν ἐκ Σολύμων ὀρέων ἴδεν· εἴσατο γάρ οἱ

从遥远的索吕摩伊山脉看见了他；因为在他的视野里，

πόντον ἐπιπλώων. ὁ δʼ ἐχώσατο κηρόθι μᾶλλον,

奥德修斯正驾船在海上漂行。他的内心燃起了更炽烈的怒火，

κινήσας δὲ κάρη προτὶ ὃν μυθήσατο θυμόν·

他摇了摇头，自言自语道：”

语法注6 条

5.217εἶδος ... μέγεθός τʼ
对格 εἶδος 和 μέγεθος 是表示关系的对格（限定对格），修饰比较级形容词 ἀκιδνοτέρη，意为“在容貌和身材上逊色”。
5.220ἐλθένμεναι καὶ ... ἰδέσθαι
不定式 ἐλθέμεναι（荷马方言形）和 ἰδέσθαι 作为前一行中动词 ἐθέλω καὶ ἐέλδομαι 的宾语，表示渴望实现的内容。
5.221ῥαίῃσι
现在时虚拟语气第三人称单数（荷马方言形）。在条件从句中，εἰ 直接连接虚拟语气表示未来的假设或一般条件，这在古典雅典方言中通常会使用 ἤν 或 ἐάν。
5.240τά οἱ πλώοιεν
中性复数关系代词 τά 的先行词是前一行的各种树木。关系从句中采用祈愿语气 πλώοιεν 是为了表示适合某种特征（“能够为他轻松漂浮的那些木料”）。
5.257ἔμεν
不定式 ἔμεν（εἶναι 的荷马方言形）在此作为表示目的的不定式，意为“为了作为（防御物）”。
5.281ὡς ὅτε ῥινὸν
ὡς ὅτε 是引入比喻的荷马式惯用语（意为“如同……之时”）。这里将远山隐约显现的样貌比作海面上浮现的皮革盾牌（ῥινός，字面意为“兽皮”）。

模型：gemini-3.5-flashurn:cts:greekLit:tlg0012.tlg002.humanitext-grc2:5.215-5.285