序诗与关于奥德修斯归乡的诸神会议｜《奥德赛》§1.1-1.76（荷马）希腊语原文与中文翻译

ἄνδρα¹ μοι ἔννεπε, μοῦσα, πολύτροπον, ὃς μάλα πολλὰ

缪斯啊，请为我讲述那位足智多谋的男子，他曾经历

πλάγχθη, ἐπεὶ Τροίης ἱερὸν πτολίεθρον ἔπερσεν·

漂泊，在摧毁了特洛伊神圣的城池之后。

πολλῶν δʼ ἀνθρώπων ἴδεν ἄστεα καὶ νόον ἔγνω,

他见过许多人的城镇，了解了他们的习俗，

πολλὰ δʼ ὅ γʼ ἐν πόντῳ πάθεν ἄλγεα ὃν κατὰ θυμόν,

在海上，他的心中遭受了无数痛苦，

ἀρνύμενος ἥν τε ψυχὴν καὶ νόστον ἑταίρων.

竭力保全自己的生命，并争取同伴们的归航。

ἀλλʼ οὐδʼ ὣς ἑτάρους ἐρρύσατο, ἱέμενός περ²·

然而，哪怕他如此渴望，也未能救回他的同伴；

αὐτῶν γὰρ σφετέρῃσιν ἀτασθαλίῃσιν ὄλοντο,

因为他们由于自己的狂妄无知而毁灭，

νήπιοι, οἳ κατὰ βοῦς Ὑπερίονος Ἠελίοιο

愚蠢的人们，他们竟把许珀里翁·赫利奥斯的牛群

ἤσθιον· αὐτὰρ ὁ τοῖσιν ἀφείλετο νόστιμον ἦμαρ.

宰杀吞食；于是神夺走了他们归国之日。

τῶν ἁμόθεν γε, θεά, θύγατερ Διός, εἰπὲ καὶ ἡμῖν.

女神啊，宙斯的女儿，请从任一起点，也为我们讲述这些事吧。

ἔνθʼ ἄλλοι μὲν πάντες, ὅσοι φύγον αἰπὺν ὄλεθρον,

那时，所有幸免于惨烈毁灭的其他人们，

οἴκοι ἔσαν, πόλεμόν τε πεφευγότες ἠδὲ θάλασσαν·

都已回到家中，摆脱了战争与海洋的灾难；

τὸν δʼ οἶον νόστου κεχρημένον ἠδὲ γυναικὸς

唯独他一人，渴望着归乡与妻子，

νύμφη πότνιʼ ἔρυκε Καλυψὼ δῖα θεάων

被尊贵的宁芙、女神中卓越的卡吕普索留住，

ἐν σπέσσι γλαφυροῖσι, λιλαιομένη πόσιν εἶναι.

在深邃的洞穴中，渴望着让他成为自己的丈夫。

ἀλλʼ ὅτε δὴ ἔτος ἦλθε περιπλομένων ἐνιαυτῶν,

然而，当岁月轮转，那一年终于来到，

τῷ οἱ ἐπεκλώσαντο θεοὶ οἶκόνδε νέεσθαι

神明为他纺定命运，让他返回家园

εἰς Ἰθάκην, οὐδʼ ἔνθα πεφυγμένος ἦεν³ ἀέθλων

去往伊萨卡，哪怕在那里，他也未能摆脱试练，

καὶ μετὰ οἷσι φίλοισι. θεοὶ δʼ ἐλέαιρον ἅπαντες

即便在亲友身旁。所有的神明都怜悯他，

νόσφι Ποσειδάωνος· ὁ δʼ ἀσπερχὲς μενέαινεν

唯独波塞冬除外；他依然愤恨不息，

ἀντιθέῳ Ὀδυσῆι πάρος ἣν γαῖαν ἱκέσθαι.

对抗神一般的奥德修斯，直至他抵达自己的土地。

ἀλλʼ ὁ μὲν Αἰθίοπας μετεκίαθε τηλόθʼ ἐόντας,

此时，波塞冬已前往遥远的埃塞俄比亚人那里，

Αἰθίοπας τοὶ διχθὰ δεδαίαται, ἔσχατοι ἀνδρῶν,

埃塞俄比亚人分为两支，处于人类的边缘，

οἱ μὲν δυσομένου Ὑπερίονος οἱ δʼ ἀνιόντος,

一支在落日处，另一支在旭日升起之地，

ἀντιόων ταύρων τε καὶ ἀρνειῶν ἑκατόμβης.

去接受公牛与公羊的百牲祭。

ἔνθʼ ὅ γʼ ἐτέρπετο δαιτὶ παρήμενος· οἱ δὲ δὴ ἄλλοι

在那里，他安坐于宴席中自得其乐；而其他神明

Ζηνὸς ἐνὶ μεγάροισιν Ὀλυμπίου ἁθρόοι ἦσαν.

聚集在奥林匹斯主神宙斯的宫殿里。

τοῖσι δὲ μύθων ἦρχε πατὴρ ἀνδρῶν τε θεῶν τε·

人类与神明之父向他们开口说话；

μνήσατο γὰρ κατὰ θυμὸν ἀμύμονος Αἰγίσθοιο,

因为他在心中想起了无可瑕疵的埃癸斯托斯，

τόν ῥʼ Ἀγαμεμνονίδης τηλεκλυτὸς ἔκτανʼ Ὀρέστης·

此人已被阿伽门农之子、声名远扬的俄瑞斯忒斯杀死；

τοῦ ὅ γʼ ἐπιμνησθεὶς ἔπεʼ ἀθανάτοισι μετηύδα·

想起此人，宙斯对永生的神明说道：

ὢ πόποι, οἷον δή νυ θεοὺς βροτοὶ αἰτιόωνται·

“哎呀，凡人竟然如此责怪神明！

ἐξ ἡμέων γάρ φασι κάκʼ ἔμμεναι, οἱ δὲ καὶ αὐτοὶ

他们说祸害由我们而起，然而他们自己

σφῇσιν ἀτασθαλίῃσιν ὑπὲρ μόρον⁴ ἄλγεʼ ἔχουσιν,

却因自己的狂妄无知，承受着超越命运的痛苦。

ὡς καὶ νῦν Αἴγισθος ὑπὲρ μόρον Ἀτρεΐδαο

就像现在，埃癸斯托斯越过命运，娶了阿特柔斯之子的

γῆμʼ ἄλοχον μνηστήν, τὸν δʼ ἔκτανε νοστήσαντα,

结发妻子，并在他归国时将其杀死，

εἰδὼς αἰπὺν ὄλεθρον, ἐπεὶ πρό οἱ εἴπομεν ἡμεῖς,

尽管他明知会有悲惨的毁灭，因为我们曾预先警告他，

Ἑρμείαν πέμψαντες, ἐύσκοπον ἀργεϊφόντην,

派去了目光敏锐的诛杀阿耳戈斯者赫尔墨斯，

μήτʼ αὐτὸν κτείνειν μήτε μνάασθαι ἄκοιτιν·

诫他不可杀害那人，也不可求娶其妻；

ἐκ γὰρ Ὀρέσταο τίσις ἔσσεται Ἀτρεΐδαο,

因为当俄瑞斯忒斯成年，

ὁππότʼ ἂν ἡβήσῃ τε καὶ ἧς ἱμείρεται αἴης.

渴望自己的土地时，阿特柔斯之子的仇恨必将由他来报。

ὣς ἔφαθʼ Ἑρμείας, ἀλλʼ οὐ φρένας Αἰγίσθοιο

赫尔墨斯虽如此劝说，却未能打动埃癸斯托斯的心，

πεῖθʼ ἀγαθὰ φρονέων· νῦν δʼ ἁθρόα πάντʼ ἀπέτισεν.

尽管他是出于好意；而如今，埃癸斯托斯已为一切付出了代价。”

τὸν δʼ ἠμείβετʼ ἔπειτα θεά, γλαυκῶπις Ἀθήνη·

接着，明眸女神雅典娜回答他道：

ὦ πάτερ ἡμέτερε Κρονίδη, ὕπατε κρειόντων,

“我们的父亲，克洛诺斯之子，统治者中的至高者啊，

καὶ λίην κεῖνός γε ἐοικότι κεῖται ὀλέθρῳ·

那人的确死得其所，倒在应得的毁灭之中；

ὡς ἀπόλοιτο καὶ ἄλλος, ὅτις τοιαῦτά γε ῥέζοι·

愿凡是做出这等事的人，也都如此毁灭！

ἀλλά μοι ἀμφʼ Ὀδυσῆι δαΐφρονι δαίεται ἦτορ,

然而，我却为聪慧的奥德修斯而心碎，

δυσμόρῳ, ὃς δὴ δηθὰ φίλων ἄπο πήματα πάσχει

那不幸的人，久已远离亲友，承受着折磨，

νήσῳ ἐν ἀμφιρύτῃ, ὅθι τʼ ὀμφαλός ἐστι θαλάσσης.

在一座环水的岛屿上，那里正是海洋的中心（肚脐）。

νῆσος δενδρήεσσα, θεὰ δʼ ἐν δώματα ναίει,

那是一座树木茂密的岛屿，有一位女神居住在府邸中，

Ἄτλαντος θυγάτηρ ὀλοόφρονος, ὅς τε θαλάσσης

她是心怀诡诈的阿特拉斯之女，阿特拉斯熟知

πάσης βένθεα οἶδεν, ἔχει δέ τε κίονας αὐτὸς

所有海洋的深处，并亲自支撑着

μακράς, αἳ γαῖάν τε καὶ οὐρανὸν ἀμφὶς ἔχουσιν.

高耸的柱子，将大地与天空分隔支撑。

τοῦ θυγάτηρ δύστηνον ὀδυρόμενον κατερύκει,

正是他的女儿羁留着那个哀泣的不幸之人，

αἰεὶ δὲ μαλακοῖσι καὶ αἱμυλίοισι λόγοισιν

始终用温柔、谄媚的言辞

θέλγει, ὅπως Ἰθάκης ἐπιλήσεται· αὐτὰρ Ὀδυσσεύς,

迷惑着他，好让他忘却伊萨卡；然而奥德修斯，

ἱέμενος καὶ καπνὸν ἀποθρῴσκοντα νοῆσαι

渴望能看见哪怕是自己故土上升起的烟雾，

ἧς γαίης, θανέειν ἱμείρεται. οὐδέ νυ σοί περ

宁愿死去。难道，奥林匹斯之神啊，您那亲切的心

ἐντρέπεται φίλον ἦτορ, Ὀλύμπιε. οὔ νύ τʼ Ὀδυσσεὺς

竟然对此毫不动容吗？难道奥德修斯

Ἀργείων παρὰ νηυσὶ χαρίζετο ἱερὰ ῥέζων

在广阔的特洛伊，在阿耳戈斯人的船旁奉献祭品，

Τροίῃ ἐν εὐρείῃ; τί νύ οἱ τόσον ὠδύσαο⁵, Ζεῦ;

未曾博得您的欢心吗？宙斯啊，为何您对他如此动怒？”

τὴν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη νεφεληγερέτα Ζεύς·

聚云者宙斯回答她说道：

τέκνον ἐμόν, ποῖόν σε ἔπος φύγεν ἕρκος ὀδόντων.

“我的孩子，什么样的言语竟漏过了你的齿篱！

πῶς ἂν ἔπειτʼ Ὀδυσῆος ἐγὼ θείοιο λαθοίμην,

我怎能忘记神一般的奥德修斯，

ὃς περὶ μὲν νόον ἐστὶ βροτῶν, περὶ δʼ ἱρὰ θεοῖσιν

他在凡人中智慧卓越，且对掌控广阔天空的

ἀθανάτοισιν ἔδωκε, τοὶ οὐρανὸν εὐρὺν ἔχουσιν;

永生神明奉献了最丰盛的祭品？

ἀλλὰ Ποσειδάων γαιήοχος ἀσκελὲς αἰεὶ

然而，环抱大地的波塞冬依然顽固地

Κύκλωπος κεχόλωται, ὃν ὀφθαλμοῦ ἀλάωσεν,

为被弄瞎了眼睛的独眼巨人而震怒，

ἀντίθεον Πολύφημον, ὅου κράτος ἐστὶ μέγιστον

那神一般的波吕斐摩斯，他在所有

πᾶσιν Κυκλώπεσσι· Θόωσα δέ μιν τέκε νύμφη,

独眼巨人中最为强大。他是宁芙托俄萨所生，

Φόρκυνος θυγάτηρ ἁλὸς ἀτρυγέτοιο μέδοντος,

那荒凉之海的主宰福耳库斯之女，

ἐν σπέσσι γλαφυροῖσι Ποσειδάωνι μιγεῖσα.

曾在深邃的洞穴中与波塞冬交合。

ἐκ τοῦ δὴ Ὀδυσῆα Ποσειδάων ἐνοσίχθων

自那时起，震地神波塞冬

οὔ τι κατακτείνει, πλάζει δʼ ἀπὸ πατρίδος αἴης.

虽未将奥德修斯杀死，却使他远离祖国、四处漂泊。

ἀλλʼ ἄγεθʼ, ἡμεῖς οἵδε περιφραζώμεθα πάντες

不过来吧，让我们在此的所有人共同商议，

语法注5 条

1.1ἄνδρα
置于诗歌最开头的宾格名词，提示了整部作品的主题。它是紧接着的命令式动词 `ἔννεπε`（歌唱/讲述）的直接宾语。
1.6ἱέμενός περ
分词 `ἱέμενος`（渴望）伴随着助词 `περ` 表示让步（“尽管渴望”）。
1.18πεφυγμένος ἦεν
由完成时分词与未完成过去时 `ἦεν`（是）结合而成的迂言体，表示过去完成状态的持续（意为“处于已摆脱的状态”）。
1.34ὑπὲρ μόρον
前置词 `ὑπέρ` 结合宾格，意为“超越命运/定数”。这是一个关键的主题表达，表明人类的盲目意志和愚行如何招致超出其既定命运的痛苦。
1.62ὠδύσαο
动词 `ὀδύσσομαι`（震怒、憎恨）的第二人称单数不定过去时。它与奥德修斯（`Ὀδυσσεύς`）的名字构成了语源学上的双关语（即指“遭受神怒者”或“使人动怒者”）。

模型：gemini-3.5-flashurn:cts:greekLit:tlg0012.tlg002.humanitext-grc2:1.1-1.76