- 저본
- Digesta Iustiniani Augusti. Mommsen, Theodor & Krueger, Paul, editors. Berlin: Weidmann, 1870.
- 번역
- AI 생성(gemini-3.5-flash) — 기계 번역으로 오류가 있을 수 있습니다
- 언어
- 日本語 · English · 简体中文 · 한국어
- CTS URN
- urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:13.5.5.pr-13.5.5.10
- 출력
- Humanitext Reader · reader.humanitext.ai · 2026-11-19
본 단락은 로마법상 금전약정(constitutum)의 유효 요건에 관하여, 지급 장소의 변경, 제3자를 위한 약정, 대리인이나 후견인 및 노예에 대한 약정의 효력과 소송의 귀속을 법학자들의 학설을 바탕으로 해설한다.
[ULPIANUS libro uicensimo septimo ad edictum.]
[울피아누스, 고시주석 제27권]
Eum, qui Ephesi promisit se soluturum, si constituat alio loco se soluturum, teneri constat.
에페소스에서 지급할 것을 약속한 자가 다른 장소에서 지급할 것을 약정하는 경우, 책임을 지는 것은 명백하다.
Iulianus legatum1 Romae constituentem, quod in prouincia acceperat, putat conueniri debere, quod et uerum est. sed et si non cum Romae esset, sed in prouincia adhuc, constituit se Romae soluturum, denegatur in eum actio de constituta.
율리아누스는 속주에서 수령한 것에 관하여 로마에서 지급하기로 약정한 사절이 소추되어야 한다고 생각하며, 이는 옳다. 그러나 만일 그가 로마에 있을 때가 아니라 여전히 속주에 있을 때 로마에서 지급할 것을 약정하였다면, 그에 대한 금전약정소송은 기각된다.
Quod exigimus, ut sit debitum quod constituitur, in rem exactum est,2 non utique ut is cui constituitur creditor sit: nam et quod ego debeo tu constituendo teneberis, et quod tibi debetur si mihi constituatur, debetur.
우리가 약정되는 대상이 채무여야 한다고 요구하는 것은 객관적 사실로서 요구되는 것이지, 반드시 약정의 상대방이 채권자여야 하는 것은 아니다. 왜냐하면 내가 지고 있는 채무를 당신이 약정함으로써 당신이 책임을 지게 되며, 당신에게 지고 있는 채무가 나에게 약정되는 경우에도 그 채무는 인정되기 때문이다.
Iulianus quoque libro undecimo scribit: Titius epistulam ad me talem emisit: 'Scripsi me secundum mandatum Seii, si quid tibi debitum adprobatum erit me tibi cauturum et soluturum sine controuersia.' tenetur Titius de constituta pecunia.
율리아누스 역시 제11권에서 다음과 같이 쓰고 있다. 티티우스는 나에게 다음과 같은 서한을 보냈다. '나는 세이우스의 위임에 따라 당신에 대한 채무가 증명되는 경우 당신에게 보증하고 이의 없이 지급할 것임을 적었다.' 티티우스는 금전약정소송에 따라 책임을 진다.
Sed si quis constituerit alium soluturum, non se pro alio,3 non tenetur: et ita Pomponius libro octauo scribit.
그러나 만일 어떤 사람이 타인이 지급할 것을 약정하고, 타인을 대신하여 자신이 지급할 것을 약정하는 것이 아니라면 책임을 지지 않는다. 폼포니우스도 제8권에서 그렇게 쓰고 있다.
Item si mihi constituas te soluturum, teneberis: quod si mihi constitueris Sempronio te soluturum, non teneberis.
마찬가지로 만일 당신이 나에게 당신이 지급할 것을 약정한다면 책임을 지겠지만, 당신이 나에게 셈프로니우스에게 지급할 것을 약정한다면 책임을 지지 않는다.
Iulianus libro undecimo digestorum scribit procuratori constitui posse: quod Pomponius ita interpretatur, ut ipsi procuratori constituas te soluturum, non domino.
율리아누스는 학설휘찬 제11권에서 대리인에게도 약정할 수 있다고 쓰고 있다. 폼포니우스는 이를 당신이 대리인 자신에게 지급할 것을 약정하는 것이지 본인에게 하는 것은 아니라고 해석한다.
Item tutori pupilli constitui potest et actori municipum et curatori furiosi:
마찬가지로 피후견인의 후견인, 자치시의 대리인, 광인의 보좌인에게도 약정할 수 있다.
sed et ipsi constituentes tenebuntur.
그러나 그들 자신이 약정하는 경우에도 책임을 진다.
Si actori municipum uel tutori pupilli uel curatori furiosi uel adulescentis ita constituatur municipibus solui uel pupillo uel furioso uel adulescenti, utilitatis gratia puto dandam municipibus uel pupillo uel furioso uel adulescenti utilem actionem.
만일 자치시의 대리인이나 피후견인의 후견인, 광인 또는 미성년자의 보좌인에게 자치시나 피후견인, 광인 또는 미성년자에게 지급하는 것으로 그렇게 약정된다면, 유익성을 위하여 자치시나 피후견인, 광인 또는 미성년자에게 유용한 소송이 부여되어야 한다고 나는 생각한다.
Seruo quoque constitui posse constat et si seruo constituatur domino solui uel ipsi seruo, qualemqualem seruum domino adquirere obligationem.
노예에게도 약정할 수 있음은 명백하며, 만일 노예에게 주인이나 노예 자신에게 지급하는 것으로 약정된다면, 그 노예가 어떠한 상태에 있든 주인에게 채권을 취득하게 한다.
- 13.5.5.1legatum
여기서 'legatum'은 '유증(legatum)'이 아니라 '사절, 사신(legatus)'의 대격 단수형이다. 속주로부터 파견된 사절이 속주에서 수령한 금전 등에 관하여 로마에서 지급하기로 약정한 경우의 소송 관계를 의미한다.
- 13.5.5.2in rem exactum est
'사물에 있어서 엄격하게 요구된다'라는 의미이다. 약정(constitutum)의 대상이 '채무(debitum)'라는 객관적 사실의 존재가 필요함을 강조하며, 당사자의 인적 동일성(in personam)까지는 반드시 요구되지 않는다는 점과 대비된다.
- 13.5.5.4alium soluturum, non se pro alio
타인이 지급할 것을 약정하는 것(alium soluturum [esse] constituere: 무효)과 타인을 위해 자신이 지급할 것을 약정하는 것(se pro alio soluturum [esse] constituere: 보증으로서 유효)의 구별이다. 전자의 부정사 soluturum의 의미상 주어는 alium(타인)이며, 후자는 se(자신)이다.
번역: Gemini 3.5 Flash (2026-07-12 공개) · 한국어 번역과 원문의 수정 이력 (2건, 최근 2026-11-15)
- 한은(는) 2026-07-13에 Gemini 3.5 Flash(으)로 재번역
- 2026-11-15 AI 교열 — 원문 1건
- 2026-09-22 AI 교열 — 원문 1건
