← 소 세네카

루킬리우스에게 보낸 도덕 편지

§85.25-85.32

용기와 조타수의 비유를 통한 지혜의 자족성

용감한 자가 위험과 고통 앞에서도 두려워하지 않는 이유를 설명하고, 현자와 조타수의 목적 차이를 통해 지혜와 일반 기술의 차이를 논한다.

보기 ▾
보기
번역
글꼴
AI ↗
← 이전다음 →
§85.25

​Qui hoc dicunt, rursus in idem revolvuntur, ut illis virtutum loco sint minora vitia. Nam qui timet quidem, sed rarius et minus, non caret malitia, sed leviore vexatur. "At enim dementem puto, qui mala imminentia non extimescit." Verum est, quod dicis, si mala sunt; sed si scit mala illa non esse et unam tantum turpitudinem malum iudicat, debebit secure pericula aspicere et aliis timenda contemnere. Aut si stulti et amentis est1 mala non timere, quo quis prudentior est, hoc timebit magis. "

이렇게 말하는 사람들은 다시 같은 곳으로 돌아가게 되니, 그들에게는 덕 대신에 더 작은 악덕이 있는 셈이 되네. 왜냐하면 실제로 두려워하되 덜 자주, 그리고 덜 두려워하는 자는 악에서 벗어나 있는 것이 아니라, 더 가벼운 악에 시달리고 있는 것이기 때문이네. “하지만 실제로 닥쳐오는 악을 두려워하지 않는 자는 미치광이라고 나는 생각하네.” 만약 그것들이 악이라면 자네가 말하는 것은 옳네. 그러나 만약 그가 그것들이 악이 아님을 알고 있으며 오직 수치스러움만을 악으로 판단한다면, 그는 안전하게 위험을 바라보아야 하며 다른 이들이 두려워해야 할 것들을 경멸해야 마땅하네. 혹은 만약 악을 두려워하지 않는 것이 어리석고 미친 자의 특징이라면, 사람이 더 지혜로울수록 더 많이 두려워하게 될 것이네.

§85.26

​Ut vobis," inquit, "videtur, praebebit se periculis fortis." Minime; non timebit illa, sed vitabit. Cautio illum decet, timor non decet. "Quid ergo?" inquit, "mortem, vincla, ignes, alia tela fortunae non timebit? "Non. Scit enim illa non esse mala, sed videri. Omnia ista humanae vitae formidines putat.

“자네들 생각에는,” 그가 말하네, “용감한 자가 스스로를 위험에 내맡길 것 같구려.” 결코 그렇지 않네. 그는 그것들을 두려워하는 것이 아니라 피할 것이네. 그에게 어울리는 것은 경계이지, 두려움이 아니네. “그렇다면 무엇인가?” 그가 말하네, “죽음, 투옥, 불길, 그리고 운명의 다른 무기들을 그는 두려워하지 않는단 말인가?” 두려워하지 않네. 왜냐하면 그는 그것들이 악이 아니라 악으로 보일 뿐임을 알고 있기 때문이네. 그는 그 모든 것을 인간 삶의 위협거리로 생각하네.

§85.27

​Describe captivitatem, verbera, catenas, egestatem et membrorum lacerationes vel per morbum vel per iniuriam et quicquid aliud adtuleris: inter lymphatos metus numerat. Ista timidis timenda sunt. An id existimas malum, ad quod aliquando nobis2 nostra sponte veniendum est?

포로 신세, 채찍질, 사슬, 가난, 그리고 질병이나 부당한 대우로 인한 사지의 찢김, 그 밖에 자네가 가져올 그 어떤 것이든 묘사해 보게나. 그는 그것들을 광기 어린 두려움 속에 포함하네. 그런 것들은 겁쟁이들이나 두려워해야 할 것들이네. 우리가 언젠가 스스로의 의지로 나아가야만 하는 그것을 자네는 악이라고 생각하는가?

§85.28

​Quaeris quid sit malum? Cedere iis, quae mala vocantur, et illis libertatem suam dedere, pro qua cuncta patienda sunt. Perit libertas, nisi illa contemnimus, quae nobis iugum inponunt. Non dubitarent, quid conveniret forti viro, si scirent, quid esset fortitudo. Non est enim inconsulta temeritas nec periculorum amor nec formidabilium adpetitio; scientia est distinguendi, quid sit malum et quid non sit. Diligentissima in tutela sui fortitudo est et eadem patientissima eorum, quibus falsa species malorum est.3 "

악이 무엇인지 묻는가? 악이라 불리는 것들에 굴복하고, 그것들을 위해 모든 것을 감내해야 하는 자신의 자유를 넘겨주는 것이네. 우리에게 멍에를 씌우는 것들을 우리가 경멸하지 않는다면 자유는 소멸하네. 만약 그들이 용맹함이 무엇인지 알았더라면, 용감한 사람에게 무엇이 어울리는지 의심하지 않았을 것이네. 왜냐하면 용맹함이란 사려 없는 무모함도, 위험에 대한 사랑도, 두려운 것들을 추구하는 것도 아니기 때문이네. 그것은 무엇이 악이고 무엇이 악이 아닌지를 구별하는 앎이네. 용맹함은 자신을 보호하는 데 가장 빈틈이 없으며, 동시에 악이라는 거짓된 겉모습을 가진 것들을 가장 잘 인내하네.

§85.29

​Quid ergo? Si ferrum intentatur cervicibus viri fortis, si pars subinde alia atque alia suffoditur, si viscera sua in sinu suo vidit, si ex intervallo, quo magis tormenta sentiat, reperitur et per adsiccata viscera recens demittitur sanguis, non timet? Istum tu dices nec dolere?" Iste vero dolet. Sensum enim hominis nulla exuit virtus. Sed non timet; invictus ex alto dolores suos spectat. Quaeris quis tunc animus illi sit? Qui aegrum amicum adhortantibus.4

“그렇다면 무엇인가? 만약 용감한 사람의 목에 칼날이 겨누어지고, 만약 몸의 이 부분 저 부분이 잇달아 찔리고, 만약 그가 자신의 품 안에서 자신의 내장을 보게 되고, 만약 그가 고통을 더 강하게 느끼도록 시간적 간격을 두고 메마른 내장 사이로 신선한 피가 흘러내리게 된다면, 그는 두려워하지 않는단 말인가? 자네는 그런 사람이 아프지도 않다고 말하려는가?” 그는 참으로 아파하네. 왜냐하면 어떤 덕도 인간의 감각을 박탈하지는 않기 때문이네. 그러나 그는 두려워하지 않네. 굴복하지 않고 높은 곳에서 자신의 고통을 바라보네. 그때 그에게 어떤 마음이 있는지 묻는가? 병든 친구를 격려하는 사람들의 마음과 같네.

§85.30

" Quod malum est, nocet. Quod nocet, deteriorem facit. Dolor et paupertas deteriorem non faciunt; ergo mala non sunt." "Falsum est," inquit, "quod proponitis; non enim, si quid nocet, etiam deteriorem facit. Tempestas et procella nocet gubernatori, non tamen illum deteriorem facit."

“악한 것은 해를 끼치네. 해를 끼치는 것은 더 나쁘게 만드네. 고통과 가난은 더 나쁘게 만들지 않네. 그러므로 그것들은 악이 아니네.” “자네들이 제시하는 전제는 거짓이네.” 그가 말하네. “왜냐하면 무언가가 해를 끼친다고 해서 그것이 또한 더 나쁘게 만드는 것은 아니기 때문이네. 폭풍과 폭풍우는 조타수에게 해를 끼치지만, 그렇다고 그를 더 나쁜 조타수로 만드는 것은 아니네.”

§85.31

​Quidam e Stoicis ita adversus hoc respondent: deteriorem fieri gubernatorem tempestate ac procella, quia non possit id, quod proposuit, efficere nec tenere cursum suum; deteriorem illum in arte sua non fieri, in opere fieri. Quibus Peripateticus "ergo," inquit, "et sapientem deteriorem faciet paupertas, dolor et quicquid aliud tale fuerit. Virtutem enim illi non eripiet, sed opera eius inpediet."

스토아학파의 어떤 이들은 이에 대해 다음과 같이 대답하네. 조타수는 폭풍과 폭풍우로 인해 더 나빠지는데, 왜냐하면 그가 의도했던 바를 이룰 수 없고 자신의 항로를 유지할 수 없기 때문이네. 그러나 그는 기술에서 더 나빠지는 것이 아니라, 작업에서 더 나빠지는 것이네. 이에 대하여 소요학파 학자는 말하네. “그렇다면,” 그가 말하네, “가난과 고통, 그리고 그와 같은 다른 모든 것도 현자를 더 나쁘게 만들 것이네. 왜냐하면 그것들이 그의 덕을 빼앗아가지는 않겠지만, 그 덕의 작업들을 방해할 것이기 때문이네.”

§85.32

​Hoc recte diceretur, nisi dissimilis esset gubernatoris condicio et sapientis. Huic5 enim propositum est in vita agenda non utique, quod temptat, efficere, sed omnia recte facere. Gubernatori propositum est utique navem in portum perducere. Artes ministrae sunt, praestare debent, quod promittunt. Sapientia domina rectrixque est; artes serviunt vitae, sapientia imperat.

만약 조타수의 조건과 현자의 조건이 다르지 않다면 이 주장은 옳았을 것이네. 왜냐하면 현자에게 삶을 영위함에 있어서의 목적은 자신이 시도하는 바를 어떻게든 이루어내는 것이 아니라 모든 일을 올바르게 행하는 것이기 때문이네. 반면에 조타수에게 목적은 어떻게든 배를 항구로 인도하는 것이네. 기술들은 보조적인 것이어서 자신들이 약속하는 바를 보장해야 하네. 지혜는 지배자이자 정치가이네. 기술들은 삶에 봉사하고 지혜는 지배하네.

구문 주해5건
  1. 85.25stulti et amentis est

    계사 est와 함께 쓰여 특징이나 성질을 나타내는 속격으로, "어리석고 미친 사람의 특징이다"를 의미한다.

  2. 85.27nobis

    비인칭 수동 주곡식 구문에서 동형용사 veniendum과 함께 쓰여 행위의 주체를 나타내는 "행위자의 여격"이다. 관계대명사 ad quod는 문맥상 '죽음'을 암시한다.

  3. 85.28eorum, quibus falsa species malorum est

    지시대명사의 속격 eorum은 최상급 형용사 patientissima가 요구하는 객체 속격이다. 관계절 안의 관계대명사 quibus는 소유를 나타내는 "소유의 여격"이다.

  4. 85.29Qui aegrum amicum adhortantibus.

    극도로 생략된 구문이다. 앞 문장에서 animus를 보충하여 Qui [animus est] adhortantibus [aegrum amicum]로 이해해야 하며, 현재분사 adhortantibus는 소유의 여격으로 기능한다.

  5. 85.32Huic

    지시대명사 hic이 여격으로 쓰인 것으로, 앞서 언급된 두 대상(gubernatoris와 sapientis) 중 뒤에(가깝게) 언급된 '현자'(후자)를 가리킨다.

번역: Gemini 3.5 Flash (2026-05-25 공개)urn:cts:latinLit:phi1017.phi015.humanitext-lat2:85.25-85.32