- 저본
- Titi Livi ab urbe condita libri editionem priman, Pars I-IV, Libri I-XL. Editio Stereotypica. Weissenborn, Wilhelm; Mueller, Moritz, editors. Leipzig: Teubner, 1884-1911.
- 번역
- AI 생성(gemini-3.5-flash) — 기계 번역으로 오류가 있을 수 있습니다
- 언어
- 日本語 · English · 简体中文 · 한국어
- CTS URN
- urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:7.15.1-7.15.13
- 출력
- Humanitext Reader · reader.humanitext.ai · 2026-10-26
독재관 술피키우스는 책략과 격려를 통해 갈리아인들을 상대로 대승을 거두고 개선식을 치르지만, 집정관 파비우스는 타르퀴니인들에게 패배하여 많은 사로잡힌 로마 병사들이 제물로 희생되는 비극을 겪는다.
acrius invasere Galli dextrum cornu; neque sustineri potuissent, ni forte eo loco dictator fuisset Sex. Tullium nomine increpans rogitansque,1 “sicine pugnaturos milites spopondisset;2 ubi illi clamores sint arma poscentium, ubi minae iniussu imperatoris proelium inituros; en ipsum imperatorem clara voce vocare ad proelium et ire armatum ante prima signa; ecquis sequeretur eorum, qui modo ducturi fuerint, in castris feroces, in acie pavidi.” uera audiebant;
갈리아인들은 우익을 더 격렬하게 공격했다. 만약 독재관이 마침 그곳에 있지 않았더라면 로마군은 버텨내지 못했을 터였는데, 그는 섹스투스 툴리우스를 이름으로 꾸짖고 캐물었다. “그대는 병사들이 이렇게 싸울 것이라 장담했단 말인가? 무기를 달라고 울부짖던 그 함성들은 어디에 있으며, 사령관의 명령 없이도 전투를 시작하겠다던 그 호언장담은 어디로 갔는가? 보라, 사령관 자신이 쟁쟁한 목소리로 전투를 외치며 무장을 갖추고 최전선 앞으로 나아가고 있다. 방금 전까지 앞장서 이끌려던 자들, 진영 안에서는 사나우나 전열에서는 겁쟁이인 자들 중에 누가 그의 뒤를 따겠는가?” 그들은 참말을 듣고 있었다.
itaque tantos pudor stimulos admovit, ut ruerent in hostium tela alienatis a memoria periculi animis. hic primo impetus prope vecors turbavit hostes, eques deinde emissus turbatos avertit. ipse dictator, postquam labantem una parte vidit aciem, signa in laevum cornu confert, quo turbam hostium congregari cernebat, et iis, qui in monte erant, signum, quod convenerat, dedit.
그리하여 수치심이 그들에게 그토록 큰 자극을 주었으므로, 그들은 위험에 대한 기억을 머릿속에서 지워버린 채 적의 무기 속으로 돌진했다. 처음에 거의 광적인 수준이었던 이 돌격은 적을 교란시켰고, 이어 출격한 기병이 혼란에 빠진 적들을 격퇴했다. 독재관 자신은, 한쪽 전열이 무너지는 것을 본 뒤, 적의 무리가 무리지어 있는 것을 목격한 좌익으로 부대를 이동시켰고, 산에 있던 자들에게 미리 합의된 신호를 보냈다.
ubi inde quoque novus clamor ortus est et tendere obliquo monte ad castra Gallorum visi sunt,3 tum metu, ne excluderentur, omissa pugna est, cursuque effuso ad castra ferebantur.
그곳으로부터도 새로운 함성이 일어났고 그들이 산비탈을 가로질러 갈리아인의 진영으로 나아가는 모습이 보이자, 퇴로가 차단될지 모른다는 공포에 휩싸여 전투는 중단되었고, 그들은 정신없이 달아나 자신들의 진영으로 향했다.
ubi cum occurrisset eis M. Valerius magister equitum, qui profligato dextro cornu obequitabat hostium munimentis, ad montes silvasque vertunt fugam plurimique ibi a fallaci equitum specie agasonibusque excepti sunt; et eorum, quos pavor pertulerat in silvas, atrox caedes post sedatum proelium fuit.
거기서 우익을 패퇴시키고 적의 요새 앞을 말을 타고 살피고 있던 기병대장 마르쿠스 발레리우스가 그들을 가로막자, 그들은 산과 숲 쪽으로 도망쳤고, 그곳에서 많은 이들이 위장 기병 형태를 한 마부들에게 붙잡혔다. 그리고 공포에 질려 숲속으로 도망쳤던 자들은 전투가 진정된 뒤 끔찍한 학살을 당했다.
nec alius post M. Furium quam C. Sulpicius iustiorem de Gallis egit triumphum. auri quoque ex Gallicis spoliis satis magnum pondus saxo quadrato saeptum in Capitolio sacravit. eodem anno et a consulibus vario eventu bellatum;
마르쿠스 푸리우스 이후 가이우스 술피키우스만큼 갈리아인들을 상대로 지극히 합당한 개선식을 거행한 이는 없었다. 그는 또한 갈리아 전리품에서 얻은 꽤 많은 양의 황금을 카피톨리움에 절석(切石)으로 둘러싸 봉헌했다. 같은 해에 집정관들에 의해서도 다양한 결과의 전쟁이 치러졌다.
nam Hernici a C. Plautio devicti subactique sunt. Fabius collega eius incaute atque inconsulte adversus Tarquinienses pugnavit.
헤르니키족은 가이우스 플라우티우스에 의해 완전히 패배하고 굴복당했기 때문이다. 그의 동료 파비우스는 타르퀴니인들을 상대로 부주의하고 신중하지 못하게 싸웠다.
nec in acie tantum ibi cladis acceptum, quam quod4 trecentos septem milites Romanos captos Tarquinienses immolarunt, qua foeditate supplicii aliquanto ignominia populi Romani insignitior fuit.
그리고 전열에서 입은 피해가 컸다기보다는 타르퀴니인들이 사로잡은 307명의 로마 병사를 제물로 바쳤다는 사실이 더 큰 재앙이었는데, 이 끔찍한 처형으로 인해 로마 인민의 치욕은 한층 더 두드러지게 되었다.
accessit ad eam cladem et vastatio Romani agri, quam Privernates, Veliterni deinde, incursione repentina fecerunt.
그 재앙에 더하여 프리베르눔인과 벨리트레인이 갑작스러운 침입으로 감행한 로마 영토의 황폐화가 뒤따랐다.
eodem anno duae tribus, Pomptina et Publilia, additae; ludi votivi, quos M. Furius dictator voverat, facti; et de ambitu ab C. Poetelio tribuno plebis auctoribus patribus tum primum ad populum latum est; eaque rogatione novorum maxime hominum ambitionem, qui nundinas et conciliabula obire soliti erant, conpressam credebant.
같은 해에 두 부족인 폼프티나와 푸블릴리아가 추가되었고, 독재관 마르쿠스 푸리우스가 서원했던 서원 제전이 거행되었다. 또한 원로원의 승인 하에 호민관 가이우스 포에텔리우스에 의해 선거 부정(de ambitu)에 관한 법안이 이때 처음으로 인민에게 제출되었는데, 이 법안을 통해 특히 신인들의 야심이, 그들은 시장과 정기 집회소를 찾아다니는 것이 습관이었는데, 그 야심이 억제되었다고 사람들은 믿었다.
- 7.15.1Sex. Tullium nomine increpans rogitansque
분사 increpans와 rogitansque는 7.15.1의 조건절 내 동사 fuisset의 주어인 dictator를 수식한다. 고유명사 Sex.는 7.15.1의 끝에, Tullium은 7.15.2의 시작 부분에 놓여 하나의 이름(Sextus Tullius)을 구성한다.
- 7.15.2sicine pugnaturos milites spopondisset
인용부호로 둘러싸여 있으나 구문상으로는 increpans 및 rogitansque에 이끌리는 간접화법(oratio obliqua)의 규칙을 따르고 있으며, 이에 따라 동사 spopondisset는 접속법 과거완료 시제이다. 이후의 문장들 역시 접속법(sint, sequeretur)이나 대격+부정사 구조(vocare, ire)를 사용하고 있다.
- 7.15.5tendere obliquo monte ad castra Gallorum visi sunt
visi sunt는 수동태 '보였다'보다는 '~하는 것처럼 보였다' 혹은 '~하는 모습이 보였다'라는 연결동사적 의미로 사용되었으며, tendere는 이를 보충하는 부정사이다. obliquo monte는 경로를 나타내는 탈격으로, '산비탈을 가로질러' 또는 '비스듬히'라는 의미이다.
- 7.15.10nec in acie tantum ibi cladis acceptum, quam quod
tantum ... quam quod 구조로, '전열에서 그만큼의 재앙을 입었다기보다는 ~라는 사실 때문에 더 큰 재앙이었다'라는 비교를 나타낸다. cladis는 tantum에 걸리는 부분속격이다. acceptum [est]은 비인칭 수동태이다.
