← 리비우스

로마사

§39.4.1-39.4.13

풀비우스의 개선식 청원과 에밀리우스의 방해

전직 집정관 풀비우스가 로마로 돌아와 아이톨리아에서의 공적으로 개선식을 요청하지만, 부재중인 집정관 에밀리우스의 사주를 받은 호민관 아부리우스가 거부권 행사를 예고한다. 이에 풀비우스는 자신에 대한 에밀리우스의 지속적인 적대감과 부당한 정치적 방해 공작을 강력히 성토한다.

보기 ▾
보기
번역
글꼴
AI ↗
← 이전다음 →
§39.4.1

​priusquam consules redirent Romam, M. Fulvius proconsul ex Aetolia redit;

집정관들이 로마로 돌아오기 전에, 전직 집정관 마르쿠스 풀비우스가 아이톨리아에서 돌아왔다.

§39.4.2

​isque ad aedem Apollinis in senatu cum de rebus in Aetolia Cephallaniaque ab se gestis disseruisset, petit a patribus, ut, si aequum censerent, ob rem publicam bene ac feliciter gestam et diis immortalibus honorem haberi iuberent et sibi triumphum decernerent.

그리고 그는 아폴론 신전에서 열린 원로원 회의에서 자신이 아이톨리아와 케팔레니아에서 이룩한 업적에 대해 연설한 뒤, 원로원 의원들에게 만약 정당하다고 생각한다면 국가가 훌륭하고 행운스럽게 이끌어진 것에 대해 불멸의 신들에게 경의를 표할 것을 명령하고 자신에게 개선식을 결정해 줄 것을 요청했다.

§39.4.3

​M. Aburius tribunus plebis, si quid de ea re ante M. Aemilii consulis adventum decerneretur, intercessurum se ostendit:

호민관 마르쿠스 아부리우스는 집정관 마르쿠스 에밀리우스가 도착하기 전에 이 일에 대해 어떤 결정이라도 내려진다면 자신이 개입하겠다는 뜻을 밝혔다.

§39.4.4

​eum contra dicere velle, proficiscentemque in provinciam ita sibi mandasse, ut ea disceptatio integra in adventum suum servaretur. Fulvium temporis iacturam facere: senatum etiam praesente consule quod vellet decreturum.

그의 말에 따르면, 에밀리우스는 반대하기를 원했고, 속주로 출발하면서 이 논쟁이 자신의 도착 때까지 손대지 않은 채로 유지되도록 그에게 그렇게 지시했다는 것이다. 풀비우스는 시간만 낭비할 뿐이며, 원로원은 집정관이 참석한 자리에서도 그가 원하는 바를 결정할 것이라고 했다.

§39.4.5

​tum Fulvius: si aut simultas M. Aemilii secum ignota hominibus esset, aut quam is eas inimicitias impotenti ac prope regia ira exerceret, ​tamen non fuisse ferendum1 absentem consulem et deorum immortalium honori obstare et meritum debitumque triumphum morari, ​imperatorem rebus egregie gestis victoremque exercitum cum praeda et captivis ante portas stare, donec consuli ob hoc ipsum moranti redire Romam libitum esset.

그때 풀비우스는 말했다. 만약 마르쿠스 에밀리우스와 자신 사이의 불화가 사람들에게 알려지지 않았거나, 혹은 그가 얼마나 억제되지 않고 거의 군주와 같은 분노로 그 적대감을 행사하고 있는지가 알려지지 않았다고 하더라도, 부재중인 집정관이 불멸의 신들에 대한 경의를 가로막고 마땅히 받아야 할 당연한 개선식을 지연시키는 것은 도저히 묵과할 수 없는 일이었을 것이다. 눈부신 업적을 세운 장군과 전리품 및 포로들을 거느린 승리한 군대가, 바로 이 목적을 위해 지체하고 있는 집정관이 로마로 돌아오기를 원할 때까지 성문 앞에 서 있어야 한단 말인가.

§39.4.8

​verum enimvero cum sint notissimae sibi cum consule inimicitiae, quid ab eo quemquam posse aequi exspectare,2 qui per infrequentiam furtim senatus consultum factum ad aerarium detulerit, ​Ambraciam non videri vi captam, quae aggere ac vineis oppugnata sit, ubi incensis operibus alia de integro facta sint, ubi circa muros supra subterque terram per dies quindecim pugnatum, ​ubi a prima luce, cum iam transcendisset muros miles, usque ad noctem diu anceps proelium tenuerit, ubi plus tria milia hostium sint caesa.

그러나 사실 자신과 집정관의 적대 관계가 너무나 잘 알려져 있는 마당에, 의원들이 거의 없는 틈을 타 몰래 통과된 원로원 결의를 국고에 제출한 자에게서 누가 무슨 공정함을 기대할 수 있겠는가. 그 결의에 따르면 토루와 만팽으로 공격받고 공성 병기가 불탔을 때 다른 것들이 새로 제작되었으며, 성벽 주변의 지상과 지하에서 보름 동안 전투가 벌어진 암브라키아가 무력으로 함락된 것으로 보이지 않는다는 것이다. 그곳에서는 동틀 무렵부터 이미 병사가 성벽을 넘어섰을 때도 밤에 이르기까지 오랫동안 승패를 알 수 없는 전투가 이어졌고, 그곳에서는 3천 명 이상의 적이 전사했는데도 말이다.

§39.4.11

​iam de deorum immortalium templis spoliatis in capta urbe qualem calumniam ad pontifices attulerit?

이제 함락된 도시에서 불멸의 신들의 신전이 약탈당한 것에 대해 그가 사제단에 도대체 어떤 모함을 제기했단 말인가?

§39.4.12

​nisi Syracusarum ceterarumque captarum civitatium ornamentis urbem exornari fas fuerit, in Ambracia una capta non valuerit belli ius.

시라쿠사와 다른 함락된 도시들의 장식품으로 도시를 꾸미는 것은 허용되면서, 유독 함락된 암브라키아 한 곳에서만 전쟁의 권리가 효력을 발휘하지 못했다는 말인가.

§39.4.13

​se et patres conscriptos orare et ab tribuno petere, ne se superbissimo inimico ludibrio esse3 sinant.

그는 원로원 의원들에게 간청하고 호민관에게 요청하기를, 자신을 지극히 오만한 원수의 조롱거리로 만들지 말아 달라고 했다.

구문 주해3건
  1. 39.4.5si aut simultas M. Aemilii secum ignota hominibus esset, aut quam is eas inimicitias impotenti ac prope regia ira exerceret, tamen non fuisse ferendum

    간접화법(Oratio Obliqua)에서의 가정법 반사실적 조건문. 직접화법이었다면 접속법 과거완료 또는 직설법 미완료과거/과거완료 귀결절(non ferendum erat 또는 fuisset)이었을 부분이 간접화법의 지배를 받아 완료 수동 부정사 non fuisse ferendum로 변환되었다. quam은 감탄 부사 "얼마나"로, 접속법 미완료과거 exerceret와 함께 간접의문절을 이끈다.

  2. 39.4.8quid ab eo quemquam posse aequi exspectare

    간접화법에서의 수사적 의문문. 직접화법의 3인칭 의문문(quid... potest?)은 간접화법에서 대격 부정사(posse)로 표현된다. aequi는 중성 단수 속격으로, 의문대명사 quid를 수식하는 부분속격("무슨 공정한 것")이다.

  3. 39.4.13ludibrio esse

    "이중여격(double dative)" 구문. 목적을 나타내는 여격 ludibrio("조롱거리로서")와 이해관계를 나타내는 여격 inimico("원수에게")가 sinant에 걸리는 대격 부정사 구문의 주어 se("자신이")에 대한 술어 역할을 하고 있다.

번역: Gemini 3.5 Flash (2026-05-25 공개) · 수정 이력 (3건, 최근 2026-09-21)
  • 2026-09-21 AI 교열 — 주석 1건
  • 2026-09-21 AI 교열 — 원문 2건
urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:39.4.1-39.4.13