- 저본
- Titi Livi ab urbe condita libri editionem priman, Pars I-IV, Libri I-XL. Editio Stereotypica. Weissenborn, Wilhelm; Mueller, Moritz, editors. Leipzig: Teubner, 1884-1911.
- 번역
- AI 생성(gemini-3.5-flash) — 기계 번역으로 오류가 있을 수 있습니다
- 언어
- 日本語 · English · 简体中文 · 한국어
- CTS URN
- urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:30.18.1-30.18.15
- 출력
- Humanitext Reader · reader.humanitext.ai · 2026-11-03
법무관 바루스와 전직 집정관 코르넬리우스가 이끄는 로마군이 북이탈리아에서 마고의 카르타고군과 치열한 전투를 벌인다. 로마군은 마고의 코끼리 부대로 인해 고전하지만, 마고가 중상을 입고 후송되자 적군이 무너지면서 로마군이 승리를 거둔다.
eadem aestate, qua haec decreta Romae et in Africa gesta sunt, P. Quinctilius Varus praetor et M. Cornelius proconsul in agro Insubrum Gallorum cum Magone Poeno signis conlatis pugnarunt. praetoris legiones in prima acie fuerunt;
이러한 결의들이 로마에서 내려지고 아프리카에서 과업이 수행된 것과 같은 여름에, 법무관 푸블리우스 퀸크틸리우스 바루스와 전직 집정관 마르쿠스 코르넬리우스는 인수브레스 가울인들의 영토에서 페니키아인 마고와 본격적으로 교전했다. 법무관의 군단들이 제일선에 섰다。
Cornelius suas in subsidiis tenuit, ipse ad prima signa equo advectus; proque duobus cornibus praetor ac proconsul milites ad inferenda in hostes signa summa vi hortabantur.
코르넬리우스는 자신의 군단들을 예비대로 묶어 두었고, 자신은 말을 타고 최전선으로 나아갔다. 그리고 법무관과 전직 집정관은 양 날개 앞에서 군사들에게 적을 향해 군기를 진격시키라고 온 힘을 다해 독려했다。
postquam nihil commovebant, tum Quinctilius Cornelio: “lentior, ut vides, fit pugna, et induratur praeter spem resistendo hostium timor, ac, ne vertat in audaciam, periculum est.
전혀 성과를 거두지 못하자, 퀸크틸리우스는 코르넬리우스에게 말했다. “보다시피 전투는 정체되고 있고, 적의 공포는 저항함에 따라 예상외로 완고해지고 있어서, 그것이 대담함으로 뒤바뀔 위험이 있소。
equestrem procellam excitemus oportet, si turbare ac statu movere volumus. itaque vel tu ad prima signa proelium sustine, ego inducam in pugnam equites; vel ego hic in prima acie rem geram, tu quattuor legionum equites in hostem emitte.”
우리가 적을 교란하고 그 위치에서 움직이게 하려면 기병의 폭풍을 일으켜야 하오. 그러니 그대가 최전선에서 전투를 지탱해 주면 내가 기병들을 전투에 투입하겠소. 아니면 내가 여기 제일선에서 전투를 지휘할 테니, 그대가 네 군단의 기병들을 적에게 돌격시키시오.”
utram vellet praetor muneris partem proconsule accipiente,1 Quinctilius praetor cum filio, cui Marco praenomen erat, inpigro iuvene ad equites pergit iussosque escendere in equos repente in hostem emittit.
법무관이 원하는 임무의 역할을 전직 집정관이 수용하자, 법무관 퀸크틸리우스는 마르쿠스라는 개인명을 가진 정력적인 청년인 아들과 함께 기병들에게로 나아가, 말에 올라타라고 명령한 후 돌연 적을 향해 돌격시켰다。
tumultum equestrem auxit clamor ab legionibus additus. nec stetisset hostium acies, ni Mago ad primum equitum motum paratos elephantos extemplo in proelium induxisset.
기병들의 소란에 보병 군단들로부터 더해진 함성이 혼란을 키웠다. 마고가 기병들의 첫 움직임에 맞춰 미리 준비해 둔 코끼리들을 즉시 전투에 투입하지 않았더라면 적의 전열은 버텨내지 못했을 것이다。
ad quorum stridorem odoremque et aspectum territi equi vanum equestre auxilium fecerunt. et ut turbae permixtus, ubi cuspide uti et comminus gladio posset, roboris maioris Romanus eques erat, ita in ablatum paventibus procul equis2 melius ex intervallo Numidae iaculabantur.
그 코끼리들의 울음소리와 냄새 및 모습에 겁을 먹은 말들은 기병의 원조를 무위로 돌려놓았다. 혼전 중에 창을 사용하고 근접전에서 칼을 쓸 수 있을 때는 로마 기병이 더 뛰어난 힘을 지녔으나, 말들이 겁을 먹고 멀리 달아난 상태에서는 누미디아인들이 거리를 두고 창을 던지는 편이 더 나았다。
simul et peditum legio duodecima, magna ex parte caesa, pudore magis quam viribus tenebat locum;
동시에 보병 제12군단도 상당 부분이 살상되어 힘보다는 수치심에 의지해 자리를 지켰다。
nec diutius tenuisset, ni ex subsidiis tertia decuma legio in primam aciem inducta proelium dubium excepisset. Mago quoque ex subsidiis Gallos integrae legioni opposuit.
만약 예비대에서 제13군단이 제일선으로 투입되어 승패가 불확실한 전투를 이어받지 않았더라면 더는 버티지 못했을 것이다. 마고 역시 예비대에서 가울인들을 보내 이 온전한 군단에 맞서게 했다。
quibus haud magno certamine fusis hastati legionis undecimae conglobant sese atque elephantos iam etiam peditum aciem turbantes invadunt.
대단한 전투도 없이 그들이 패퇴하자 제11군단의 하스타티들이 대형을 밀집시키고는, 이제 보병들의 전열마저 교란하던 코끼리들을 덮쳤다。
in quos cum pila confertos coniecissent, nullo ferme frustra emisso omnes retro in aciem suorum averterunt; quattuor gravati vulneribus conruerunt.
그들이 밀집한 코끼리들을 향해 투창을 던지자 거의 빗나가는 것 없이 모두를 아군의 전열 쪽으로 되돌려 보냈고, 그중 네 마리는 중상을 입고 쓰러졌다。
tum primum commota hostium acies, simul omnibus equitibus, ut aversos videre elephantos, ad augendum pavorem ac tumultum effusis. sed donec stetit ante signa Mago, gradum sensim referentes ordines et tenorem pugnae servabant;
그때 비로소 적의 전열이 흔들렸고, 코끼리들이 돌아서는 것을 보자마자 모든 기병이 공포와 소란을 더하기 위해 일제히 달려들었다. 그러나 마고가 군기들 앞에 서 있는 동안에는 부대들이 서서히 물러나면서도 대열과 전투의 흐름을 유지하고 있었다。
postquam femine transfixo cadentem auferrique proelio prope exsanguem videre, extemplo in fugam omnes versi. ad quinque milia hostium eo die caesa et signa militaria duo et viginti capta.
그가 허벅지를 꿰뚫려 쓰러지고 거의 빈사 상태로 전장에서 실려 나가는 것을 보게 되자, 즉시 전원이 도망치기 시작했다. 그날 적군 약 오천 명이 살상되고 스물두 개의 군기가 노획되었다。
nec Romanis incruenta victoria fuit: duo milia et trecenti de exercitu praetoris, pars multo maxima ex legione duodecima amissi;
로마인들에게도 피해가 없는 승리는 아니었다. 법무관의 군대에서 이천삼백 명이 손실되었는데, 그중 압도적으로 많은 부분이 제12군단에서 나왔다。
inde et tribuni militum duo, M. Cosconius et M. Maevius; tertiae decimae quoque legionis, quae postremo proelio adfuerat, C. Helvius tribunus militum in restituenda pugna cecidit, et duo et viginti ferme inlustres equites obtriti ab elephantis cum centurionibus aliquot perierunt. et longius certamen fuisset, ni vulnere ducis concessa victoria esset.3
그중에는 군사 호민관 두 명인 마르쿠스 코스코니우스와 마르쿠스 매비우스도 있었다. 마지막 전투에 참여했던 제13군단의 군사 호민관 가이우스 헬비우스 역시 전열을 재정비하던 중에 전사했으며, 약 스물두 명의 저명한 기병들이 몇몇 백인대장들과 함께 코끼리들에게 밟혀 사망했다. 만약 장군의 부상으로 승리가 주어지지 않았더라면 전투는 더 오래 지속되었을 것이다。
- 30.18.5utram vellet praetor muneris partem proconsule accipiente
독립탈격구 proconsule accipiente(전직 집정관이 수용하는 상황에서)의 내부에서, 간접의문절 utram vellet praetor muneris partem(법무관이 어느 임무의 역할을 원하는가)이 분사 accipiente의 의미상 목적어로 매몰되어 있는 복잡한 포섭 구조이다. utram은 partem을 수식하며, muneris는 이를 수식하는 속격이다.
- 30.18.7in ablatum paventibus procul equis
paventibus procul equis는 "말들이 멀리 겁을 먹고 달아나는 상황에서"를 뜻하는 독립탈격구이다. in ablatum은 전치사 in과 동사 aufero의 완료수동분사 중성 단수 대격의 명사적 용법으로 이루어져 "달아난 상태"를 뜻한다. 두 요소가 결합하여 기병들이 말을 제어하지 못하고 흩어지는 상황을 묘사한다.
- 30.18.15et longius certamen fuisset, ni vulnere ducis concessa victoria esset
주절(fuisset)과 조건절(concessa... esset, 주어는 victoria) 모두에서 접속법 과거완료를 사용하여 과거의 사실에 반대되는 가정을 나타내는 반실가상 조건문이다. "만약 장군의 부상으로 승리가 주어지지 않았더라면 전투는 더 오래 지속되었을 것이다"라는 의미가 된다.
번역: Gemini 3.5 Flash (2026-05-25 공개) · 수정 이력 (2건, 최근 2026-10-12)
- 2026-10-12 표기 통일 — 번역문 2건
