- 저본
- Titi Livi ab urbe condita libri editionem priman, Pars I-IV, Libri I-XL. Editio Stereotypica. Weissenborn, Wilhelm; Mueller, Moritz, editors. Leipzig: Teubner, 1884-1911.
- 번역
- AI 생성(gemini-3.5-flash) — 기계 번역으로 오류가 있을 수 있습니다
- 언어
- 日本語 · English · 简体中文 · 한국어
- CTS URN
- urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:3.22.1-3.22.9
- 출력
- Humanitext Reader · reader.humanitext.ai · 2026-11-01
집정관 파비우스와 코르넬리우스가 선출되었고, 볼스키족의 위협과 안티움 식민시의 이탈 우려에 대응하여 파비우스는 세 민족으로 구성된 군대를 조직해 적진을 급습하여 대승을 거두었다.
consules creati Q. Fabius Vibulanus tertium et L. Cornelius Maluginensis. census actus eo anno; lustrum propter Capitolium captum, consulem occisum condi religiosum fuit.1
퀸투스 파비우스 위불라누스가 세 번째로, 루키우스 코르넬리우스 말루기넨시스가 집정관으로 선출되었다. 그해에 인구 조사가 시행되었다. 카피톨리움이 점령당하고 집정관이 살해되었기 때문에, 정화 의식을 마무리하는 것은 종교적 장애가 있다고 여겨졌다.
Q. Fabio, L. Cornelio consulibus principio statim anni res turbulentae. instigabant plebem tribuni; bellum ingens a Volscis et Aequis Latini atque Hernici nuntiabant: iam Antii Volscorum legiones esse. et ipsam coloniam ingens metus erat defecturam;2 aegreque impetratum a tribunis, ut bellum praeverti sinerent. consules inde partiti provincias:
퀸투스 파비우스와 루키우스 코르넬리우스가 집정관이던 해의 벽두부터 즉각 사태가 요동쳤다. 호민관들은 평민들을 선동하고 있었고, 라티움인들과 헤르니키인들은 볼스키인들과 에쿠이인들로부터 엄청난 전쟁이 닥쳤음을, 즉 이미 안티움에 볼스키인들의 군단이 와 있음을 알렸다. 또한 그 식민시 자체가 배반할 것이라는 큰 두려움이 있었다. 그리고 호민관들로부터 전쟁에 먼저 대처하도록 허용해 달라는 승인을 간신히 얻어냈다. 그 후 집정관들은 임무를 분담했다.
Fabio ut legiones Antium duceret datum, Cornelio ut Romae praesidio esset, ne qua pars hostium, qui Aequis mos erat, ad populandum veniret.
파비우스에게는 군단을 이끌고 안티움으로 진군하는 임무가 주어졌고, 코르넬리우스에게는 에쿠이족의 관습인 것처럼 적의 일부가 약탈하러 오는 일이 없도록 로마를 수비하는 임무가 주어졌다.
Hernici et Latini iussi milites dare ex foedere; duaeque partes sociorum in exercitu, tertia civium fuit. postquam ad diem praestitutum venerunt socii, consul extra portam Capenam castra locat. inde lustrato exercitu Antium profectus haud procul oppido stativisque hostium consedit.
헤르니키인들과 라티움인들은 조약에 따라 군사를 제공하라는 명령을 받았다. 군대 중 동맹국 병사가 3분의 2였고, 시민 병사가 3분의 1이었다. 정해진 기일에 동맹국 군사들이 도착하자, 집정관은 카페나 문 밖에 진영을 마련했다. 거기서 군대를 정화한 후 안티움으로 출발하여, 도시와 적의 상설 진영에서 멀지 않은 곳에 자리를 잡았다.
ubi cum Volsci, quia nondum ab Aequis venisset exercitus, dimicare non ausi, quem ad modum quieti vallo se tutarentur, pararent,3 postero die Fabius non permixtam unam sociorum civiumque, sed trium populorum tres separatim acies circa vallum hostium instruxit; ipse erat medius cum legionibus Romanis.
거기서 볼스키인들은 에쿠이족의 군대가 아직 도착하지 않았기 때문에 감히 싸우려 하지 않고, 어떻게 하면 조용히 방벽으로 자신들을 보호할 것인지 준비하고 있었는데, 다음 날 파비우스는 동맹국 병사와 시민 병사가 뒤섞인 하나의 대열이 아니라, 세 민족의 세 개의 개별적인 대열을 적의 방벽 주위에 배치했다. 그 자신은 로마 군단과 함께 중앙에 있었다.
inde signum observare iussit, ut pariter et socii rem inciperent referrentque pedem, si receptui cecinisset.4 equites item suae cuique parti post principia collocat.
그 후 그는 신호를 주시하라고 명령했으니, 이는 동맹국 병사들도 동시에 전투를 개시하고, 만약 후퇴 신호가 울린다면 물러나게 하기 위함이었다. 또한 기병들을 각 부대의 전열 후방에 배치했다.
ita trifariam adortus castra circumvenit et, cum undique instaret, non sustinentes impetum Volscos vallo deturbat. transgressus inde munitiones pavidam turbam inclinatamque in partem unam castris expellit.
이처럼 세 갈래로 공격하여 진영을 포위하고 사방에서 압박해 들어가자, 돌격을 견디지 못한 볼스키인들을 방벽에서 몰아냈다. 그 뒤 방벽을 넘어, 겁에 질려 한쪽으로 무너진 군중을 진영 밖으로 몰아냈다.
inde effuse fugientes eques, cui superare vallum haud facile fuerat, cum ad id spectator pugnae adstitisset, libero campo adeptus parte victoriae fruitur5 territos caedendo.
그 뒤 사방으로 흩어져 달아나는 자들을, 방벽을 넘기가 쉽지 않아 그때까지 전투의 방관자로 서 있었던 기병들이 탁 트인 평원에서 따라잡아, 겁에 질린 자들을 베어 넘김으로써 승리의 몫을 누렸다.
magna et in castris et extra munimenta caedes fugientium fuit, sed praeda maior, quia vix arma secum efferre hostis potuit. deletusque exercitus foret, ni6 fugientis silvae texissent.
진영 안에서도 방벽 밖에서도 달아나는 자들의 대대적인 학살이 자행되었으나, 노획물은 그보다 더 많았으니, 왜냐하면 적이 무기를 지니고 탈출하는 일이 거의 불가능했기 때문이다. 그리고 만약 숲이 달아나는 자들을 가려주지 않았다면, 군대는 전멸했을 것이다.
- 3.22.1condi religiosum fuit
수동 부정사 condi는 명사구 lustrum condi를 구성하여 비인칭 표현인 religiosum fuit의 주어가 된다. 형용사 religiosus는 여기에서 '종교적 장애가 있는', '부정(不淨)한'이라는 뜻이다.
- 3.22.2defecturam
주절의 명사구 ingens metus erat(큰 두려움이 있었다)에 의해 인도되는 대격 부정사구(간접 화법)의 미래 능동 분사로, esse가 생략되었다. 주어는 대격인 ipsam coloniam이다.
- 3.22.5ubi cum Volsci ... pararent
복잡한 중첩 구조의 정리. cum절의 주동사는 pararent이며, 그 주어는 Volsci이다. 그 사이에 이유를 나타내는 quia절, 분사구 dimicare non ausi, 그리고 pararent의 목적어가 되는 간접 의문절 quem ad modum ... tutarentur가 삽입되어 있다.
- 3.22.6receptui cecinisset
cecinisset은 canere(나팔이 울리다)의 과거완료 접속법 3인칭 단수로, 비인칭적이거나 '나팔수가'를 주어로 삼는다. receptui는 목적을 나타내는 여격이다(receptui canere는 '후퇴 신호를 불다'라는 관용 표현).
- 3.22.8eques ... fruitur
주어인 단수 명사 eques는 집합 명사(기병대)로 기능하며, 이에 대응하는 주동사 fruitur도 3인칭 단수형을 취한다. 그 사이에 선행사 eques를 수식하는 관계절 cui... fuerat과, 시간과 배경을 나타내는 cum절이 삽입되어 있다.
- 3.22.9deletusque exercitus foret, ni
과거 사실에 반대되는 조건문(반실가상). foret은 esset의 대체 형태이며, 수동태 과거완료(접속법)의 조동사로서 deletus와 함께 deletus esset(전멸했을 것이다)을 구성한다. 조건절은 부정 조건을 나타내는 접속사 ni에 의해 인도된다.
