- 저본
- Titi Livi ab urbe condita libri editionem priman, Pars I-IV, Libri I-XL. Editio Stereotypica. Weissenborn, Wilhelm; Mueller, Moritz, editors. Leipzig: Teubner, 1884-1911.
- 번역
- AI 생성(gemini-3.5-flash) — 기계 번역으로 오류가 있을 수 있습니다
- 언어
- 日本語 · English · 简体中文 · 한국어
- CTS URN
- urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:3.2.1-3.2.13
- 출력
- Humanitext Reader · reader.humanitext.ai · 2026-11-02
집정관 세르빌리우스의 군대가 질병으로 라티움에 머문 후, 새 집정관 파비우스가 아이쿠이인들에게 평화와 전쟁 중 하나를 선택하도록 요구한다. 그들의 거부로 전투가 벌어지고, 로마군에게 패배한 아이쿠이인들은 유격전으로의 전환을 꾀한다.
Q. Servilius insequenti anno — is enim cum Sp. Postumio consul fuit — in Aequos missus in Latino agro stativa habuit. quies necessaria morbo inplicitum exercitum tenuit.
다음 해에 퀸투스 세르빌리우스는—그는 스푸리우스 포스투미우스와 함께 집정관이었는데—아이쿠이인들에게 파견되어 라티움 영토에 상설 진영을 구축했다. 질병에 걸린 군대를 붙잡아 두기 위해 필요한 휴식이 주어졌다.
extractum in tertium annum bellum est Q. Fabio et T. Quinctio consulibus. Fabio extra ordinem, quia is victor pacem Aequis dederat, ea provincia data.
퀸투스 파비우스와 티투스 퀸크티우스가 집정관일 때 전쟁은 3년째로 끌게 되었다. 파비우스에게는 특별히, 그가 승자로서 아이쿠이인들에게 평화를 주었던 자였기 때문에, 그 임무가 주어졌다.
qui haud dubia spe profectus famam nominis sui pacaturam Aequos, legatos in concilium gentis missos nuntiare iussit Q. Fabium consulem dicere, se1 ex Aequis pacem Romam tulisse, ab Roma Aequis bellum adferre eadem dextera armata, quam pacatam illis antea dederat.
그는 자신의 이름의 명성이 아이쿠이인들을 평정하리라는 확실한 희망을 품고 출발하여, 그 부족의 회의에 파견된 사절들에게 이렇게 전하라고 명령했다. 즉, 집정관 퀸투스 파비우스가 말하기를, 자신은 아이쿠이인들로부터 로마로 평화를 가져왔으나, 이제는 이전에 그들에게 평화롭게 내밀었던 것과 동일하게 무장한 오른손으로 로마로부터 아이쿠이인들에게 전쟁을 가져오고 있다는 것이었다.
quorum id perfidia et periurio fiat,2 deos nunc testes esse, mox fore ultores. se tamen, utcumque sit, etiam nunc paenitere sua sponte Aequos quam pati hostilia malle.
누구의 배신과 서약 위반으로 인해 이 일이 일어나고 있는지에 대해 신들이 지금은 증인이시며 곧 복수자가 되실 것이라는 점이었다. 하지만 그는 사정이 어떠하든 간에, 지금이라도 아이쿠이인들이 적대 행위를 겪기보다는 스스로 뉘우치기를 바란다는 것이었다.
si paeniteat, tutum receptum ad expertam clementiam fore; sin periurio gaudeant, dis magis iratis quam hostibus gesturos bellum.
만약 뉘우친다면 이미 겪어 본 자비로의 안전한 대피처가 있을 것이나, 만약 서약 위반을 기뻐한다면 그들은 적들보다 오히려 더 진노한 신들을 상대로 전쟁을 치르게 될 것이라는 점이었다.
haec dicta adeo nihil moverunt quemquam, ut legati prope violati sint, exercitusque in Algidum adversus Romanos missus.
이 말은 누구의 마음도 전혀 움직이지 못하여 사절들은 거의 해를 입을 뻔했고, 로마인들에 대항하여 알기두스로 군대가 파견되었다.
quae ubi Romam sunt nuntiata, indignitas rei magis quam periculum consulem alterum ab urbe excivit. ita duo consulares exercitus ad hostem accessere acie instructa, ut confestim dimicarent.
이 소식이 로마에 전해지자, 위험 자체보다는 사태의 굴욕스러움이 다른 집정관을 도시에서 출정하게 만들었다. 그리하여 두 개의 집정관 군대가 즉각 전투를 치를 수 있도록 대열을 정렬한 채 적에게 접근했다.
sed cum forte haud multum diei superesset, unus ab statione hostium exclamat:
그러나 마침 낮 시간이 얼마 남지 않았을 때, 적의 초소에서 한 사람이 외쳤다.
“ostentare hoc est, Romani, non gerere bellum. in noctem inminentem aciem instruitis; longiore luce ad id certamen, quod instat, nobis opus est. crastino die oriente sole redite in aciem; erit copia pugnandi; ne timete.”
“로마인들이여, 이것은 전쟁을 보여주는 것이지 치르는 것이 아니다. 그대들은 다가오는 밤을 향해 대열을 정렬하고 있다. 우리에게는 눈앞에 닥친 이 전투를 위해 더 긴 낮의 빛이 필요하다. 내일 해가 뜰 때 대열로 돌아오라. 싸울 기회는 충분할 것이니, 두려워하지 마라.”
his vocibus inritatus miles in diem posterum in castra reducitur longam venire noctem ratus, quae moram certamini faceret. tum quidem corpora cibo somnoque curant; ubi inluxit postero die, prior aliquanto constitit Romana acies; tandem et Aequi processere.
이 말에 자극받은 병사들은 전투를 지연시키는 밤이 길게 올 것이라 생각하며 다음 날까지 진영으로 철수했다. 그때는 참으로 음식과 수면으로 몸을 돌보았고, 다음 날 날이 밝자 로마군 대열이 훨씬 먼저 자리를 잡았으며, 이윽고 아이쿠이인들도 나아갔다.
proelium fit utrimque vehemens, quod et Romanus ira odioque pugnabat, et Aequos conscientia contracti culpa periculi3 et desperatio futurae sibi postea fidei ultima audere et experiri cogebat.
양측의 격렬한 전투가 벌어졌다. 로마인은 분노와 증오로 싸웠고, 아이쿠이인들은 스스로의 잘못으로 자초한 위험에 대한 자각과 향후 신뢰를 얻을 수 없으리라는 절망감 때문에 극단적인 시도를 감행하도록 강요받았기 때문이다.
non tamen sustinuere aciem Romanam Aequi; pulsique cum in fines suos se recepissent, nihilo inclinatioribus ad pacem animis ferox multitudo increpare duces, quod in aciem, qua pugnandi arte Romanus excellat, commissa res sit;4 Aequos populationibus incursionibusque meliores esse, et multas passim manus quam magnam molem unius exercitus rectius bella gerere.
그러나 아이쿠이인들은 로마군의 대열을 견뎌내지 못했다. 패퇴하여 자신들의 영토로 퇴각했으나, 평화로 마음이 조금도 기울지 않은 채, 사나운 군중은 지도자들을 비난했다. 로마인이 전투 기술에서 탁월한 정면 대결의 전열에 승부를 맡겼다는 이유였고, 아이쿠이인들은 약탈과 기습에 더 뛰어나며, 단일한 대군의 거대한 덩어리보다는 여기저기 흩어진 여러 소부대들이 더 올바르게 전쟁을 수행할 수 있다는 것이었다.
- 3.2.3legatos in concilium gentis missos nuntiare iussit Q. Fabium consulem dicere, se...
다중 부정사를 포함하는 간접 화법의 구조. 주동사 iussit가 부정사 nuntiare를 지배하며, 그 의미상 주어는 legatos ... missos이다. nuntiare는 다시 대격과 부정사 구문인 Q. Fabium consulem dicere를 목적어로 취하고, dicere는 se ... tulisse와 ab Roma ... adferre라는 대격과 부정사 구문을 이끈다.
- 3.2.4quorum id perfidia et periurio fiat
동사 fiat는 간접 화법(Oratio Obliqua) 내의 종속절(관계절)에 위치하므로 접속법을 취하고 있다. 관계대명사 quorum은 앞서 언급된 아이쿠이인들을 가리킨다.
- 3.2.11conscientia contracti culpa periculi
도치(hyperbaton)가 나타나는 구조이다. 속격 구문 contracti ... periculi(초래된 위험의)가 conscientia(자각)를 수식하며, 탈격 culpa(과실로 인해)가 수동분사 contracti를 수식한다.
- 3.2.12quod in aciem, qua pugnandi arte Romanus excellat, commissa res sit
접속법 sit는 quod절이 저자(리비우스)의 객관적 진술이 아니라, 비난을 퍼붓는 군중(ferox multitudo)이 주장한 주관적 이유를 나타내기 때문에 사용되었다. 그 안의 관계절 동사 excellat 역시 간접 화법의 영향으로 접속법을 취하고 있다.
