- 저본
- Titi Livi ab urbe condita libri editionem priman, Pars I-IV, Libri I-XL. Editio Stereotypica. Weissenborn, Wilhelm; Mueller, Moritz, editors. Leipzig: Teubner, 1884-1911.
- 번역
- AI 생성(gemini-3.5-flash) — 기계 번역으로 오류가 있을 수 있습니다
- 언어
- 日本語 · English · 简体中文 · 한국어
- CTS URN
- urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:27.1.1-27.1.15
- 출력
- Humanitext Reader · reader.humanitext.ai · 2026-10-29
집정관 마르켈루스의 사므니움 도시 탈환과 헤르도네아 인근에서 발생한 전직 집정관 풀비우스가 이끄는 로마군의 대패, 그리고 이어진 한니발의 헤르도네아 파괴와 주민 강제 이주를 묘사한다.
hic status rerum in Hispania erat. in Italia consul Marcellus Salapia per proditionem recepta Marmoreas et Meles de Samnitibus vi cepit.
이것이 히스파니아의 정세였다. 이탈리아에서는 집정관 마르켈루스가 배신을 통해 살라피아를 복속시킨 후, 사므니움인들로부터 마르모레아이와 메레스를 무력으로 빼앗았다.
ad tria milia1 militum ibi Hannibalis, quae praesidii causa relicta erant, oppressa. praeda — et aliquantum eius fuit militi concessa. tritici quoque ducenta quadraginta milia modium et centum decem milia hordei inventa.
그곳에 수비를 위해 남겨져 있던 한니발의 군사 약 3,000명이 전멸되었다. 전리품은—그 양도 꽤 많았으나—군사들에게 지급되었다. 밀 240,000모디우스와 보리 110,000모디우스도 발견되었다.
ceterum nequaquam inde tantum gaudium fuit quanta clades intra paucos dies accepta est haud procul Herdonea urbe.
그러나 이로부터 얻은 기쁨은, 며칠 뒤 헤르도네아 시에서 그리 멀지 않은 곳에서 겪게 된 대패배에 비하면 결코 큰 것이 아니었다.
castra ibi Cn. Fulvius proconsul habebat spe recipiundae Herdoneae, quae post Cannensem cladem ab Romanis defecerat, nec loco satis tuto posita nec praesidiis firmata.
전직 집정관 그나이우스 풀비우스는 칸나이 대패 이후 로마인들로부터 이탈했던 헤르도네아를 되찾겠다는 희망을 품고 그곳에 진영을 치고 있었으나, 그 진영은 충분히 안전한 곳에 위치하지도 않았고 수비대로 강화되어 있지도 않았다.
neglegentiam insitam ingenio ducis augebat spes ea, quod labare iis adversus Poenum fidem senserat, postquam Salapia amissa excessisse iis locis in Bruttios Hannibalem auditum est.2
장군의 천성적인 태만함을 그 희망이 더욱 부추겼으니, 살라피아를 잃은 후 한니발이 그 지역을 떠나 브루티움 지방으로 퇴각했다는 소문이 들리자, 카르타고인에 대한 그들의 충성심이 흔들리고 있음을 그가 감지했기 때문이었다.
ea omnia ab Herdonea per occultos nuntios delata Hannibali simul curam sociae retinendae urbis et spem fecere incautum hostem adgrediendi. exercitu expedito, ita ut famam prope praeveniret, magnis itineribus ad Herdoneam contendit et, quo plus terroris hosti obiceret, acie instructa accessit.
이 모든 상황이 은밀한 전령들을 통해 헤르도네아로부터 한니발에게 전달되었고, 이는 동맹시를 보존해야 한다는 염려와 동시에 방비가 허술한 적을 공격할 수 있다는 희망을 그에게 심어주었다. 그는 군대를 가볍게 하여 소문보다 거의 앞서갈 정도의 강행군으로 헤르도네아로 향했고, 적에게 더 큰 공포를 안겨주기 위해 전열을 가다듬고 접근했다.
par audacia Romanus, consilio et viribus impar, copiis raptim eductis conflixit. quinta legio et sinistra ala acriter pugnam inierunt.
대담함에 있어서는 동등했으나 계책과 전력에 있어서는 열세였던 로마인은 서둘러 군대를 이끌고 나와 격돌했다. 제5군단과 좌익 동맹군 날개가 격렬하게 전투에 돌입했다.
ceterum Hannibal signo equitibus dato, ut, cum pedestres acies occupassent praesenti certamine oculos animosque, circumvecti pars3 castra hostium pars terga pugnam spectantium invaderent, ipse Cn. Fulvi similitudinem nominis quia Cn. Fulvium praetorem biennio ante in isdem devicerat locis, increpans, similem eventum pugnae fore adfirmabat.
그러나 한니발은 기병들에게 신호를 보내, 보병 전열이 눈앞의 전투로 눈과 마음을 빼앗고 있는 동안 우회하여 일부는 적의 진영을, 일부는 전투를 바라보고 있는 자들의 배후를 공격하도록 하고, 자신은 그나이우스 풀비우스라는 이름의 유사성을 —2년 전에 같은 장소에서 전직 법무관 그나이우스 풀비우스를 격파한 적이 있었기 때문인데—조롱하며, 이 전투의 결과도 유사할 것이라고 장담했다.
neque ea spes vana fuit; nam cum comminus acie et peditum certamine multi cecidissent Romanorum, starent tamen ordines signaque, equestris tumultus a tergo, simul a castris clamor hostilis auditus sextam ante legionem,4 quae in secunda acie posita prior ab Numidis turbata est, quintam deinde atque eos, qui ad prima signa erant, avertit.
그리고 그 희망은 헛되지 않았다. 백병전과 보병들의 전투로 많은 로마인들이 쓰러졌으나, 그럼에도 대열과 군기가 유지되고 있었을 때, 배후에서의 기병들의 소요와 동시에 진영으로부터 들려온 적의 함성이, 제2열에 배치되어 누미디아인들에게 가장 먼저 교란당했던 제6군단을 먼저 패주시켰고, 이어서 제5군단과 최전선 군기 주변에 있던 자들을 패주시켰기 때문이다.
pars in fugam effusi, pars in medio caesi, ubi et ipse Cn. Fulvius cum undecim tribunis militum cecidit.
일부는 도망치다 흩어졌고, 일부는 한가운데에서 살육당했으며, 그곳에서 그나이우스 풀비우스 자신도 11명의 군사 호민관들과 함께 전사했다.
Romanorum sociorumque quot caesa in eo proelio milia sint, quis pro certo adfirmet,5 cum alibi : tredecim milia, alibi haud plus quam septem inveniam? castris praedaque victor potitur.
이 전투에서 전사한 로마인과 동맹군의 수가 몇 천 명에 달하는지 누가 확실하게 단언할 수 있겠는가? 어떤 기록에서는 13,000명으로, 다른 기록에서는 7,000명 이하로 내가 발견하고 있기 때문이다. 승리자는 진영과 전리품을 차지했다.
Herdoneam quia et defecturam fuisse6 ad Romanos comperit nec mansuram in fide, si inde abscessisset, multitudine omni Metapontum ac Thurios traducta incendit; occidit principes, qui cum Fulvio conloquia occulta habuisse comperti sunt.
한니발은 헤르도네아가 로마인들에게 이탈하려 했다는 것과, 자신이 그곳을 떠나면 충성심을 지키지 않으리라는 것을 알았기 때문에, 모든 주민을 메타폰툼과 투리이로 이주시키고 성읍을 불태웠다. 그리고 풀비우스와 은밀하게 회동을 가진 것이 드러난 지도자들을 처형했다.
Romani, qui ex tanta clade evaserant, diversis itineribus semermes ad Marcellum consulem in Samnium perfugerunt.
이 대참사에서 벗어난 로마인들은 여러 경로를 통해 거의 무장도 하지 못한 채 사므니움에 있던 집정관 마르켈루스에게로 도망쳤다.
- 27.1.2ad tria milia
전치사 ad가 부사적으로 '약', '최대 ~까지'라는 뜻으로 사용되어 tria milia가 주어가 된다. 따라서 생략된 sunt에 걸리는 과거분사 oppressa는 중성 복수 주격으로서 tria milia에 성·수 일치하고 있다.
- 27.1.5auditum est
비인칭 수동태로 사용되어 대격+부정사 구문인 Hannibalem excessisse(한니발이 퇴각했다는 것)를 실질적인 주어로 취하고 있으며, 그 내부에 탈격 독립구 Salapia amissa가 삽입되어 있다.
- 27.1.8circumvecti pars... pars...
복수 주격 분사 circumvecti는 equitibus(여격)가 의미상 가리키는 기병들(복수)에 일치하고 있으며, 여기에 pars... pars...가 부분 동격으로 이어진다. 복수 동사 invaderent는 단수인 각각의 pars가 아니라, 전체 복수 주어의 의미에 이끌려 일치하는 의미상의 일치(synesis)를 보여준다.
- 27.1.11sextam ante legionem
여기서 ante는 명사를 지배하는 전치사가 아니라, '가장 먼저', '다른 것들보다 앞서'라는 뜻으로 동사 avertit를 수식하는 부사로 사용되었다.
- 27.1.13quis pro certo adfirmet
접속법 현재 adfirmet는 수사 의문문에서 가능성이나 의구심을 나타내는 '잠재 접속법(가능성의 접속법)'으로 기능하고 있다.
- 27.1.14defecturam fuisse
간접 화법에서 '능동 미래분사+fuisse' 형태로, 직접 화법에서의 조건문 귀결절(defectura fuit 또는 defectura esset, "이탈했을 것이다 / 이탈할 것이었다")을 나타낸다.
번역: Gemini 3.5 Flash (2026-05-25 공개) · 수정 이력 (1건, 최근 2026-09-21)
- 2026-09-21 AI 교열 — 주석 1건
