- 저본
- Titi Livi ab urbe condita libri editionem priman, Pars I-IV, Libri I-XL. Editio Stereotypica. Weissenborn, Wilhelm; Mueller, Moritz, editors. Leipzig: Teubner, 1884-1911.
- 번역
- AI 생성(gemini-3.5-flash) — 기계 번역으로 오류가 있을 수 있습니다
- 언어
- 日本語 · English · 简体中文 · 한국어
- CTS URN
- urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:25.34.1-25.34.14
- 출력
- Humanitext Reader · reader.humanitext.ai · 2026-10-28
푸블리우스 시피오는 마시니사가 이끄는 누미디아 기병들의 끈질긴 공격으로 포위당한다. 전황을 타개하고자 인디빌리스를 야습하지만 카르타고군을 포함한 다중 협공에 휘말려 시피오는 전사하고 로마군은 궤멸적인 패주를 겪는다.
per eosdem dies P. Scipionem par terror, periculum maius ab novo hoste urgebat.
같은 날들 동안, 푸블리우스 시피오에게도 유사한 공포와 새로운 적에 의한 더 큰 위험이 들이닥치고 있었다.
Masinissa erat iuvenis, eo tempore socius Carthaginiensium, quem deinde clarum potentemque Romana fecit amicitia. is tum cum equitatu Numidarum et advenienti P. Scipioni occurrit et deinde adsidue dies noctesque infestus aderat, ut non vagos tantum procul a castris lignatum pabulatumque1 progressos exciperet, sed ipsis obequitaret castris invectusque in medias saepe stationes omnia ingenti tumultu turbaret.
마시니사는 당시 청년으로 카르타고인의 동맹자였는데, 훗날 로마와의 우호 관계가 그를 명성 있고 강력하게 만들었다. 그는 그때 누미디아인의 기병과 함께, 행군해 오는 푸블리우스 시피오를 가로막았고, 그 후로도 밤낮으로 끊임없이 적대하며 끈질기게 괴롭혔다. 그리하여 그는 진영에서 멀리 떨어져 땔나무와 사료를 구하러 나선 낙오자들을 사로잡았을 뿐만 아니라, 진영 자체까지 말을 타고 접근하여 자주 전초부대 한가운데로 돌격하여 거대한 혼란으로 모든 것을 어지럽혔다.
noctibus quoque saepe incursu repentino in portis valloque trepidatum est, nec aut locus aut tempus ullum vacuum a metu ac sollicitudine erat Romanis, compulsique intra vallum adempto rerum omnium usu. cum prope iusta obsidio esset futuramque artiorem eam appareret,2 si se Indibilis, quem cum septem milibus et quingentis Suessetanorum adventare fama erat, Poenis coniunxisset, dux cautus et providens Scipio victus necessitatibus temerarium capit consilium, ut nocte Indibili obviam iret et, quocumque occurrisset loco, proelium consereret.
밤에도 자주 갑작스러운 습격으로 문과 토성 주변에서 소동이 일어났으며, 로마인들에게는 장소나 시간을 막론하고 공포와 불안에서 벗어날 수 있는 때가 없었다. 그리하여 그들은 모든 물자의 이용을 차단당한 채 토성 안으로 밀려났다. 그것은 거의 정식 포위 공격에 가까웠고, 만약 인디빌리스(그가 7,500명의 수에세타니인을 이끌고 오고 있다는 소문이 있었다)가 카르타고인들과 합류한다면 그 포위가 한층 더 좁혀질 것이 명백해 보였기에, 신중하고 선견지명이 있는 장군 시피오는 어쩔 수 없는 상황에 굴복하여, 밤중에 인디빌리스를 맞으러 나가 마주치는 곳이 어디든 전투를 벌이겠다는 대담한 결정을 내렸다.
relicto igitur modico praesidio in castris praepositoque Ti. Fonteio legato media nocte profectus cum obviis hostibus manus conseruit.
그리하여 진영에 적당한 수비대를 남겨두고 부장 티베리우스 폰테이우스에게 지휘를 맡긴 뒤, 한밤중에 출발하여 마주친 적들과 육탄전을 벌였다.
agmina magis quam acies pugnabant, superior tamen, ut in tumultuaria pugna, Romanus erat. ceterum et equites Numidae repente, quos fefellisse se dux ratus erat,3 ab lateribus circumfusi magnum terrorem intulere, et contracto adversus Numidas certamine novo tertius insuper advenit hostis, duces Poeni adsecuti ab tergo iam pugnantis; ancepsque proelium Romanos circumsteterat incertos, in quem potissimum hostem quamve in partem conferti eruptionem facerent.
전열을 갖춘 전투라기보다는 행군 대열끼리의 싸움이었으나, 혼전 중에 늘 그렇듯 로마군이 우세했다. 그러나 장군이 따돌렸다고 믿었던 누미디아 기병들이 갑자기 측면에서 포위하며 큰 공포를 안겨주었다. 누미디아인들을 상대로 새로운 전투가 벌어지자, 게다가 제3의 적이 들이닥쳤으니, 뒤쫓아 온 카르타고의 장군들이 이미 싸우고 있던 로마군을 배후에서 공격한 것이다. 이중의 전투가 밀집한 로마군을 에워싸며 그들을 혼란에 빠뜨렸다. 그들은 밀집한 채로 어떤 적을 향해, 혹은 어느 방향으로 가장 먼저 돌파구를 열어야 할지 알 수 없었다.
pugnanti hortantique imperatori et offerenti se,4 ubi plurimus labor erat, latus dextrum lancea traicitur; cuneusque is hostium, qui in confertos circa ducem impetum fecerat, ut exanimem labentem ex equo Scipionem vidit, alacres gaudio cum clamore per totam aciem nuntiantes discurrunt5 imperatorem Romanum cecidisse.
전투를 치르고 독려하며 가장 전황이 험난한 곳에 몸을 던지던 사령관의 오른쪽 옆구리가 창에 꿰뚫렸다. 그리고 장군 주변에 밀집한 병사들을 덮쳤던 적의 쐐기형 부대는, 시피오가 숨을 거두며 말에서 떨어지는 것을 보자마자, 기쁨에 넘쳐 소리를 지르며 온 전열을 이리저리 뛰어다니며 로마 사령관이 전사했다고 알렸다.
ea pervagata passim vox ut et hostes haud dubie pro victoribus et Romani pro victis essent, fecit. fuga confestim ex acie duce amisso fieri coepta est;
사방으로 퍼진 그 소문은 적들을 명백한 승자로, 로마군을 패배자로 만들었다.
ceterum ut ad erumpendum inter Numidas leviumque armorum alia auxilia haud difficilis erat, ita effugere tantum equitum aequantiumque equos velocitate peditum vix poterant; caesique prope plures in fuga quam in pugna sunt, nec superfuisset quisquam, ni praecipiti iam ad vesperum die nox intervenisset.
하지만 누미디아인들과 다른 경무장 보조병들 사이를 뚫고 탈출하는 것은 그리 어렵지 않았으나, 그토록 많은 기병과 말에 맞먹는 속도를 지닌 보병들로부터 도망치는 것은 거의 불가능했다. 그리하여 전투에서보다 도주 중에 더 많은 이들이 살해당했고, 이미 저녁을 향해 급히 기울어가던 날에 밤이 찾아와 개입하지 않았더라면, 단 한 사람도 살아남지 못했을 것이다.
- 25.34.4lignatum pabulatumque
이동을 나타내는 분사 progressos에 동반되는 목적의 수피눔(첫 번째 수피눔, 대격)으로, '땔나무와 사료를 구하러'라는 목적을 나타낸다.
- 25.34.6futuramque artiorem eam appareret
대격 부정사 구문 eam [obsidionem] artiorem futuram [esse](esse는 생략됨)가 비인칭 동사 appareret('~임이 명백해 보였다')의 주어로 기능하는 구조이다.
- 25.34.9quos fefellisse se dux ratus erat
대명사 se는 부정사 fefellisse(fallo의 완료 부정사)의 의미상 주어(주절의 주어 dux를 가리키는 재귀대명사 대격)이고, 관계대명사 quos는 직접목적어이다. '자신이 그들을 따돌렸다고 장군은 믿고 있었다'로 해석된다.
- 25.34.11pugnanti hortantique imperatori et offerenti se
여격 형태들은 신체 부위(latus dextrum)의 소유자(장군)를 나타내는 '관계(또는 소유)의 여격'으로 기능하여, '전투를 치르고 독려하며 자신을 내던지던 사령관의 (오른쪽 옆구리가)'라는 소유 관계를 나타낸다.
- 25.34.11cuneusque is hostium ... discurrunt
문법적으로 단수인 집합명사 cuneus에 대해, 그 구성원인 개별 병사들을 염두에 둔 복수 동사 discurrunt(및 복수 분사 nuntiantes)가 결합한 '의미상의 일치'(synesis) 구문이다.
