- 저본
- Titi Livi ab urbe condita libri editionem priman, Pars I-IV, Libri I-XL. Editio Stereotypica. Weissenborn, Wilhelm; Mueller, Moritz, editors. Leipzig: Teubner, 1884-1911.
- 번역
- AI 생성(gemini-3.5-flash) — 기계 번역으로 오류가 있을 수 있습니다
- 언어
- 日本語 · English · 简体中文 · 한국어
- CTS URN
- urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:22.40.1-22.40.9
- 출력
- Humanitext Reader · reader.humanitext.ai · 2026-10-23
집정관 파울루스는 파비우스의 의견에 동의하면서도, 동료 바로와의 갈등과 자신의 정치적 곤경에 대한 우려를 표명한 후 진영으로 출발한다. 진영에서는 군대가 재편되며, 심각한 식량난에 처해 있던 한니발은 집정관들의 도착을 기회로 여겨 기뻐한다.
adversus ea oratio consulis haud sane laeta fuit, magis fatentis ea, quae diceret, vera quam facilia factu esse.1
이에 대하여 집정관의 대답은 결코 밝은 것이 아니었으며, 그(파비우스)가 말한 바가 참되기는 하지만 실행하기는 쉽지 않음을 인정하는 듯한 투였다.
dictatori magistrum equitum intolerabilem fuisse:2 quid consuli adversus collegam seditiosum ac temerarium virium atque auctoritatis fore?
[그는 말했다] 독재관에게 기병대장조차 참을 수 없는 존재였는데, 선동적이고 무모한 동료를 상대해야 하는 집정관에게 무슨 힘과 권위가 남아 있겠는가?
se populare incendium priore consulatu semustum effugisse; optare, ut omnia prospere evenirent; sed si quid adversi3 caderet, hostium se telis potius quam suffragiis iratorum civium caput obiecturum.
자신은 지난 집정관 임기 때 민중의 분노라는 불길 속에서 절반쯤 탄 채 간신히 빠져나왔다. 모든 일이 순조롭게 풀리기를 바라지만, 만일 무슨 불행이 닥친다면, 자신은 분노한 시민들의 투표에 목숨을 내맡기기보다 차라리 적들의 무기 앞에 목숨을 던질 것이다.
ab hoc sermone profectum Paulum tradunt prosequentibus primoribus patrum; plebeium consulem sua plebes prosecuta, turba conspectior, cum dignitates deessent.
이 대화가 끝난 후, 파울루스는 귀족들의 지도자들의 배웅을 받으며 출발했다고 전해진다. 평민 출신 집정관(바로)은 자신의 평민들의 배웅을 받았는데, 고관들이 빠져 있었기에 그 무리는 오히려 더 눈에 띄었다.
ut in castra venerunt, permixto novo exercitu ac vetere castris bifariam factis, ut nova minora essent propius Hannibalem, in veteribus maior pars et omne robur virium esset, consulum anni prioris M. Atilium aetatem excusantem Romam miserunt, Geminum Servilium in minoribus castris legioni Romanae et socium peditum equitumque duobus milibus praeficiunt.
그들이 진영에 도착했을 때, 신병과 노병이 뒤섞인 가운데 진영은 두 군데로 나뉘었다. 새로운 작은 진영은 한니발에게 더 가까이 배치되었고, 오래된 진영에는 병력의 대부분과 핵심 전력이 머물렀다. 전년도 집정관들 중에서 마르쿠스 아틸리우스는 고령을 이유로 면제받아 로마로 보내졌고, 게미누스 세르빌리우스는 작은 진영에서 로마 1개 군단과 동맹국 보병 및 기병 2천 명을 지휘하도록 임명되었다.
Hannibal quamquam parte dimidia auctas hostium copias cernebat, tamen adventu consulum mire gaudere.
한니발은 적의 군세가 절반이나 늘어난 것을 보았음에도, 집정관들이 도착한 것을 몹시 기뻐했다.
non solum enim nihil ex raptis in diem commeatibus superabat, sed ne unde raperet quidem quicquam reliqui erat omni undique frumento, postquam ager parum tutus erat, in urbes munitas convecto, ut vix decem dierum, quod conpertum postea est, frumentum superesset, Hispanorumque ob inopiam transitio parata fuerit, si maturitas temporum expectata foret.4
왜냐하면 매일 약탈하여 쓰던 식량이 전혀 남아 있지 않았을 뿐만 아니라, 외곽 지역이 안전하지 않게 된 후 사방의 모든 곡물이 요새화된 도시들로 실려 가버렸기에 더 이상 약탈할 곳조차 남아 있지 않았기 때문이다. 그리하여 나중에 밝혀진 바에 따르면, 겨우 열흘 분의 곡물만이 남아 있을 뿐이었고, 만일 계절이 무르익기를 기다렸더라면 식량 부족으로 인해 스페인인들의 이탈이 일어날 뻔한 상황이었다.
- 22.40.1facilia factu esse
factu는 동사 facio의 수핀(목적분사) 탈격 형태로, 형용사 facilia를 수식하여 '행하기에 쉬운'이라는 뜻을 나타낸다.
- 22.40.2dictatori magistrum equitum intolerabilem fuisse
주절의 동사가 생략된 간접화법(oratio obliqua) 문장으로, 앞 구절의 oratio consulis로부터 '집정관은 ~라고 말했다'라는 맥락이 이어진다. 이어지는 quid... fore? 역시 간접화법의 수사적 의문문이며, fore는 futurum esse의 단축형이다.
- 22.40.3si quid adversi
quid은 si 뒤에서 접두사 ali-가 탈락한 부정대명사 aliquid이다. adversi는 형용사 adversus의 중성 단수 속격 형태로, 부분속격으로서 quid을 수식하여 '어떤 불행한 일'을 의미한다.
- 22.40.9transitio parata fuerit, si maturitas temporum expectata foret
결과절(ut...) 내에 삽입된 가정법 반사실적 조건문이다. 조건절은 접속법 과거완료형 expectata foret(foret은 esset의 대체형)을 사용하며, 귀결절은 본래 과거완료(parata fuisset)가 되어야 하나, 결과의 ut절의 지배를 받기 때문에 접속법 완료형(parata fuerit)으로 나타나 있다.
번역: Gemini 3.5 Flash (2026-05-25 공개) · 수정 이력 (1건, 최근 2026-09-21)
- 2026-09-21 AI 교열 — 원문 1건
