← 리비우스

로마사

§22.36.1-22.36.9

로마군의 대규모 증강과 불길한 전조에 대한 속죄

로마군의 대대적인 군대 증강 및 병력 규모에 관한 여러 가설을 정리하고, 출병을 앞두고 잇따른 불길한 전조들에 대응하기 위해 십인관이 신탁 서책을 조회한 일과 파에스툼 사절단의 황금 기부를 정중히 거절한 사실을 전한다.

보기 ▾
보기
번역
글꼴
AI ↗
← 이전다음 →
§22.36.1

​exercitus quoque multiplicati sunt; quantae autem copiae peditum equitumque additae sint, adeo et numero et genere copiarum variant auctores, ut vix quicquam satis certum adfirmare ausus sim.

군대 역시 증강되었다. 그러나 보병과 기병이 얼마나 추가되었는지에 대해서는 역사가들의 기술이 그 수와 편성 양면에서 매우 엇갈려, 나는 어느 것도 충분히 확실한 사실로 단언하기 어려울 정도이다.

§22.36.2

​decem milia novorum militum alii1 scripta in supplementum, alii novas quattuor legiones, ut octo legionibus rem gererent;

어떤 이들은 만 명의 신병이 보충병으로 등록되었다고 기록하고, 다른 이들은 여덟 개 군단으로 전쟁을 수행하기 위해 네 개의 신규 군단이 편성되었다고 기록한다.

§22.36.3

​numero quoque peditum equitumque legiones auctas milibus peditum et centenis equitibus in singulas adiectis,2 ut quina milia peditum, treceni equites essent, socii duplicem numerum equitum darent, ​peditis3 aequarent, septemque et octoginta milia armatorum et ducentos in castris Romanis fuisse, cum pugnatum ad Cannas est, quidam auctores sunt.

또한 개별 군단마다 보병 천 명과 기병 백 명이 추가됨으로써 보병과 기병의 수에서도 군단이 증강되어, 각 군단이 보병 오천 명과 기병 삼백 명을 옹하게 되었고, 동맹시들은 두 배의 기병을 제공하고, 보병에 있어서는 동수를 맞추었으며, 칸나에에서 전투가 벌어졌을 때 로마군 진영에는 팔만 칠천 이백 명의 무장 병력이 있었다고 주장하는 역사가들도 있다.

§22.36.5

​illud haudquaquam discrepat, maiore conatu atque impetu rem actam quam prioribus annis, quia spem posse vinci hostem dictator praebuerat.

이 점에 대해서는 결코 이견이 없다. 즉, 독재관이 적을 무찌를 수 있다는 희망을 준 덕분에, 이전 해들보다 더 큰 노력과 기세로 전쟁이 치러졌다는 것이다.

§22.36.6

​ceterum priusquam signa ab urbe novae legiones moverent, decemviri libros adire atque inspicere iussi; propter territos vulgo homines novis prodigiis.

그러나 신규 군단들이 도시에서 군기를 움직이기 전에, 새로운 전조들로 인해 사람들이 널리 공포에 질렸기 때문에, 십인관들이 서책을 찾아보고 검토하라는 명령을 받았다.

§22.36.7

​nam et Romae in Aventino et Ariciae nuntiatum erat sub idem tempus lapidibus pluvisse, et multo cruore signa in Sabinis sudasse, et Caeretes aquas4 fonte calido gelidas manasse;

거의 같은 시기에 로마의 아벤티누스 언덕과 아리치아에서 돌비가 내렸다는 소식이 전해졌고, 사비니 지방에서는 군기들이 많은 피땀을 흘렸으며, 카에레에서는 온천에서 찬물이 솟구쳤다는 보고가 있었기 때문이다.

§22.36.8

​id quidem etiam, quod saepius acciderat magis terrebat; et in via fornicata, quae ad Campum erat, aliquot homines de caelo tacti exanimatique fuerant.

실로 더 자주 일어났던 다음의 일 또한 사람들을 더 크게 두렵게 만들었다. 즉, 캄푸스로 통하는 아치형 길에서 몇몇 사람들이 낙뢰를 맞아 숨진 사건이었다.

§22.36.9

​ea prodigia ex libris procurata. legati a Paesto pateras aureas Romam attulerunt. iis sicut Neapolitanis gratiae actae, aurum non acceptum.

이러한 전조들은 서책에 따라 대속 의식을 치렀다. 파에스툼의 사절들이 황금 잔들을 로마로 가져왔다. 네아폴리스인들에게 그랬던 것처럼 그들에게도 감사가 표해졌으나, 황금은 수용되지 않았다.

구문 주해4건
  1. 22.36.2alii... alii

    §22.36.4의 마지막에 나오는 quidam auctores sunt(어떤 이들은 주장한다)와 호응하는 구조로, 각 alii 뒤에 auctores sunt(또는 scribunt)가 생략되어 대격+부정사 구문인 decem milia ... scripta [esse] 및 novas quattuor legiones [scriptas esse]를 이끌고 있다.

  2. 22.36.3milibus peditum et centenis equitibus in singulas adiectis

    과거분사 adiectis가 이끄는 탈격 절대구이다. singulas는 앞 문장의 legiones(여성 명사)를 가리켜 '개별 군단에'라는 의미가 된다. milibus는 복수형 '천(들)'으로, singulas와 결합하여 '각각에 천 명씩'을 나타내는 분배 표현이다.

  3. 22.36.4peditis

    자음변화(제3변화) 명사의 대격 복수형 고풍스러운 어미 -is(=-es)이다. 여기서는 pedites(보병들을)와 같으며, 동사 aequarent(동수로 맞추다)의 직접목적어이다. aequarent는 §22.36.3의 ut에 지배를 받는 접속법 미완료 과거 시제이다.

  4. 22.36.7Caeretes aquas

    Caeretes는 Caere(카에레)의 형용사 Caeres(카에레의)의 여성 대격 복수형으로, aquas를 수식한다. Caeretes aquas 전체가 부정사 manasse의 대격 주어('카에레의 물이 ... 흘러나온 것')를 형성한다. fonte calido는 '온천으로부터'라는 분리 혹은 기원의 탈격이다.

번역: Gemini 3.5 Flash (2026-05-25 공개)urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:22.36.1-22.36.9