← 리비우스

로마사

§2.42.1-2.42.11

농지법 불화의 재연과 불길한 징조

카시우스 처형 이후 농지법의 매력과 귀족들의 전리품 독점에 대한 반발로 내부 불화가 재개되었으나, 대외 전쟁으로 인해 일시 중단되었다. 이후 파비우스 가문이 집정관직을 유지하며 호민관과 대립하는 동안, 연이은 천체의 불길한 징조 끝에 베스타 처녀 오피아가 부정 혐의로 처벌받았다.

보기 ▾
보기
번역
글꼴
AI ↗
← 이전다음 →
§2.42.1

​haud diuturna ira populi in Cassium fuit. dulcedo agrariae legis ipsa per se dempto auctore1 subibat animos, accensaque ea cupiditas est malignitate patrum, qui devictis eo anno Volscis Aequisque militem praeda fraudavere.2

카시우스에 대한 인민의 분노는 오래가지 않았다. 농지법의 매력 자체가, 제안자가 사라짐으로써 인민의 마음속으로 스며들었고, 이러한 갈망은 귀족들의 인색함으로 인해 더욱 불타올랐는데, 귀족들은 그해에 볼스키인들과 아이쿠이인들을 격파하고도 병사들에게서 전리품을 가로챘기 때문이다.

§2.42.2

​quidquid captum ex hostibus est, vendidit Fabius consul ac redegit in publicum. invisum erat Fabium nomen plebi propter novissimum consulem; tenuere tamen patres, ut cum L. Aemilio Caeso Fabius consul crearetur.

적들에게서 빼앗은 것은 무엇이든지 집정관 파비우스가 매각하여 국고로 회수했다. 직전 집정관의 처사 때문에 파비우스라는 이름은 평민들에게 미움의 대상이 되었다. 그럼에도 귀족들은 루키우스 에밀리우스와 함께 카에소 파비우스가 집정관으로 선출되도록 밀어붙였다.

§2.42.3

​eo infestior facta plebes seditione domestica bellum externum excivit. bello deinde civiles discordiae intermissae. uno animo patres ac plebs rebellantes Volscos et Aequos duce Aemilio prospera pugna vicere.

이로 인해 더욱 적대적이 된 평민은 내부의 분쟁으로 대외 전쟁을 불러일으켰다. 그 후 전쟁으로 인해 내부의 불화는 일시 중단되었다. 귀족과 평민은 한마음이 되어, 반란을 일으킨 볼스키인들과 아이쿠이인들을 에밀리우스의 지휘 아래 유리한 전투 끝에 격파했다.

§2.42.4

​plus tamen hostium fuga quam proelium absumpsit: adeo pertinaciter fusos insecuti sunt equites.

그러나 전투 자체보다 적들의 도주가 더 많은 목숨을 앗아갔다. 기병들이 패주하는 적들을 매우 집요하게 추격했기 때문이다.

§2.42.5

​Castoris aedes eodem anno idibus Quintilibus dedicata est. vota erat Latino bello a Postumio dictatore; filius eius duumvir ad id ipsum creatus dedicavit. sollicitati ​et eo anno sunt dulcedine agrariae legis animi plebis. tribuni plebi popularem potestatem lege populari celebrabant; patres satis superque gratuiti furoris3 in multitudine credentes esse, largitiones temeritatisque invitamenta horrebant. acerrimi patribus duces ad resistendum consules fuere.

카스토르 신전이 같은 해 7월 15일에 봉헌되었다. 그것은 라티움 전쟁 때 독재관 포스투미우스에 의해 서원된 것이었다. 그의 아들이 바로 그 목적으로 선출된 2인관으로서 신전을 봉헌했다. 이 해에도 평민들의 마음은 농지법의 매력에 휩쓸려 요동쳤다. 호민관들은 민중적인 법안을 통해 자신들의 민중적 권력을 과시했다. 귀족들은 군중 속에 이유 없는 광기가 이미 차고 넘친다고 믿었기에, 선심성 시혜나 무모한 행동을 충동질하는 유혹을 지극히 혐오했다. 귀족들에게 있어 저항을 이끄는 가장 완강한 지도자는 집정관들이었다.

§2.42.7

​ea igitur pars rei publicae vicit nec in praesens modo, sed in venientem etiam annum M. Fabium, Caesonis fratrem, et magis invisum alterum plebi accusatione Sp. Cassi, L. Valerium, consules dedit. certatum eo quoque anno cum tribunis est.

그리하여 국가의 그 정파가 승리를 거두었고, 당해 연도뿐만 아니라 이듬해를 위해서도 카에소의 형제인 마르쿠스 파비우스와, 스푸리우스 카시우스를 기소했기에 평민들에게 더욱 미움을 받던 다른 한 사람인 루키우스 발레리우스를 집정관으로 배출했다. 그해에도 역시 호민관들과의 투쟁이 벌어졌다.

§2.42.8

​vana lex vanique legis auctores iactando inritum munus facti. Fabium inde nomen ingens post tres continuos consulatus unoque velut tenore omnes expertos tribuniciis certaminibus habitum;4 itaque, ut bene locatus, mansit in ea familia aliquamdiu honos. bellum inde Veiens initum, et Volsci rebellarunt.

실현 불가능한 시혜를 떠벌림으로써 법안은 무용해졌고 법안 발의자들도 무력해졌다. 이로부터 3회 연속 집정관직을 수임하고, 그 모든 임기가 일관된 흐름 속에서 호민관들과의 투쟁을 겪어 냄으로써 파비우스 가문의 명성은 드높아졌다. 그리하여 잘 투자된 자산처럼, 그 영예는 한동안 그 가문에 머물렀다. 그 후 베이이와의 전쟁이 시작되었고 볼스키인들도 다시 반란을 일으켰다.

§2.42.9

​sed ad bella externa prope supererant vires, abutebanturque iis inter semet ipsos certando.

대외 전쟁을 치르기에는 국력이 거의 차고 넘칠 정도였으나, 그들은 서로 싸우는 데 그 힘을 오용하고 있었다.

§2.42.10

​accessere ad aegras iam omnium mentes prodigia caelestia, prope cotidianas in urbe agrisque ostentantia minas; motique ita numinis causam nullam aliam vates canebant publice privatimque nunc extis nunc per aves consulti, quam haud rite sacra fieri.5

이미 불안해하던 모든 이들의 마음에 천체의 불길한 징조들이 더해졌으니, 도성과 들녘에서 거의 매일같이 위협을 드러냈다. 공적으로든 사적으로든, 혹은 내장을 통해서든 혹은 새들을 통해서든 조언을 구한 예언자들은, 이처럼 신령이 노하신 원인은 의례가 올바르게 거행되지 않았다는 것 외에 다른 아무것도 없다고 선언했다.

§2.42.11

​qui terrores tamen eo evasere, ut Oppia virgo Vestalis damnata incesti poenas dederit.

그러나 이 공포는 결국 베스타 처녀 오피아가 부정 혐의로 유죄 판결을 받아 처벌받는 결과로 끝을 맺었다.

구문 주해5건
  1. 2.42.1dempto auctore

    동사 demere(제거하다)의 완료수동분사형을 사용한 독립탈격(ablativus absolutus) 구문으로, 농지법의 제안자인 카시우스가 (처형을 통해) 제거된 상태를 조건 또는 원인으로 나타낸다.

  2. 2.42.1militem praeda fraudavere

    fraudavere는 fraudaverunt의 축약형이다. 동사 fraudare는 '대격(사람)에게서 탈격(사물)을 가로채다'라는 구문을 취하므로, 여기서는 군사들(militem, 집합명사 단수)에게서 전리품(praeda, 탈격)을 빼앗았다는 의미가 된다.

  3. 2.42.6satis superque gratuiti furoris

    부사구 satis superque(충분하고도 남음이 있게)가 명사처럼 기능하며 부분속격 gratuiti furoris(이유 없는 광기)를 수식하고 있다.

  4. 2.42.8Fabium inde nomen ingens ... habitum

    조동사 est가 생략된 완료수동태 habitum [est](여겨졌다) 구문이다. nomen이 주어이고 ingens가 보어이다. expertos는 대격 복수 분사로, 문맥상 생략된 consulatus(집정관직) 또는 파비우스 가문의 사람들(Fabios)을 수식하여 '그 모든 임기가 호민관들과의 투쟁을 겪어 냈다'는 뜻을 나타낸다.

  5. 2.42.10motique ita numinis causam ... quam haud rite sacra fieri

    causam을 수식하며 nullam aliam ... quam(~ 외에 다른 아무런 원인도 없다)에 연결되는 구조이다. 대격과 부정사(ACI) 구문인 haud rite sacra fieri(의례가 올바르게 거행되지 않고 있음)가 causam의 구체적 내용을 설명하고 있다.

번역: Gemini 3.5 Flash (2026-05-25 공개)urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:2.42.1-2.42.11